lashari_Baloch

Baloch_Balochistan,News:M.M

Baloch Balochistan .

Publicerad 2011-10-30 20:19:00 i Balochistan

 

 

 

بؤگء یک بزانتے


زندء گوازینگ عزابے 
و بلے زندا ورند ھم
ھچّی انت و نیستی انت!

فاشیسم یا شوونیسم یا ناسیونالیسم کدام؟

رحیم مرادی

در واکاوى مرزهاى ناسیونالیسم،زبان، تاریخ، مذهب، رسوم و سنن، نژاد و تبار و قوم و غیره، همگى در ظرفى به‌نام "وطن مشترک" مادیت یافته و باعث ایجاد ادراک و احساس وطن‌دوستى یک ملت می‌شود. موجودیت و استمرار بقاى وطن خاکى، عامل عینیت‌بخشى و متبلورسازى همه‌ى آمال، ارزش‌ها و خواست‌هاى مشترک ناسیونالیستى است و وطن‌خواهى و وطن‌دوستى فی‌نفسه و بالذات، به‌طور مجزا از هر شرط و ارزش و عامل دیگرى، متعالی‌ترین ارزش ملت‌خواهى در باورهاى افراطی‌گرایانه‌ى ناسیونالیستى است.

برترى وجه و غالبیت هر یک از عوامل معرف و شکل‌دهنده‌ى یک ملت بر ‌وجوه دیگر، مؤیّد بروز یک گرایش خاص ناسیونالیستى در وطنى خاص است. به‌طورى که مثلاً وجه غالب پیداکردن عامل تاریخ و قوم و نژاد مشترک نسبت به عوامل دیگر در نزد ملتى در حوزه‌اى به نام وطن ملى، متعالی‌ترین آمال‌ها و ارزش‌هاى ناسیونالیستى را در افراطی‌ترین صورت ملت‌خواهى برتری‌طلبانه‌ى نژادى و تاریخى، ظاهر می‌سازد.

 

 

 

تولد ایدئولوژى نژادپرستانه‌ى فاشیسم و نازیسم در دوران جدید، محصول ایدئولوژیزه‌کردن ناسیونالیسم افراطى وطن‌پرستانه بر پایه‌ى نوعى از نگرش فلسفى به آراى فیلسوفانى چون هگل است که براساس آن، وجود پدیده‌ى دولت در سیر تکامل تاریخ بشر، عالی‌ترین مظهر پیوند روح و اخلاق و عقل از ازل تا ابد تلقى می‌گردد. شوونیسم، صورت دیگرى از ایدئولوژى ناسیونالیسم وطن‌پرستانه‌ى افراطى است که با عصبیت‌ورزى خودمدارانه و جعل مؤلفه‌ها‌ى خودساخته از ملیت، هیچ نوع تنوع و تکثر فرهنگى، قومى، زبانى و نژادى را برنتابیده و کم‌ترین حقى را براى دگرباشان حامل و مدافع تکثرها و تنوع‌هاى مذکور، در محدوده‌ى یک ملت به‌رسمیت نمی‌شناسد

 

 

 

 

خواب های دنباله دار تجزیه طلبان ـ

مقاله میرسوبان

 

" آرمان ھاى پوشالى!!!!! "

به قلم آقایان: ناصر بلیده ای و رحبم بندوئی سخنگوبان حزب مردم بلوچستان

میر سوبان عزیز مقاله کوتاھى به نام "آرمانھاى پوشالى" نوشته و در آن مساىؑل سنگین وزن فراوانى را مطرح کرده است. جناب میر سوبان معتقد است که دو نفر دیوانه، بدون ''پشتوانه فکرى و سوابق سیاسى" سنگ بزرگى را در چاھى، بخوان؛ حمایت از مبارزات برابری طلبانه و عدالت جویى ملت بلوچ، انداخته اند که صد عاقل و اندیشمند بی ھمتا مانند میر سوبان و ھم فکرانش نمى توانند آن را از چاه بیرون بیاورند.

 

خیابانی شگفت انگیز در استکهلم سوئد

خیابانی شگفت انگیز در استکهلم سوئد

خیابانی شگفت انگیز در استکهلم سوئد

تصاویری که مشاهده می کنید مربوط به یک نقاشی سه بعدی جالبی می باشد که 
بر روی خیابانی بسیار معروف در استکهلم سوئد ترسیم شده است . که افراد زیادی را به 
سمت و سوی خود جذب کرده که امید است از دیدن این تصاویر جالب لذت ببرید.

 


 

گلبانگ بلوچستان در سوئد

رستم میرلاشاری، زاده بلوچستان ایران، ۱۸ سال است که در سوئد به سر می‌برد و ۱۵ سال است که یک گروه موسیقی از هنرمندان بلوچستان ایران، آفریقا و اروپا با نام «گلبانگ» برپا کرده است.
این هنرمند تحصیلات خود را در رشته موسیقی ملل در دانشگاه استکهلم، پایتخت سوئد، به پایان رسانده و در حال حاضر در همین دانشگاه مشغول کار است.

 

 

15-July-Baloch-Martyr-Day

عكس: بلوچستان زيبا يا چشمان متعصب ما

رازگو بلوچ
نميدانم من تعصب دارم يا بلوچستان مان زيباست! من كه زيبا تر از اين مناظر، جايي در دنيا سراغ ندارم. بگذاريد ديگر هيچ نگويم تا عكس ها خود بگويند. اين ها محصول سفري در زمستان سال گذشته اند. ميدانيد اينجاها كجاست؟



 

 

 

 

 

 

 

 

sistan6_888067407.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

yqsey4sc2ug3xssjztf3.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

q841lvl4926cggzjhd5l.jpg

 

 

 

prayer by Ebrahim Baraz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دردانگین خسرو جان سلام !

« مانیت هبر مئے » ءِ شئیر « بلوچی ویبتاک » ءَ چوش انت  :



مانیت  هبر مـئے !

گل خــــان نصیــــر

ما مانوں  مه  مانوں  ماں  جهان مانیت  هبر مـئے
گرمائینــــــیت  هوناں  دل ءِ  ، ورنـایـیـں  اثـر  مئے


بند انت ڈل ءِ سنگاں چه ، دو سـَـد چیده  په یات ءَ
راهانی  سرا  ، بیتـــــــه اچ  اوداں  که  گـُزر مئــے


چوں چونیــں جگر سندیں ازاباں چه  ما گوئستــگ
دل زانت مــــــــڑاهداریں و یا سیاهیں جگر مئــــے


عشق ءَ وطن ءِ ، ما جتگ  شرطاں  سر  و  مال ءِ
ندر انت وتی  آزاتــــــی ءَ په ، دولت و سـر مئــــے


هر چوں که ره ءَ  آچ  و سُرُپ ، هون به گوار انــــت
مئـے گام ءَ  نکوشت انت  و نکوشتیت سپر مئــے


زاننت شـه  و سلطان که مئی وارتگ انت دستـاں
ما  وت  چو  پلنــــــگا ؤں  وکاب ءَ چو نـــظر مئــــے


لئیباں کتگ سهوریں  پـڑ ءَ  ما گوں سر و ساهــاں
هـَـڈ چَرتگ انت  مردانی  مدام  تیگ و تبر مئــــــے


هونـــاں  گوں  وتــــی ، ما  وطــــن ءَ  ریجته  کاؤں
سد  وار  چگین  بیتگنت ، اے گٹ و گــــدر مئــــے


ما  پروشتگ  و  گچ کچ  کتــــگ  و  برته کشــــتگ
پئوجاں  گوں  بزیں  آهتگ انت بدواه  ستـر مئــــے


ما ، واجگـــوں  ملک ءَ  وتی  کے  را  اے  مجالنت
دیما  مئــــے  بداریت  و  بسگیــــت هتـر مئـــــــے


هـر  دؤر ءِ  کتـگ  شاعـراں مئے ذکر  و  بیـــــــان ءَ
زیب انت  نصیــــر ءَ گوں بلــــے ،گپ و هبر مئــــے


سینٹرل جیــل - کراچــی

http://balochivebtaak.blogsky.com/category/cat-18/

که منی هیال ءَ راست تر و تچک انت . سوبین بات ئے ! آزات بلوچ

 

 

 

بلوچستان لیبریشن فرنٹ ءِ جار کش دودا بلوچ ءَ گشتگ کہ شیکر ءِ روچ ءَ تربت نوکجو ءَ مئے سرمچاراں دیرواگ بمبے ءَ گوں ایف سی ءِ گاڑی ءِ سرا اُرش کتگ کہ اے اُرش ءَ چے ایف سی ءِ پنچ اہلکار مرتگ ءُ سے ٹپّی بوتگ ءُ گاڑی تباہ بوتگ اے اُرش ءِ زمہ واری ءَ بی ایل ایف منّیت۔دودا بلوچ ءَ دیمترا گشتگ کہ قابضیں پاکستانی فوج جنگی رھبنداں نابلد اِنت آ بلوچ سرمچارانی اُرشانی بدل ءَ لس بلوچاں نشانگ کوش کنئگ ءَ اِنت۔بی

 

شال:بلوچ لبریشن فرنٹ ءِ جارکش بشام بلوچ ءَ گشتگ کہ مئے سرمچاراں گومازی ءِ جاہ منندیں ارشاد بیکری والہ تیرگواری کتگ ءُ کشتگ آئی ءِ کوش ءِ زمہ واری ءَ بی ایل ایف منیّت بشام بلوچ گشتگ کہ اے مرد سرکاری مخبرے بوتگ ءُ بلوچ راجی جھد ءِ آجوی ءِ ھلاف ءَ اشی ءَ کار ک


 


 

بی۔ایل۔اے ءِ جارکش واجہ میرک بلوچ ءَ ناشناسیں ھندی ءَ فون جنان ءَ گوشتگ کہ لھتے وتگڑ ءُ بے پرکیں کواس درانڈیھ ءَ نشتگ ءُ پاکی چیریں دستانی گوشگ ءِ پدا کار کنگ ءَ اَنت۔ اے کواس بلوچ نامئیں رھشون ءُ بلوچ جُنز ءِ درگت ءَ عالمی دُنیا ءَ بد گمانی پیدا کنگ ءِ جُھد ءَ کنگ ءَ انت۔ درانڈیھ ءِ ھمے ایجنٹاں یکے احمر مستی خان اِنت کہ امریکا ءَ نشتگ ۔ احمر مستی خان کہ آئی ءَ ڈنی دوستاں فنڈ ریزنگ ءِ نام ءِ


 


 

بولان: بولان ءِ دمگ مارگٹ ءَ پاکی لشکر ایف۔ سی ءِ سرا ارش بیتگ۔ سئے مُرتگ ءُ بازینی ٹپی ایں۔ بلوچ سلاہ بندیں گل بی۔ ایل۔ اے ءَ ارش ءِ ذمہ واری من اِتگ۔


 


 

بلوچ گوریلا کمانڈر ڈاکٹر اللہ نزر گپ تراں گوں بی بی سی


 


 

کیچ(هالتاک توار) بلوچ سلاہ بندیں گل بی۔ ایل۔ ایف ءِ جارکش دودا بلوچ ءَ رسانکدر ءَ فون جنان ءَ گوشتگ کہ این۔پی ءِ جارکش بلوچ راجی جُنز ءِ بابت ءَ وتگڑ ءُ دروگیں زبان کارمرز کنگ اِنت۔ ایشی ءَ چہ ھمے پدر بیت کہ این۔پی ، بی۔ ایل۔ ایف ءِ مقابلہ کنگ ءِ سکت ءَ نہ داریت، بلکیں مکالمہ ءِ وتگڑیں نام ءِ سرا بد گُمانی پیدا کنگ ءِ جُھدا اِنت۔۔بلے نوں مکالمہ ءِ ھم ضرورت نہ انت۔ چیاکہ این۔ پی ءَ مرچی ءَ


 


 

کیچ: بلوچ سلاہ بندیں گل بی۔ایل۔ایف ءِ جارکش دودا بلوچ ءَ چہ ناشناسیں ھندی ءَ فون کُتگ ءُ گوشتگ کہ مئے سرمچاراں ماں آواران ءِ ھند ءُ دمگاں دو جاھاں پاکستانی لشکر ءِ سرا اُرش کُتگ۔ اے اُرشاں چہ دہ ایف ۔سی کارندہ مُرتگ انت ءُ بازینی ٹپی بیتگ۔ آئی ءَ ھال دیان ءَ گوشتگ کہ کیچ ءِ ھند ءَ مئے سرمچاراں دو آئی۔ ایس۔ آئی ایجنٹ ھم کُشتگ انت،، عابد قمر کہ اسکول ٹیچرے بیتگ آ آئی۔ایس۔ آئی ءِ ھاسیں ایجنٹے


 


 

بلوچ سلاہ بندیں گل بی۔ آر۔اے ءِ جارکش سرباز بلوچ ءَ ھال دیان ءَ گوشتگ کہ سمیر رند بی۔آر۔اے ءِ باز جوانیں کمانڈرے بیتگ۔ آ گوستگیں سال ءِ دہ اکتوبر ءَ ماں بلوچستان ءِ ھند کیچ ءَ چہ وتی گس ءَ آوار جنگ بیتگ۔۔بازیں ٹارچر ءُ زلم ءَ وھدی پاکی ایجنسی  آئی ءِ لیکہ ئے بدل کنگ ءَ بے سوب بیتگ انت ، تا گُڑا آ شھید کنگ بیتگ ءُ آئی ءِ جتگ ءُ چپتگیں لاش پسنی ءِ ھند کلانچ ءَ چگل داتگ ئے۔۔جارکش سرباز بلوچ


 


 

میرک بلوچ ءَ گوشتگ ھائی کورٹ ءِ انوگیں فیصلہ ءِ پژدر ءَ بی۔ایل۔ اے ءُ بی۔ ایل۔ ایف ءَ ھمے راھبند ٹھینتگ کہ کجام یک رسانکی کارجاہ ءُ ھالکاری  رسانکی  لوٹاں پیلہ  مہ  کنت۔۔قبضہ گیر ءِ لوٹ ءُ تب ءِ مطابق ءَ کار بہ کنت تا آ گُڑا زوراک ءِ پلہ مرزانی ردا  چارگ  بیت۔۔ما ھالکارانی مجبوری ءَ سرپدیں  کہ وتگڑٰیں استانی ایجنسیانی  بیم ءُ زوراکی ھالکارانی  سرا ھم


 


 

بلوچ  سلاہ بندیں  گل  بی۔ ایل۔ ایف ءِ  جارکش بشام بلوچ ءَ ناشناسیں  ھندی ءَ  چہ  فون  جنان ءَ  گوشتگ  کہ  ما  مند ءَ  دوشی  پاکستانی  شیطانی  لشکر ءِ سرا  اُرش  کُتگ۔۔چر ایشی ءَ  چہ پاکی  لشکر  ءَ  باز  تاوان  رستگ۔ آئی  ءَ  گوشتگ  اے  وئیل  ءِ


 


 

بلوچ سلاہ بندیں گل بلوچ لبریشن فرنٹ ءِ جارکش  بشام بلوچ ءَ ناشناسیں ھندی ءَ چہ فون  جنان ءَ گوشتگ کہ کریم بلوچ  مئے  سرمچارے بیتگ۔آئی ءَ  بلوچ  راجی آجوئی ءِ ھاترا  وتی  گھگیریں  سر  ندر کُتگ۔۔ ما آئی ءَ ھور سرجمیں راجی شھیداں سلام دئیں  کہ آھاں پہ راجی آجوئی ءِ ھاترا وتی سر ندر کُتگ اَنت۔ مئے جُھد بلوچستان ءِ آجوئی ءَ تاں جاری ماننت۔۔ما کُلیں


 


 

فروفیسر واجہ صبا دشتیاری ءَ یک  گپے  مُدام  جتگ  کہ پاکستان ءِ دانشور بہ  بنت  یا  وتگڑیں رسانکدر اے  سرجم سامراجی  لوٹانی  پدا  کار  کنگ ءَ  اَنت۔ چیاکہ پاکستان ءِ کواس  بہ بنت یا رسانکدر ، تُری  ھما پاکستانی  ھالکار  آ دری  رسانکدر ءَ  گوں  بندوکاں، اے  کُلانی نپ  گوں  پاکستان ءِ


 


 

نصیر آباد : بلوچ سرمچارانی نامی ئیں گل بلوچ ری پبلکن آرمی ءَ نصیر آباد ءَ کوئٹہ ایکسپریس ءِ سر ءَ اُرش ءِ ذمہ واری من اِتگ ۔ بلوچ ری پبلکن آرمی ءِ جارکش سرباز بلوچ ءَ گوشتگ کہ گوستگیں شپ ءَ بلوچ سرمچاراں ڈیرہ مراد جمالی ءِ ھند منگولی ءَ کوئٹہ ایکسپریس نشانگ کرتگ چَہ اے نشانگ ءَ ریاستی فورسز ءِ دہ سپاھیگ مرتگ ءُ ریل ءِ بوگیاں تاوان رستگ ۔ جارکش ءَ گوشتگ کہ ما پیسر ءَ بلوچ ، سندھی ءُ پشتون ءِ پجیگ


 

 

خضدار : بلوچ سر مچارانی نامی ئیں گل بلوچ آجوئی لشکر [ بلوچ لبریشن آرمی ] ءِ جارکش  میرک بلوچ ءَ ھژدار داتگ کہ عبد السلام ایڈوکیٹ ءِ ھشت سالی ئیں زھگ ءِ کشوکاں پہ وتی چکانی زند ءَ ترس ودی کرتگ ۔آھاںی اے بدیں کارپداں بلوچانی دیم ءَ پدر کرتگ کہ آ ھچ رنگیں ریا روءُ بلوچی مڑاھداری نہ کرز اَنت ۔ بے میاریں بلوچ ءُ آزادی پسندانی بیر  ترندیں رنگے ءَ گرگ بنت داں دژمن ءِ کاسگ چٹ گوش ءَ بہ گر ءُ

 

بلوچ سرمچارانی نامی ئیں گل بلوچ آجوئی لشکر[ بی ایل اے] ءِ جارکش ءَ ٹیلی فون جتگ ءُ گوشتگ  کہ حفیظ سالولی ءُ کلیم اللہ سالولی سرکاری چاریگ بیتگ اَنت ۔ مروچی ماں کلات ءَ مئے سرمچاراں جتگ ءُ کُشتگ اَنت ۔ اے ذمہ واری ءَ ما وتی سرءَ زوراِیں۔ دومی  نیمگ ءَ بی۔ ایل۔ ایف ءِ جارکش  بشام بلوچ ءَ گوشتگ کہ مروچی مئے سرمچاراں مند بلو ءَ ایف  سی ءِ گاڑی ءِ سرءَ اُرش کُرتگ ۔ چر ایشی ءَ

 

ڈیرہ بگٹی : بلوچ سرمچارانی نامی ئیں گل بلوچ ری پبلکن آرمی ءِ سرمچاراں دشت گوران زوگریں سپاھیگانی کانوائے سر ءَ اُرش کرتگ ۔ بلوچ ری پبلکن آرمی ءِ جارکش سرباز بلوچ ءَ بلوچ ری پبلکن آرمی ءِ وب سائٹ ءَ داتگ کہ چَہ اے اُرش ءَ پانزدہ زوگریں سپاھیگ مرتگ ءُ بیست ٹپی بوتگ ۔ آئی اے ھم گوشتگ کہ مارا رستگیں ھالانی رد ءَ پاکستانی زورگریں فورسز گوں ھیلی مزنیں دگہ جنگی ساز ءُ ساماناں بلوچستان ءِ بازیں دمگاں اُرش


 

 

کیچ(بی یو سی) بلوچ  سلاہ بندیں گل بی۔ ایل۔ ایف ءِ جارکش  ءَ گوشتگ لال بخش سرکاری چاریگے بیتگ۔ ما جتگ۔ آئی ءَ گوشتگ  کہ اے مرد  راجی  جُنز ءِ ھلاپ  ءَ کار ءَ بیتگ۔  آئی ءَ ھال دیان ء۔ گوشتگ کہ  مند ءِ دمگ ءَ  مئے  سرمچاراں ایف۔ سی  سرا  اُرش  ھم  کُتگ  چر ایشی ءَ  ایف۔ سی  ءَ باز  تاوان  رستگ

 

شال (آنلائن ھال )ھالانی رِدا بلوچ لیبرشن آرمی ءَ بازیں واقعانی ذمّہ واری زُرتگ ،بلوچ لیبریشن آرمی ءِ ترجمان آزاد بلوچ ءَ سٹلائیٹ فونے سرا ھال داتگ ،، کہ مئے سرمچاراں مرچی، چمالنگ ، ءَ ایف سی ءِ سرا حملہ کُتگ،دو ایف سی مُرتگ ءُ سہ ٹپّی اِنت ،،او واجہ آزادے گُشگ اِنت ، کاھانے دمگ ڈھوئ وڈھ ءَ ھم مئے سرمچاراں ایف سی جتگ اودا دو ایف سی ٹپّی بوتگ ،،،، دومی نیمگءَ فرنٹئر کور بلوچستاں

 

ڈیرہ بگٹی : بلوچ ری پبلکن آرمی ءِ سر مچاراں پہ بلوچ مڈیانی لٹ ءُ پل ءَ ھمکاری کنوکیں چینی انجنیرانی سر ءَ اُرش کرتگ ۔ اے رد ءَ بلوچ ری پبلکن آرمی ءِ جارکش سرباز بلوچ ءَ گوشتگ کہ بلوچ سرمچاراں گوستگیں روچ ءَ ڈیرہ بگٹی  ءِ چیر ھنکین سوئی ءَ سیمی نمبر ءِ چات ءِ نزیک ءَ پہ تیل ءُ گیس ءِ شوھاز ءَ آیوکیں چینی کمپنی ءِ مردمانی سر ءَ ریموٹ کنٹرول بم ءَ گوں اُرش کرتگ چَہ ایشی ءَ آھانی دو گاڑی تباہ

 

ڈیرہ اللہ یار : بلوچ سرمچارانی نامی ئیں گل بلوچ ری پبلکن آرمی ءِ جارکش ءَ  گوشتگ کہ آھانی سرمچاراں چَہ شال ءَ دیم پہ کراچی ءَ روکیں ریل ءِ سر ءَ ڈیرہ اللہ یار ءِ دمگ منگولی ءَ اُرش کرتگ چَہ آھانی اُرش ءَ بازیں مردمے ٹپی بوتگ ۔ جارکش ءَ گوں بلوچ ءُ سندھی مھلوک ءَ دزبندی کرتگ کہ آ ریل ءَ سوار مہ بنت پرچا کہ ما ریاستی مشینری ءَ نشانگ کن اِیں ءُ چَہ ایشی ءَ آھاں تاوان رسگ ءِ گمان ھست پمیشکا آ


 

 

 

A

 

 

 

 

 

 

 

جـــــــــاربـــنـــــــــد


کسـے په بیت نیـکی نــے مَیاری

چو سـَکـّی ءِ روچ بیت انت دردواری

بـَـٹــاک و گــپ ءَ ویل کن وازی ملا

چه کِرد ءَ پـَدّر انت هــوڈی هـُـژاری

کریم بلوچ _ تـَـهــل 
ثواب و احسان از آن کسی است

که در روز سخت و ناملایمات ، همشانه برای رفعشان تلاش نماید

ای واعظ ! لاف و حرافی را کنار بگذار

از عمل است که تفاوت انسانهای عاقل و کودن آشکار میشود

***************************

عمر خیام ءِ چاربند ( 6 ) 
ترینوک : کریم بلوچ _ تـَهـل 
مرچی نه تئی پونشی و باندات انت دست
...

باندات ءِ هیال اِت گواتے که ترا هست

وهد ءَ مکن تو زیان اگں زندگ دلے ئے

منتگیں هم زند اِت ، گاری چه نه رَست

********

امروز ترا دسترس فردا نیست

و اندیشه فردات به جز سودا نیست

ضایع مکن این دم ار دلت بیدار است

کاین باقی عمر را بقا پیدا نیست


**********



من رد وارتگ، منا پھل کن ات: احمر مستی خان

بلوچستانءِ امریکائی دوست ھواربندءِ سروک و امریکاءَ جاھمنندیں نامداریں بلوچ حالکار احمر مستی خانءَ بلوچستانءِ سیاسی جھدکارانی باروا وتی کتگیں خبرانی سرا پشومانی درشان کتگ و شہ پھکاں پھلی ئی لوٹتگ ۔
”من شہ آ مردماں پھلی لوٹاں کہ منی سیاھگ و درشانیں خبرانی سببا دلرنج بیتگ اَنت۔ نیں من سرپد بیتگاں کہ شہ کٹری سیاستءِ راھا روگا ھیراناں شودگ و نگناں لیٹینگ شرتر اِنت۔ پرچاکہ کٹری راھا روگءِ معنا مخالفاں لپاشگ اِنت کہ (قوما) تاوانبار کنت“ بلوچی نیوزءَ رستگیں کاگدےءَ احمر مستی خان نبیستگ ۔

 

عمر خیام ءِ چاربند ( ۱ )

ترینوک : کریم بلوچ _ تـَهـل
زمانگ و دَؤر ءَ چه کسے بیت ننگ

زمانگ ءِ رهچار به نندیت گوں سوک

شیشگیں پیالهے ترندآپ به ور گوں چَنگ

چا پیش که پیالگ ءَ پروشیت ڈوک


٭٭٭٭٭٭٭٭

ایـام زمـانه از کسی دارد ننگ

کــو در غـم ایـام نـشیند دلتـنگ

می خور تو در آبگینه با ناله چنگ

ز آن پیش که آبگینه آید بر سنگ


٭٭٭٭٭٭٭٭٭


 

عـــمـــرخــیــام  ءِ  چـــاربــَـنـــد (5 )

ترینوک : کریم بلوچ _ تـَهـل

هر چُنت که منی رنگ و براه انت باز شـَرّ

چو گواڑگ رنگ انت و بالاد چو سـَـؤل

پـَـدّر نه انت پَرچا ، چه هاکانی سپاه

هَستی ءِ بـُٹ کش منا جوڑ کرته چـے ڈؤل


***********


هر چند که رنگ و روی زیباست مرا

چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا

معلوم نشد که در طربخانه خاک

نقاش ازل بهر چه آراست مرا





 

چـــــــار بــنــد      
بابا طاهر عریان
-------------------
کریم بلوچ _تهل
اگں دست منی رسیت چَهروکیں چـَهر ءَ

مــنــی پـــول ءَ کـنـاں رازانــــی تـَهــر ءَ

یـــکـے ءَ داتگ تــو سَد دابیں هـَستی

دگـــرے ءَ جـــو ءِ نــان هــونیں و زهـر ءَ


*************


اگر دستم رسد بر چرخ گردون
از او پرسم که این چون است و آن چون
یکی را داده ای صد ناز و نعمت
یـــکــــی را نــان جـــو آلـوده در خون



 

عـــمـــرخــیـــام ءِ چــاربــنــد (3 )

ترینوک : کریم بلوچ _ تـَهـل

اے او کــــه آســــر چار و هپت ئے

چے چار و هپت ءَ تو دائم کپت ئے

ترندآپ به ور، که هزار گَشت گیش اوں گوشتئے

واگـَردے ترا نیست، چو رَپت ئے رَپت ئے


**********



ای آن که نتیجه چهار و هفتی

وز هفت و چهار دایم اندر تفتی

می خور که هزار باره بیش ات گفتم

باز آمدنت نیست چو رفتی ، رفتی




 

عـــمـــرخــیــام ءِ چـــاربــَـنـــد ( 4 ) 
ترینوک : کریم بلوچ _ تـَهـل
دنیای ءَ وتی مراداں به بئے ، گـُـڈسر چے ؟

زند ءِ کتاب ءَ واناں به بئے ، گـُـڈسر چے ؟

اگں دل ءِ مراداں به بئے هم سـَــد سال

سـَـد سال دگه هم ماناں به بئے ، گـُـڈسر چے ؟



**********

دنیا بـمراد رانـده گیر آخــر چه

وین نامه عمر خوانده گیر آخر چه

گیرم که بکام دل بماندی صد سال

صد سال دگر بمانده گیر آخر چه



***********


 




سـَـالاتـَـلـُـک


یک مَرد و جنے هست ات که آهانی دل باز ءَ لوٹت که آهان ءَ چـُـکے به بیت . آهر ءَ آهانی واهگ پوره بوت .
وَهدے که جنین ءَ چک لاپ ات ، وهدے وهدے چه وتی تاگ ءَ ، همساهگ ءِ باگ ئی چارات که اودان سالات ءِ باز نِمه داریں سَر بُر ءَ رست انت .بلے باگ جادوگریں همساهگ ءِ باگ ات که هچ کس هچ کـَدین دل نه کت که اودان مان به بیت .



ناتپاکی ، ناوانندھی ءُ نشہ ءِ سبب چیر دستی اِنت '

حمید اللہ سردار زئی

 

چابھار :بلوچ راجدوست حمید اللہ سردار زئی ءَ یک نند ءُ گندے ءَ گوشتگ کہ پاکستان ، ایران ءُ اوگانستان ءَ نشتگیں بلوچ باید پہ وتی زبان ءُ ادب ءِ دیمروی ءَ یکجاھیں جھدے بہ کن اَنت ۔ بلوچی دود ءُ ربیدگ مئے ھون ءِ بھرے ھرکس کہ وت ءَ بلوچ لیک اِیت گوں بلوچی دود ءُ ربیدگ ءَ زند گوازینگ ءَ اِنت ۔ پہ آئی ءَ الم اِنت کہ دود ءُ ربید گ ءِ پھازگ ءَ جھد بہ کنت ۔ گچینی پہ چیر دستیں راجاں اے کار گیشتر المی اِنت ۔


 

امریکا پاکستان ءِ گُما سیادیانی پروشگ ءَ تیار بہ بیت۔ کارل لیون

 

واشنگٹن: امریکی سنیٹ ءِ آرمڈ کمیٹی ءِ سروک کارل لیون ءَ گوشتگ اگاں پاکستان ماں اوغانستان ءَ امریکائی فوجیانی سرا ارش کنوکیں حقانی نیٹورک ءِ ھلاپ ءَ پہ دل پھکی گامگیج مہ زوریت ۔تا امریکا پاکستان ءِ گُما ھر وڑیں سیادیانی پروشگ ءَ تیار اِنت۔ حقانی نیٹورک ءِ ھلاپ ءَ پاکستان ءِ تھا ھم کاروائی کنگ ءَ چک ءُ پد نہ بئیں۔آئی ءَ گوشتگ پہ ما دو راہ پش کپتگ یا وتی فوجیاں بو کوشارینیں یا پاکستان ءِ سیادی ءَ چہ سر بہ گوزیں۔۔بلے مارا وتی فوجیانی رکینگ ءِ ھاترا اولی رھبند گچین کنگ کپیت۔ حقانی نیٹورک ءِ درگت ءَ مئے گوں پاکستان ءَ جیڑہ نہ گیش اِتگیں حدے ءَ سر بیتگ انت۔۔دومی نیمگ ءَ زیکیں روچ ءَ ھیلری کلنٹن ءَ پاکستان بیھار دیان ءَ گوشتگ کہ پاکستان مارا کلاگ مہ زیریت۔۔من آخری وارننگ ءِ دیگ ءَ اَتکگاں۔۔حقانی نیٹورک ءِ ھلاپ ءَ پاکستان ءَ گامگیج زیرگ کپیت۔۔
 

 



هما روچ که اے گـَپ بنگیج بیت ، شـُد شیرهان ءَ په شکار و دَپ بوجے ءَ ، رود ءِ تـَـیـاب ءَ سـَر کـُت.
شیرهان ، جنگل ءِ درچک ، کاه و ڈنگرانی نیام ءَ جنزاں و دیما روان ات که اناگت ءَ جنگل ءِ نیام ءَ ، چـُکـَـلـُکے ءِ گِریـوَگ ءِ تـَوار ئی اِشکت . هـَیران و هـبـَـکـّـه بیت : « آدمی زات ءِ چـُکلکے ! _ شیرهان کـُـورّ ات _ چونیں جوانیں سوبے ! راستے که من تا هنون هچ کدین چـُشیں چیزے نه وارتگ ، بلے گِندَگ ءَ باز وَشتام انت و وَرگ ءِ مـَئیل ءَ‌ گِیش ءَ کنت . چیزے که ستا کنگ کـَرزیت . من هنون آئیا وراں . »



هـَسـت ات سک بے وَس و نیزگاریں هـَش دُرُشے _ هـَـشـّـی اے _ . آئی ءِ تهناییں گـَنج و مـَڈی آئی ءِ وَشرَنگیں کاڑ و جَنِک ات .

یگبرے بادشاه آئیا لوٹائینت و گوئشت ئی :

- هَش درش ، تو وتی بادشاهی باج ءَ نداتگ انت ، چون بارین ترا سار هست ؟

هـَـشـّـی ءَ زَرّ هِچ نیست ات ، یک گـَبَرّے هم نیست ات . بلے آئیا بادشاه ءَ ٹـَگائینت و ریپینت ؛ تا که وتی ساه ءَ در به بارت . په همے هاترا گوئشت ئی :






- منی جَنِکو چه کاهاں ، سُهر و سَونای ءِ بَندیک _ دَسـَـگ ، دَسْک _ اڈ ءَ کـَنت و ریسیت .

- بیار ئی منی کِــرّ ءَ ! _ بادشاه پَرمات .



نیشنل پارٹی بلوچ کُش سرکار ءِ ھمراھداری کنگ ءِ درگت ءُ چہ راج ءَ پھلی بہ لوٹیت۔ دودا بلوچ۔۔بی۔ ایل۔ ایف یک ھاسیں سیاسی ٹولی ءِ گُشگ ءِ پدا کار کنگ اِنت۔۔جارکش این۔پی۔۔

 

کیچ: بلوچ سلاہ بندیں گل بی۔ ایل۔ ایف ءِ جارکش دودا بلوچ ءَ رسانکدر ءَ فون جنان ءَ گوشتگ کہ این۔پی ءِ جارکش بلوچ راجی جُنز ءِ بابت ءَ وتگڑ ءُ دروگیں زبان کارمرز کنگ اِنت۔ ایشی ءَ چہ ھمے پدر بیت کہ این۔پی ، بی۔ ایل۔ ایف ءِ مقابلہ کنگ ءِ سکت ءَ نہ داریت، بلکیں مکالمہ ءِ وتگڑیں نام ءِ سرا بد گُمانی پیدا کنگ ءِ جُھدا اِنت۔۔بلے نوں مکالمہ ءِ ھم ضرورت نہ انت۔ چیاکہ این۔ پی ءَ مرچی ءَ چہ بیست ءُ پنچ سال پیش گوں وتی بیان ءُ مکالمہ آں وتی بدیں کِرد پدر کُتگ۔دودا بلوچ ءَ ھال کنان ءَ گوشتگ کہ بلوچ راج این۔ پی ءِ گپاں چہ ھچ وڑیں بدگُمانے ءِ آماچ بیت نہ کنت۔چیاکہ زوراکیں مشرف ءِ وھد ءَھم این۔ پی ءَ بلدیاتی گچین کاریاں بھر زُرتگ ءُ مشرف سرکار ءِ بھر بیتگ ءُ مرچی ھم آ بلوچ کش سرکار ءَ گون ھمدست ءُ ھمگرنچ انت ءُ بلوچ نسل کُشی ءَ ھوار اِنت(این۔پی ءِ اے بدیں کرد چہ کس ءَ ھم چیر نہ اَنت۔۔بام)۔ھزاراں بلوچ شھیدانی خونانی رنگ این۔


 

 





 

عـــمــــر خــیـــام ءِ چـــاربــــنــــد 2
ترینوک : کریم بلوچ _ تـَهـل

پـُلّ گوئشت : باگ ءِ مصر ءِ اِیسُپ مناں

دپ پـُرّ انت چه آکوت بهادار و گران

گوئشت اوں : اگں تو اِیسُپ ئے نشانی اے بیار

گوئشت ئی : منی جامگ انت هونیں نشان






چـُـکانی دیوان چینی گِیدی آزمانک-

---------------                                                            --------------------

تـَرینـــــــوک : کریم بلوچ _ تـَهـل
کــُچــْــک ءِ بـَـرکـَـتــی کـاڑ « پــِـیــا »

جهان ءَ هـَست ات یک وَرنا اے که نام ئی « وَنگ سِیاو » ات . چه پــِـت ءَ پرآئیا یک داری کــُـڈے رود ءِ تـَـیاب گـورا ، پـَشت کـَپت گوں کوهنیں ماهیگ کـُشی _ ماهیگ گِری _ یـَدارے .

وَرنا هـُجّ و مجبور ات که وت پر وتا وَرد و ورگے شوهاز بکنت . آئیا هر روچ وتی یدار ءَ سوار بیتگ ات و رود ءَ ماهیگ ئی گِپت و نزیکیں شهرُک ءِ بازار ءَ بُرت انت و بهای ءَ کـُت انت .



پہ راج ءِ ھاترا مراں نہ بیت من ءَ ھچ رنج،،،کہ ھون بلکیں بیت منی غریب ءِ آزمان ءِ سنج

 

 

ایردستیں بلوچستان ءَ گوستگیں دہ سالاں بلوچ فرزندانی شھید کنگ ءِ کرد پاکی ریاست ءَ برجاہ داشتگ۔ بلے گوستگیں دوسالاں اے زلم ءُ زوراکی ءِ درچ نوکیں دروشمے دیگ بیتگ۔

 

 

 

 

 

 

 

خــــیـــــام کـــــــے انت ؟ 

کریم بلوچ _ تـَــهــــل 
عمر خیام که خیام ءِ نام ءَ سَک نامدار انت ، جهانی نامے انت ، بزان هنچین نامے انت که جهان ءِ واننده و زانتکاراں ، آئی ءِ پگر و هیالانی روشنی ءِ باره ءَ تاں مرچی هیران و هبکه انت .

عمر خیام ءِ جند ۴۲۷ ءِ روچی (خورشیدی ) سال ءِ اردیبهشت ماه ءِ بیست و هشتمی روچ ءَ ماں نیشابور ءَ چه مات ءَ بیتگ و روچی ۵۱۰ ءِ سال ءِ آذر ماه ءِ دوازهمی روچ ءَ ماں نیشابور ءَ بیران بیتگ . آئی ءِ سرجمیں نام « حکیم غیاث الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خیام نیشابوری » انت .

خیام هنچین پیرے انت که پَشت کپتگیں و مَنتگیں هبر ئی کم ، بلے باز پر بزانت و پر مانا انت و سرجمیں مهلوک آئی ءِ هبراں پوه و سرپد بَینت . آئی ءِ هبر آئی ءِ پُهتَوی و سوهو ئی ءِ روشنیں پـَـدَر انت .



 

 

 

شال : نیشنل پارٹی ءِ بنجاھی جارکش ءَ گوشتگ کہ شھید ڈاکٹر لعل بخش بلوچ ءِ کوش سکیں دلپدردی کارے ما اے کارءَ گوں ترندی ءَ ایرجن اِیں ۔ جارکش ءَ بلوچ لبریشن فرنٹ ءِ جارکش بشام بلوچ ءِ بیان رد کرتگ ءُ گوشتگ کہ اے شھید ڈاکٹر لعل بخش بلوچ ءِ کردار کشی ءُ مھلوک ءِ مارشتانی کم شرپ کنگ اِنت ۔ بیان ءِ تہ ءَ گوشگ بوتگ کہ ڈاکٹر لعل بخش یک دلستک ، مھلوک دوستیں مردے ءُ چک ءُ پاکیں کردگار ءِ واھنگ بوتگ کہ ایشی ءِ شاھدی سرجمیں ھندءِ مردم اَنت ۔ بی ایل ایف ءِ جارکش ءِ بیان آئی ءِ پد منتگیں ذھن ءَ سھرا کنت کہ آئی ءَ یک گچینی دھشت گرد ٹولے ءِ بد ءُ انسانیت سوچیں کارپد گوں بلوچ جھد ءَ ھمگرنچ کرتگ ءُ بلوچ مھلوک ءِ جھد نہ ایوک کم شرپ کرتگ بلکیں گوں اے دھشت گرد ٹک ءَ سیادی ءُ ھمگرنچی برجاہ داشتگ چَہ ایشی ءَ بلوچ مھلوک ءِ مارشت پدرد بوتگ اَنت۔ نیشنل پارٹی ءُ آئی ءِ شھید راھشونانی جھد ءِ ارزش ءُ کردار ءَ ھرکس زانت ءُ سرپد اِنت ۔اے ٹک ءَ شھید ڈاکٹر نیسم جنگیان ءِ پجیگ ءَ 13بے میاریں مردم کشتگ کہ آھاںی تہ ءَ 2مری ، 2پشتون پت ءُ چک ، رخشتانی بلڈرز ءِ چار پوریاتگر ءِ پجیگ رضا، ملاانجام ءُ دگہ بازیں بے میاریں مردم نشانگ کرتگ کہ ایشانی ذ٘مہ واری بی ایل ایف ءَ من اِتگ اَنت ۔ نیشنل پارٹی ءِ جارکش ءَ گوشتگ کہ پارٹی گوں بلوچ جھد ءَ اُستمانی راہ ءُ راھبنداں بندوک اِنت بلے جھد ءِ نام ءَ یک ٹکے بلوچ جھد ءَ تاوان دیگ لوٹ اِیت کہ گوں وتی ناپاکیں مُراداں بلوچ سیاسی واکاں وت ما وت گرءُ چیل کنائینگ ءُ بلوچ چاگرد ءَ وت ما وتی جنگ ءُ برات کشی ءِ نیمگ ءَ برگ لوٹ اِیت ۔ بیان ءِ تہ ءَ گوشگ بوتگ کہ بی ایل ایف ءِ نام ءَ یک ٹکے ءِ بیمناکیں دیم مھلوک ءِ دیم ءَ ڈاکٹر لعل بخش ، ڈاکٹر نسیم جنگیان ، شھید مولابخش دشتی ءُ محمد حسین شھید ءِ شھادت ءَ پد پدر بوتگ ۔اے ٹک نیشنل پارٹی ءِ راجی راھشوناں کشگ ءُ آھانی ذمہ واری ءَ زورگ ءَ پد درسانی دیم ءَ پدر بوتگ ۔ اے ٹک چَہ وتی گیش اِتگیں راہ ءُ راھبنداں گسر بوتگ ۔ داں کولواہ ءَ بہ گر شھرک ءَ کشگ بوتگیں سیزدھیں مردم کہ بی ایل ایف ءِ نام ءَ کشگ بوتگ اَنت سرکاری چاریگ نہ بوتگ اَنت ءُ نہ کہ مھلوک ءِ سوتاں تاوان دئیں کار کنوک بوتگ اَنت ۔ایوک وتی تب ءُ پسند ءِ ھساب ءَ بے میاریں مردم نشانگ کنگ بوتگ اَنت ۔ جارکش ءَ گوشتگ کہ نیشنل پارٹی ءِ جھد اِنت کہ ھچ سیاسی پارٹی ءِ ھلاپ ، سیاسی ، لیکوی ءُ راہ ءُ رپکی گستائی ءَ ابید ھم یک دوستی ءُ سیاسی سیادی یے بہ دار اِیت ۔پارٹی ءِ شھید راھشونانی ھلاپ ءَ ھالتاکہ بیان ءُ دورگیں نام ءَ نوشتگیں نوشتانکانی سر ءَ پارٹی ءَ گوں سنگینی ءَ نوٹس زرتگ پمیشکا بی ایل ایف ءِ نام ءَ بشام بلوچ ءِ بیان ءِ پارٹی ءَ پسو کنگ المی زانتگ
 

 

 

اش کتگ سنگ ء ُ دار بیگواہ اَنت
ھمبل ء ُ بیل ء ُ یار بیگواہ اَنت

دژمن ءِ لوپ ء َ کپتگاں چیریں
زُرتگیں بڈ ءِ بار بیگواہ اَنت
...

وت گلاءی ءِ دَور پِر گْوستگ
جہد ء ِ آستونک ءِ مار بیگواہ اَنت

راج ءِ با مردیں پُسگ ءِ آریپ
کنت پریات ء ُ زار بیگواہ اَنت

من وتی پر بنداں کناں گُٹ ءَ
اے دگہ دْراھیں کار بیگواہ اَنت

سرمچار باند ءِ کسہ آں گون اَنت
رازق ء ُ بھنگان چار بیگواہ اَنت

بے ھبر بلوچ

 

 

 

کو انت آ پیشی زھم جنیں گازی
وارتگ انت گدّاریں بلاہ نوش ءَ
دل منی ھالیگ انت نہ بیت جوشءَ
یل کتگ عقل ءُ دانش ءُ ھوش ءُ
او پھلوان تنبور ءَ بہ کش پوش ءَ
...
زیمر ءُ راگاں در کن ھاموش ءَ
گُشتگیں گپّاں دار دلگوش ءَ
نشتگاں باز وھد ءَ پراموش ءَ
جوڑ اتگ چندیں گال دل ءِ جوشءُ
ساز بکن شاگ ءِ سُنَلیں سیمءَ
چست بکن سوز ءُ بلبُلی الھان
تاں بہ بنت رازی مجلس ءُ دیوان
من دل ءَ ھیھات وراں آرمان
نیست اے رنجوریں دل ءَ درمان
گِپتگ من ءَ کھَرانی تپ ءُ گرماں
چوش کاینت چو ساوڑی گورماں
،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،
لھتیں گال چہ نمیرانیں ھوت کمالھان بلوچ

 

 

 

 

 

 

بلوچانی نزوریں دیپلوماسی!
بلوچانی دیپلوماسی چہ حدءَ گیش نزورانت. بلوچ چہ وتی چپ ءُ چاگردانی تضاداں پہ شریءَ بهرنه زرتگ ءُ انگت نزورگ انت. بلوچستان پرانت چہ مادنیاتءَ. چہ یک نیمگے گوں زرءَ همگرنچ انت ءُ چہ دگہ نیمگے بازیں ملکانی درمیانءَ جاگہ ئی کتگ.

ب

 

فلسطین : تپاکیں راجانی باسک بوگ ءِ جھد ءَ امریکہ ءَ فلسطین ءِ مالی کمک داشتگ

 

 

فلسطین : پہ تپاکیں راجانی گل ءِ باسک بوگ ءِ جھد ءِ پد ءَ امریکن کانگریس ءَ فلسطین ءِ دو سد ملین ڈالر ءِ کمک داشتگ ۔اے درگت ءَ فلسطینی اتھارٹی ءَ امریکہ ءِ سر ءَ بھتام جتگ کہ آ سرجمیں مھلوک ءَ ڈنڈ دیگ لوٹ اِیت ۔ھال اِنت کہ کانگریس ءَ اے زرانی دیگ ءِ 18اگست ءَ شور کرتگ اَت آ وھد ءَ فلسطین ءِ کماش محمود عباس ءَ پہ تپاکیں راجانی گل ءِ باسکے ءَ ھچ ھبر درشان نہ کرتگ اَت ۔وراک ، جاندراھی ءُ بنیادی آسراتی اڈ کنگ ءِ کارانی سر ءَ ھرچ بیوکیں اے کمک انوگیں مالی سال ءِ میان ءَ دیگی اَت کہ یک شمبے ءِ روچ ءَ ھلاس بیت ۔ اے ھم گوشگ بوگ ءَ اِنت کہ اوباما بندبست گوں کانگریسی راھشوناں کمک دیگ ءِ درگت گپ ءُ تران کنگ ءَ اِنت۔ فلسطینی واکدارے ءَ گوشتگ کہ اے سرجمیں مھلوک ءَ یکپارگی ڈن دیگ ءِ بسات اِنت کہ یک جوانیں کردارے ءِ بد ل ءَ مھلوک ءِ لوٹاں تاوان دنت ۔ آئی ءِ گوشگ اَت کہ تپاکیں راجانی گل ءَ روگ ءِ سر ءَ ھم ڈند دیگ بژنی ھبرے ۔ یو ایس ایڈ روکپتی اُردن ءُ غزہ ءَ وتی توامیں کمکی کاراں کم کنان اِنت ءُ اے ھم ترس ھست کہ داں دیم ءِ جنوری ءَ چَہ اے کمک ءَ کارکنوکیں انسانی گھبود ءِ توامیں کار ءُ فلسطینی اتھارٹیءَ رسوکیں مالی کمک ھم بند بیت ۔ چَہ ایشی ءَ اے ترس ھم رُدگ ءَ اِنت کہ چَہ اے گامگیج ءَ فلسطینی اتھارٹی ءِ چیردستیں جاھاں سلامتی ءِ جاور ھم ھراب بنت۔

 

 

شھید سلام ایڈوکیٹ ءُ آئی ءِ ھشت سالیگیں جنک ءِ کشگ ءِذمہ واری آئی ایس آئی ءَ تحریک نفاذ امن ءِ نام ءَ من اِتگ

مستونگ +نوشکے : بلوچستان نیشنل پارٹی ءِ سروک عبدالسلام ایڈوکیٹ ءُ آئی ءِ کسانیں جنک ءِ کوش ءِ ھلاپ ءَ مستونگ ءَ دربندی ءُ نوشکے ءَ زھرشانی کنگ بوتگ ۔ بلوچستان نیشنل پارٹی ءِ جارکش ءِ رِد ءَ خضدار ءَ پارٹی سروک عبدالسلام ایڈوکیٹ ءُ آئی ءِ جنک ءِ کوش ءِ ایرجنگ ءَ یک شمبے ءِ روچ ءَمستونگ ءُ آئی ءِ کوچگی دمگاں دربندی بوتگ ۔ ھمے درگت ءَ پارٹی ءِ بنجاھی راھشون عبدالروف مینگل ، امان اللہ زھری ، نصیر احمد موسیانی ءَ وتی یکجاھیں بیان ءَ گوشتگ کہ پارٹی سروک عبدالسلام ءُ آئی ءِ جنکو ءِ کوش بلوچ دژمن پالیسیانی درچ اِنت ۔ خضدار ءَ اے رنگیں کارانی ذمہ واری راھبند پرینوکیں ادارھانی سر ءَ اِنت کہ آھاں بلوچ دژمن واک بے مھار کرتگ اَنت ۔ ھنکین بندبست اے رنگیں کارانی ذمہ وار اِںت مروچی ھم پارٹی کارکن شھید کنگ بوگ ءَ اَنت ۔کسانیں جنکو ءِ کشگ بلوچ دود ءِ سرگوز کنگ اِنت اے ھمینچک ایرجنگ بہ بیت کم اِنت ۔ باید انسانی حقانی گل ءُ دازرسی کنوک گامگیج بہ زور اَنت ءُ بلوچستان ءَ برجاھیں جبر ءِ سر ءَ دلگوش بہ دئے اَنت ۔ بیان ءِ تہ ءَ گوشگ بوتگ کہ بی این پی راج زرمبش ءِ نام اِنت کہ گوں زور ءَ ھلاس کنگ نہ بیت ءُ بیوکیں پندل سوبمند نہ بنت وتکواکی ءِ حق ءِ جھد ءَ بلوچ داں وتی ھون ءِ گڈی ترمپ ءَ برجاہ دار اِیت.

بــَـــــــژن

( حـــســــرت ) 
زمانگ ءِ چار راه ءِ ماں سرا
...

دلکشّیانی دَؤر

پُلانی موسم ءَ که امیت جنت گـَـرک

تِیتوک زیبان ءَ پـُـلـّــَگ انت

واهگ زَنک و بـَرانی نیمگ ءَ رو انت

بَندیگ !


مـــــُــــــــــــــــــلا

هـــون ءِ رَگام مـُلا ، تئی رحـــــــمت ءِ دَر انت
اے تئی چـراگ ءِ نور انت ، تئی زانگ ءِ بَر انت

آسے که شـِمر بالینت ، هـون وار و کـَـٹ بـَر
تئی آس سهتگ آ آس، آس ات دو سَد سَر انت

توبَه کتگ چو شیـــطان ، تئی زور و مستیاں 
رب هم به کنت شرم چو وَردِت که هون سَر انت

نئیـکه اُمیتے تئی کـِـرّ نئیـکه تـُـش مارشے
بارین چو کے ترا پُشت ، بیتگ چو پُشدرانت

هر کس وا داد ءَ زور ایت کـِـــــرد ءَ وتی گناه
تئیــــکه ثواب مَوت انت ، داد ات چو اَنگر انت

بـــــــوم ءِ تــَــــوار مـلا ، تئی واز ءَ باج ءَ بارت
دل هم سیه تئی ڈوک ،سیه دیگ ءِ دَروَر انت

دَؤر ات سیاه و « تَهل » کت ، پُلیں زمانگ ءَ
بے راه - راه ءَ بارت نه ، آشـــوب پـَـــدَر انت



 

 

 

 

"چمان تئی"
وسیم صادق
کُت منارا توار چمّان تئی
بُرته زردِ کرار چمان تئی
تئی توسیپءَ من ای دولا کنان
لنت بینگ ، بهار چمان تئی
زردِ پهکا شموشته اچ مارا
ءُ کتگ مئی ودار چمان تئی
هو! شرابِ طلب نه بیت مارا
کرته مارا خمار چمان تئی
زلپ چو تهارءُ لنجین شپ
سهر چکین بامسار چمان تئی
مئی ورینان تو چونیا بخش ئی
کت وسیم ءَ را گار چمان تئی

 

کریچءُ اگریچاں

 

نهنگیں درد منءَ پیچاں درداں من پیچاں
کہ اِے نه سِندءُ نه کُٹوکیں ٹَیلءِ پالیچاں

*مَیاراِنت لُنجیں زرانی مُرادءِ مُرواردی...
چتور اوستءُ اُمیتانی پَتَرءَ پیچاں



 

 

 

مبارک قاضی (کتاب "زرنوشت" )

 

من ءَ بہ سوچ ءُ آس بدے
ماں زلم ءِ انگراں بجن

منءَ گوں ٹوپءُ گرکیاں

گوں زهمءُ اسپراں بجن

منءَ گوں سانکلاں بہ بند

 

 


 

امیتاں کَد نه بیگواه بنت دلاں ماں
( پر مهریں همبل و جهدکار « احسان جان ارجمندی » ءِ نام ءَ که پاکستان ءِ چاریگی ادارهانی دست ءَ ، هزاراں دگه بلوچ جهدکارانی داب ءَ آوار جنئگ و بیگواه کنگ بیتگ .
احسان جان په بلوچ راج ءِ مراداں ، شـَهمناکیں ڈیوایــے ات ! آئی ءِ یات و یاتگیری هزاراں بیگواهیں یا شهیدیں همبل و سنگتانی جهدانی یات انت . تــَــهــــل . )


وتـیـــگاں چـه گـِـلگ بیکار انت مرچی

زمــانگ انـگــر و مـَـردوار انت مرچی



آجـــــویـں بامـــے
استا عبدالمجید گوادری
کــَد بلوچستان ءِ کوهسراں درپش اِیت
مـئے گلـیـں بـاندات ءِ آجویں بامـــــے
چــِــلـّــگ ءِ باریــگ ءِ رگام گـونـڈ انت
رَؤت اِیــرهــت و کــئــیـــت هــَزّامے
مــئــے وتــن راهچــار و نیازمند انت
مــنـــزل ءِ شــون ءَ په یــَلــی گامے
پـه وتـــی ڈیــــه ءِ هـاک ءَ نـَدریگاں
تـــَـهـلیـں مــرگ ءِ هم شـَکّلیں تامے
مَـکـــّهـیـں مــات ءِ هَـک شُنـاسی ءَ
پـه وت ءَ پَـشـگـیــج اِت یَـــلاں نامے
چه در ءَ هــــاوند ءِ « مجید » گنـجیں
ســـاه لاڑامـــــی زُرتـــگـیــں وامــے


*******************

 

 

 

ما « مجید » هر وهد ءَ نمیرانیں !
استا عبدالمجید گوادری :

شـَرّ بزان مَرچی نوک پـَرنگ تو هم

« کوهلو » ، « بولان » ، تا « جیمڑی » باگیں

تو مئے مرزبوم آس مانداشتگ

په تئی کوش ءَ ما نه بئیں بیگواه



 

 

 

داں مه بیت واهگ ءِ سودا ماں سر ءَ
مراد ساحر :
نـوکیں ساچے اگاں پــِر بست کن ئے

نیسـتی ءَ زند ءِ ، گڑا هست کن ئے



 

وزن، باز ورگ، ورزش،تمباک ءُ شراب وارى، ایشانى تها هر چیز "شکر"ءِ نادراه ءِ نادراهى ءَ ودّین اِیت. تِره زانشى زانتکار

 

 

 

نیویارک: یک نوکیں سائنسى تحقیقى ءَ همے گپ دیم ءَ اَتکگ کہ وزن، باز ورگ، ورزش،تمباک ءُ شراب وارى، ایشانى تها هر چیز "شکر"ءِ نادراه ءِ نادراهى ءَ ودّین اِیت.امریکی تِره زانشى زانتکارانى گوشگ اِنت، تحقیق ءَ اے گپ هم دیم ءَ اَتکگ کہ اگاں زندگی ءِ وڑ جان دُراه بہ بیت تا خاندانى "شکر" ءُ بدن زنڈی ءَ چہ ابئید مردم وت ءَ چہ ساهدار کُشیں نادُراهیاں رَکّینت کنت ، اے گپ هم دیم ءَ آرگ بیتگ کہ مردم اگاں جان دُراهى ءِ نیمگ ءَ دِلگوش بِدنت گڑا وزن ءِ کم کنگ آئى ءَ چه "شکر"ءِ نادراهى ءَ رَکّینت کنت،تحقیق ءِ رِدا کم ورگ،جسمانی کار کرد، تمباک ءُ شراب ءَ چہ وتءَ دور دارگ ءُ نیم وزنى "شکر"ءِ نادراهى ءَ رَکّگ ءِ جوانیں توجیلااں

 

مسٹر بین چہ اُگده ءَ دزکش بیتگ

 

لندن: دُنیا ءِ نامئیں کردارکَش مسٹر بین چہ اُگده ءَ دزکش بیتگ، نام داریں کِرد کنوک، برطانیہ ءِ ازم گِر راون آٹکسن ءِ گوشگ اِنت کہ نوں آ باز پیر بیتگ چوشیں کِرد پیش داشت نه کنت، زهگ ءُ کماشانى دِلپسند یں اِزمگر مسٹربین بِزاں راون آٹکسن ءَ گوشتگ نوں آ 56 سال ءِ سیمسراں سر بیتگ ، نوں آئى ءَ پہ اے کردار کنگ گرانیں، 1990 ءَ ٹی وی ءَ بِندات بیتگیں سیریز" مسٹر بین" الس ءِ تها باز نامدار بیتگ، ایشى ءِ سرا دو تامُر هم جوڈ کنگ بیتگ، مسٹر بین ءَ آکسفورڈ یونیورسٹی ءَ چہ الیکٹریکل انجیئرنگ ءِ زانت دَر بُرتگ ءُ آئى ءَ وتى آخرى کِرد 2008 ءَ پیش داشتگ.

 

 

 

 

 

مراد ساحر :
زاهـــر ءَ ســاپ و بـــاتـــن ءَ زنگ ئے
دروشـــم و دانـگ ءَ چون شر رنگ ئے
چـــو کـُلی ءَ اے دیـم په تـو کاینت
نــوکی ناه کپتگ تــو هما گونگ ئے
چــو مـکـن هر کس ءَ گوں نند و نیاد
تــو وتــی لــوگ ءِ غـیـرت و ننگ ئے
هــر چـی مــن کـت هما رضا ات تئی
نــیــں چــیــا گوں من رنج و دلتنگ ئے
کــنــت بناه سَؤت و نے زهیر نال انت
سیم کیا سست انت تئی دل ءِ چنگ ءِ
دل تــپــرکه و دیــم مـَـلـور انت تئـی
اے نــشــانی انت گــوں وتا جنگ ئے
درد درشـان ئــے دائـمـا « ســـاحـر »
تــو گش ئے ٹـَپ وارتــگـیـں ونـگ ئے


***************

 

 

 

 

 

چـــــو نــــه کـــــرزی
عطاشات

ماس رنجی په شنک زیری ءَ
گـــهـــار بی کور اچ زهیری ءَ
دوست گـَم باد بی شه دیری ءَ

چو نه کرزیت اے گِه گِهیں امروز

ماهکان برمش کاں وتی شار ءَ
چون ! شپ ءَ پُلّ جنت ماں گیوار ءَ
پر چے چو هُشک ئے چو چلّـگ ءِ دار ءَ

چو نه کرزیت اے گِه گِهیں امروز
بیا که نوشاں خماری ئیں کیفاں
بیا شموشاں دمے گـَم و رنجاں
بیا که آرام دل دمے ننداں

چو نه کرزیت اے گِه گِهیں امروز


درد و دور ءِ حساب بی که نه بی
اِشکریں دل کتاب بی که نه بی
اے گیابان زراب بی که نه بی

چو نه کرزیت اے گِه گِهیں امروز

****************

 

 

 

علی بخش دشتیاری 


دوشـــی مــنی چــمّ ءَ جـَتگ مرچــی گل ءِ دیدار بیت 
گــیــمــرتگیں زرد ءِ کــشــار سبـزیت پـــدا گلزار بیت 
زانتگ که روچے کیت چشیں مئے میتگ ءِ تنک و دَمَگ 
مِـسـک و زبـاد و وشبــواں ٹــهــلــیـــں دناں آتار بیت 
مـهـر ءِ زر ءِ جــهــلانکیاں پـَــٹ ّات په وت مـــرواردے 
بلــکــیــں اے زردوں انسریت ماهیں گلے زیبدار بیت 
اِشک ءِ گــنــوکی رهسرے چارات چه پیمیں جاور انت 
لـهـتـے مـریت گـوں واهـگـاں لهتے دگه سنگ سار بیت 
یــکـــیں امــیــت ءِ درگــه ءَ نـشـتـگ مــدام کــجّـــاں ادا
شــپ روچ مــن جیڑاں دل ءَ کسمت کدی مئے یار بیت
نـنـداں گل ءَ گوں زان په زان بنداں « علی » گالاں وتی 
شــپ لـُـنـجـمـیـں پـُلـّیت و روت دانکه گلیں بامسار بیت 


 

مراد ساحر :
سِـسـتـگ ئے چه پـُلـّیں بـیلاں ، بس نه انت ؟
نِـشتگ ئے چو هُشک و حیراں ، بس نه انت ؟
چــه وتـیــگاں یـک گـــور ءَ گــســتــــائــی ءَ
چــو تــــرا کــرتــگ پـریشاں ، بس نه انت ؟
جُــلـگـهـیـں بــازار و تــئــی مــیــتـگ گلیں !
دُرسـت بیـان انت پـَهـک ویراں ، بس نه انت ؟
چــه رَدیں کـِـرداں تـئـی ، گــونگیں شـهـید !
تـلـوس انت مـاں تـَنکیں کبراں ، بس نه انت ؟
آجـــویــی ءِ هــجــگــیــن ارمان مـــاں دل ءَ
چست کنت که سوز و سوزماں ، بس نه انت ؟
« ســاحــر » تو اے زنــد ءِ گـلــبــانگ ءِ تـها
بـَـزّگـــی گــوازین ئے روچـــاں ، بس نه انت ؟

زاہدہ رئیس راجی
:آزمانک
بے تواریں توار


دیریگیں وھد آت کہ گُلسوم ءِ مردین بے دندایت بلے اِنگو مردین ءِ بے سُدی ءُ آنگو مُلک ءَ سربستگیں گرانیءِ سوب ءَ چُکانی ورگ ءُ وانگ ءِ ھرچ کشّگ ءَ گُلسوم ءَ بلوچی گُدانی پر جنگ ءُ کریشی کنگءِ کارانی بندات کنگ پرمائینت تاں دوکلدارے لوگءَ بئیت۔
وتی ھمجراتانی گُدانی دوچگ اشی ءِ مستریں ردی جُوڑ بیت کہ وھدے سرا آہاں یک کلدارے ھم نہ شاراِت۔



 

مبارک قاضی :
پـــیـــــگام
بیا کـُبلیں مانتر ئے سیم و زمزیلاں مانداریں
اے ٹوپ و جنگی گـُراب چے انت !
اے تپتگیں آسیاب چے انت 
په مکهیں گلزمین ءِ نام ءَ
اے زند بکشیں ازاب چے انت



مراد ساحر :

چـــــو بــگـش قـاصـد آ سُـبــک گام ءَ
مــــا را تـــو دور دات رنج و چیلام ءَ
چه هـمـا روچ کـه تو چدا پُشت کت
دل پــــرامـــوش انت واب و آرام ءَ
کـــُـمـبــے ات سارتیں رُو تئی په من
کئے نیں پروشیت انت زرد ءِ هوشام ءَ
اِے بـــدیں تـُـهـمـت بــے وفــایــی ءِ
شــات نه بـیـت ما را په تئی نام ءَ
هـردیں که کئیت انت تئی گلیں ترانگ
چــو هـتـّـم ءَ کــنـت زرد ءِ هـــزّام ءَ
گــشـتـگ ات تـــو که انشپی کایاں !
راه چــار اِت مــا داں کـه گـــوربام ءَ
وت مـنــا آجو دوست کنت « ساحر »
چـه جــتــایــی ءِ ریـــدگـیـں دام ءَ 


*************

زندگی اسکولے اِنت؟
من 18 تانکہ 25 سالگیا وتی ٹکءِ سرا پھر بست و گوں مردماں نند نیادءِ وھدا یکوئی وتی ٹک ستا دات۔ 26 تانکہ 35 سالگیا وتی بلوچ بیگءِ سرا منا فخر ات۔ یکوئی ‘ما چکیں بلوچانی سوت‘ وانت۔ شہ ایشی پد من ھمے سرپد بیتاں کہ ٹک و قوم کل تاں ھما وھدی کہ گوں سرڈگاےءَ بندوک مہ بی اَنت، چوش کہ ھما درچکا انت کہ روتگ ئی تلارے گپتگ انت و ھچ ردوم نہ کنت؛ آھستہ آھستہ مریت۔ پمیشا من بلوچستان پرستی بنا کت۔ منی خیالا مئے قوم ھم بلوچءِ بدلا نیں بلوچستانی گشگ بہ بیت۔ نیں منا ‘ما چکیں بلوچانی‘ سوت ھچ دوست نہ بیت۔ آئی بدلا منا فرید فراقءِ اے
شعر دوستر بیت اِنت 
بلوچستان مئے ماتیں دیار إنت
بلــوچستان بلوچانی میار إنت

بلوچستانءِ درداں ما شماریں
بلوچستان مئے دراں شمار إنت

بلوچستان مئے چمانی نور إنت
بلوچستان پہ ما باغ و بھار إنت

بلوچستانءِ ما ناموس و ننگیں
بلوچستان مئے لج و میار إنت

بلـــوچستانءِ خاکءِ وارثیں ما
بلوچستان مئے خونا ھَوار إنت

گنج إنت پہ ما کہ ما بلــــوچیں
بلوچستان مئے نام و توار إنت
ن

 

چیا بلوچان عرب انت؟
نبیسوک: شستونی بلوچ
گئیشتریں زبانزانتاں گؤشنت کہ بلوچی یک ایرانی زبانے و یکے چہ ھندواروپایی، بزان اندویورپین زبانان انت۔عربی زبان و عبری، بزاں ھبرو، سامی زبان زانگ بنت۔ اے دلگؤشیا رند، سرپد بئیں کہ بلوچاں عرب نہ انت بلکہ گؤں پارسیان و کُرداں، زبانی لحاظا نزّیکتر انت۔


 
 

Banok Kareema Baloch by sarmachartribune.

 

 

غلام حسین شوھاز ء پیام په بلوچ راج ء نامء

زند ھما بکشوکیں ســراں براتــاں

جـــل ھمــا ماتــانی دل ءَ باتیـــــــں

دســت جنــاں بچانــــی وتی بــــــڈا

گونــدوی سوگند ءَ دیــاں گرانیــــں

رستگیــں ٹاپاں ءَ گلــــے چـــاراں

سبزوگ ء نوک گرکیں بروتانـــــــا

رپتــگے شـــالا شـــانء مـَلاّتــــــے

بچ شهیـــدی ءِ جام ءَ نوشاتـــــــــے

من تـــئی مـــات ءِ مـــادراں ھکیـــں

تـــو مـــزارانـــی پشپـــدے گرکیـــں

ننـــد تئـــی دستـــان ءَ کنـــاں هِنـّــی

تئی سرا  بنـــداں پاگ ءَ مشهــــــدی

چاکـــوِ ءِ ھمبیـــل ءَ تئـــی لانــــــکءَ

توپکـــےآسگواریں دیاں دســــــت ءَ

سمبئینـــاں ترا کـَوْش دیـــاں پــــــاد ءَ

من تئی چمان ءَ کنـــاں سرمـــــــــگ

تئی کوپـــکاں دزمال ءَ ھلی بنــــــداں

تئی سرا من بگڈا ء گوبیت ریچــــــاں

په میتـــگ ءِ چوری ءَ کسانینـــــــــاں

تو بـــزاں بچی بیتگ ئے سالونـــــــــک

سور کتگ گوں راج ءِ واھگ و لوٹاں

بیتگـــــ ئے سالونــک په وتـــن ننگیـــں

گوں آجـــوئی پکر ءَ تو کتـــگ آروس

کمبــــــر ءِ نوک کـــن تو پـــدا نـــام ءَ

داد شــــــاه ءِ هم کســــــه ءَ کوانیـــــــــں

کوه بیبـــاں دلدوریـــں تئی واب جـــاه

سنگ بیباں سرجاه ءَ تئی گندل بوپیـــں

ننگ ءُ لجانـــی تو بیبـــے دیمــــــزور

وپسگ پوپـــانی سرے وشیــــــــــــں

وپت واب گوں ھاتونیں جن و جـــوداں

نندگ و ٹوھیں گپ جنـــگ مپتیــــــں

پاچک ء تومانی ورگ ھوشگیـــــــــں

سیل کنگ بیگاھاں کـــل ءُ دمکانــــــی

بیڈی ءُ سگریٹ ءُ چلیـــم ءِ کشــــــگ

چـــرس ءُ باپـــور ھو ورگ بنـــــگے

ســـوبت ءُ کستی ء جننگ چریــــــت ء

ننـــدگ ھشکیں لیـــب ءُ پیتـــــــــاری

ھوٹــــــلاں ننــــــدگ ءُ ورگ چـــاه ءِ

منـــدر ءُ بـــیل ءِ دروگ ءُ پیــــــتاری

بـــراه دیـــنت لونڈو ءِ پناه گیـــــــــراں

بےنپ ءُ بے سوبیـــں ٓالیماں کــــــارے

نشتـــگ ء ٓازات ء درائیں پکــــــــراں

ملک منیگ انت، گپتک ات دســـــت ءَ

بستگـــے په وت ششگ ءُ مــــــــــاڈی

شھر،کنـــدیل ء دگوڈگ پرائیـــــــــــں

ما بلے چنـــڈے نانـــے ء مھــــــــتاج

چو چورو ء گردیں پیروکـــی ڈیـــــهء

چو تولگ ء دوزیــــں ما وتی تـــیاب ء

آکری جنگیــــں آکــــری وھدیــــــــــں

آکـــــری جنگیں تئ گار مابیت پجــــار

آکری جنگیں گوں دژمـــــناں ڈیـــــــه ء

آکری جنگیں گوں ملـــک ء دپ چــٹ ء
ٓ
اپرین باتیں مئے اکبـــــر ء پیریـــــــــں

ھاجزیـــــں کوھانی تها گـــــــــــــردی

آو بلوچی ء وارتگـــــے سوگنــــــــــــد

گریتگ ءتیھار دنت پچار ماتـــــــــــــاں

چار مری یانی سولوکیں بچـــــــــــــــاں

مینـــــگل ء زھریـــــاں مڈوکیـــنـــــــاں

بارگیں لٓهڑی یاں مـــــزار بیھمیـــــــــں

لانگـــــواں بـــــولائ جنوکینـــــــــــــاں

ڈومکی ، کرد ء کوســـــواں مردیـــــــں

نودزی، ساسولـــــی، لگاریـــــــــــــــاں

لنـــــڈ ء تالپور ء پـــــوژ ء گورگیجـــاں

رند ءُ لاشـــــار ءُ ھاکمیـــــں ھوتــــــاں

لاسی ءجـــــت ء میریـــــں سیاپــــــاداں

بنڈ ء کھودائ، زگـــــر ء جدگــــــــــالاں

شور کتـــــگ یکجـــــا ء زبان داتــــــگ

په وتـــــن میرانـــــی ســـــرا بکشیـــــں

نوک کنیـــــں تاریـــــک ء بلوچانــــــــی

ما وتـــــی بندیگیـــــں ســـــرا موکیــــــں

ایرکنیـــــں نام ءَ په پــــــــــدی مـــــرداں

نندگ و دارگ نـــــوں دلءءِ بسیــــــــــں

بسیـــــں نوں پریات ء منـــــــت و زاری

کس نــــه داں مپت ءَ پنجــــوئ کاھــــے

بندگ ء دست ء پسکـــــگ ء ھــــر روچ

اوشتـــگ ھو سر راهی ســــرے جـاگ ء

منڈی منـــــڈی ء چـــــارگ ء پــــــــوج ء

زوت اگاں آجویـــــی کنیـــــــں ڈیـــــــه ء

ذیر وتی دست ء توپــــــگ ء درکـــــپ

گریشـــــگ ء تر و در بے کپ کوھــــاں

سر بےکپ جمپانــــــی ســـــرا ساھیـــں

اھد بے کن، سوگنــــد ء بـــــــور نوکیــں

تـــــو ھسارانـــــی برزیـــــــں واھنــــد ء

میـــــــری ء کھنیـــــــں کلات تئ گیــــں

شاه جــــو ء مولائــــــــی تچوکیـــــں آپ


غـلام حسیــن شوھــاز


 
 
 
 
 

عشق الورد by ♡彡بدر العدوی 彡♡.

 

Balochistan`s Great 3 Martyrs by sarmachartribune.

 

 

راج نکیبو
قاضی داد محمد ریحان


مات ءَ ھردیں کہ روزردی پاساں آزمان ءِ سھر چکی دیستگ اَت گوشتگ اِت  کہ مروچی جھان ءَ کسے شھید بوتگ کہ چہ آئی ءِ ھونانی رنگ ءَ گوش ئے زاناں آزمان ءَ بانور چکیں گشانے پوش اِتگ ۔نوں کہ ھوش برجاہ ءُ چہ کچ گیشیں اگل (عقل ) ءَ دپ ءَ دونوکیں دنتان تج بوتگ ۔اے چیراندریں ھال روشھم ءَ ٹک دنت کہ روچ ءِ چہ رودرتک ءَ روایرشت ءِ نیمگءَ َ آیگ ءِ پاساں تھاروکی رژن ءَ ایر بک اِیت ءُ روچ آزمان ءِ لنٹاں پن ءُ آمڑ کنان ءَ زمین ءِ دگہ بھرے ءَ سر ءَ کش اِیت ۔اے ھمے گردش ءِ ندارگ اِنت دگہ ھچ ۔

''زاناں مات ءَ بلک ءِ گمان درشانتگ اَت؟''
''شھیدءِ ھون ھم ماں تاموریں شپ ءِ سینگ ءَ چوش رژن ءَ ایر بُک اَنت ۔''
''ھو راست اِنت بلئے آ رژن چوش بام ءَ بورلی دروشمے دنت آرژن تھاروکی ءَ ایر بک اِیت تھاروکی رژن ءَ نہ پِلک اِیت۔منی مات ھدایی مردمے اُومنی مات !تو ھینچوبے سمائے پرچہ ؟................. بلک ءِ سوج ''کاھکے ور ، راھکے برو''ءَ تئی سسا دھکانی کُرتگ ھور بہ گوار اِیت ‘ ڈگار آپ بیار اِیت ‘ کائیگر ءَ کاہ ءُ کڈب بہ رس اِیت ۔منی ننگار کہ اُوشتات بزاں جھان ءِ جاور بدل بوتگ ۔تئی چماں باھوءِ ڈکال تئی بیلگیں ڈگار ءِ زر د ءُ پلک ءُ سبزگ ءُ ملگزار بوگ اِنت ۔دریگتے تئی چماں باھو ڈگاری بیلگے بوت اِنت بلئے بے ھدابندی ءَ ھدابندے ھدا مہ بوت اِنت ۔ماتی تئی سادگی اِنت کہ منی رگ ءُ بنداں ایررتکگ ۔پمشکامن مدام مردم ءِ دست ءَ پرشتگیں کوھنگ‘ کُلدانانی گوات ءَ گونیں شنگیں شنک ءُ شارانی دیمپانی ءَ مکیں کلاتانی شکوندیمی ءَ سنگ ءُ ڈلانی سر ءَ بستگیں ھونی تلکاراں گندآں اے کارپداں گوں رستری کارپداں شبین دیگ ءِ جھدکن آں کہ چوناھی ءَ مردمیگ اَنت کہ مدام وتی بدیں کاراں ''ابلیسی ‘جناوری ‘ءُ رستری ''گونگیں گالانی پوشاکاں پوش اِیت ۔نئے کہ ''ھلاکو''رستر تبے بوتگ نہ ''چنگیز ''لدیگے . آیانی مردمی اَت کہ آیاں انسانی سرانی کلات جوڑ کنگ ءِ سکین ئی داتگ ۔


آبرم ءِ پرمان ءِ سرا بزگیں لدیگاں وتی کارپدانی ھچ سما گور نہ کننت ۔اگہ سما اِش بوتین ات گڑا بدھا ءِ بت ءَ پنجگ ءُ دمب پر بوتگ اَت۔مروچی پدا یک راست گْوش ءُ تچکیں ''رسول'' مھتریں عیسیٰ نبی ءِ پیم ءَ دار ءَ درنج اِت اِش ۔ماتی تو راست گْوش ئے گڑا آزمان ءَ پن پرچہ نہ جتگ ؟ماتی ............! رسول وَ دروگ بند نہ بنت ناں ؟آ کہ دروگ بند نہ اِنت شھید اِنت ۔''میرل ''ءِ ھم میت کپتگ ۔''مختار ''ءَ ھم وتی تنگوئیں بالاد کُل جھان ءِ واجہ ءِ پرمان ءَکپتہ بھتیں راج ءَ داد کُرت ۔ماتی اے درس ''راج نکیبو''ءِ گْوشگ ءِ پد ءَ وتی سراں ندر کنان اَنت ۔راج نکیبو گْوش اِیت''مرئے پہ حق ءَ مر پہ وتی راج ءِ ننگ ءَ مر ''شھادت ءِ درونت ھم ھمیش اِنت ناں؟شھید ھمایاں گْوش اَنت کہ پہ راستی ءَ وتی ساہ ءَ ندر کن اَنت ماتی !ماوَ انچو ش وانان ءُ دربران اِیں تو بہ گْوش بلک ءَ چے گْوشتگ ؟...................من راست نئےآں گڑا چنگیز ءُ ھلاکو ھم بنی آدم نہ بوتگ اَنت ءُ بدھا ءِ بُت ءِ پنجگ ءُ دمب ''طالباناں ''گُڈ اِتگ ءُ زمین ءَ کل کُرتگ اَنت ماتی !واب ءَ گیپتگ ماتیں گلزمین ءِکُٹ ءَ وپسگ لوٹ آں بلئے مات گْوش اِیت کہ ''بچ وتی وام ءَ دئے نوں بیا نئے منی کٹ ءَ ھم ترا تاھیر نہ رس اِیت ''ماتی !'' نی تو بگش من چی کن آں ھر نیمگ ءَ لوٹ اِنت منی ..................یک نیمگے جوریں بداں یک گورے راج ءِ توار ۔''شئے پھوالءَ گوں پھوالی سماءَ تمبورگ ءِ تارسماراِت اَنت ۔چہ شئے ءِ دیوان ءَ زھیر نالیں توارے جکس اِت ''مرشد قلندر پیر

''
شئے پھوال ءَ پدا ھبر بناکُرت ''ماتی !من لالہ ءِ ھمبل راج نکیبوءِ کندیل ءِ بالوآں ۔اے پھوالی پوشاک پہ پیشدارگ اِنت ۔رپک اِنت ءُ دگہ ھچ ۔واجہ ھدا ءَ واجہ غوث ءَ اولاد وَ داتگ بلئے بوگ اِش نہ بوگ ءِ ھساب اِنت ۔''زند چاکر ''شادوءِ وڑ ءَ مداری ءِ ٹمبک ءِ سر ءَ سِر ءُ کپ کنگ ءَ اِنت ۔ایشی ءِ کارپدانی سر ءَ ''کاھان ''ءِ درویش ءِ ھچ دروشم گندگ نہ بنت ۔راج نکیبوءِ کوھنیں ھمراہ ''واجہ کار ''ءِ بھازرتگیں مولد جوڑ بوتگ .............اے درس شتل راج نکیبوراست اِنت ۔ماتیں گلزمین ءِ راستیں بچ اِنت۔''شئے پھوال ءَ وتی دیوان ءَ من ءَ دیست ءُ درائینت :''منی مانگیش اِتگیں سساھاں گالسنج ءُ گاگد ءِ سر ءَ نکش کنوکیں اُستاد تو ھینچو وھدیں کجا بوتگ ئے۔ سلیمانی چادر مانپوشتگ ءُ کوہ کاپ (کوہ قاف) ءِ سیل ءَ نہ شتگ ئے ؟ترا کوہ کاپ ءَ روگ ءِ چے آجت ( حاجت ) ۔کوہ مزارانی گُرگ وَ ھرکُند ءَ جکسگ ءَاَنت ۔کوہ کاپ ءَ نہ بوتگ ئے گڑا تر دمبرتگ زاناں ! اگہ ھمے ھبراِ نت گڑا بیا منی بدل ءَ تو شئے پھوال ءَ جوڑ بئے من تئی کسھاں نبیس آں ۔

''
من شئے ءِ گلہ ءِ سر ءَ بچکند اِت ''ماں اے راہ ءَ دمبرگ ءِ گمان ھم کنگ نہ بیت اگہ چوش بہ کن آں گڑا راج نکیبوءِ بیلی چون گْوشگ کرز آں ۔راج نکیبو ءَ مزنیں ڈبھے داتگ شپ روچ ھمے بارکشی ءَ گوزگ ءَ اَنت پمشکا اِنان ءِ بورتاچی ءِ موہ نہ رس اِیت ۔چہ مزنیں جنجالی ءَ وھد کش اِتگ ءُ ساڑی بوتگ آں ۔شئے تو ھال کن پیسر ءَ مرشد اِت ئے نوں راج نکیبو ءِ مرید جوڑ بوتگ ئے ؟''شئے ءَ تمبورگ یک نیمگے ایرکُرتُ۔ وتاپرداتگیں چادر گوں پاداں تنچ اِت ۔ُ آزمان ءِ نیمگ ءَ سر ءِے چست کُرت ءُ انچوش چاران بوت کہ گوش ئے زاناں آزمان نء بشتگیں نبشتانکے وانگ ءَ اِنت ''پیری مرید ی دُرس رپک ءُ ھنر ۔بے کچوئیں مھر را ج نکیبو ئیگ اِنت ۔راست،ُ تنگوءَ گرانبھا ۔اگہ بھت یاری بہ کنت جنی کول ءِ بال داتگیں بچے ھم آزمان روت ءُ استال ءَ بل اِیت ۔بھت ءِ یاری گوں انیچگ ءِ مجیں کرچکاں نئے اِنت نیکہ دست ءِ دل ءَ رَستگیں لیکار (لکیر ) اے سنگتی ءِ مانزمان اَنت بلکیں انسان ءِ بھتاوری گوں آئی ءِ کارپداں بندوک اِنت اگہ چوش مہ بوت اِنت گڑا چہ آزمان ءَ استالے سستگ ءُ ماں چنکے آپے ءَ بک ورگ ءَ پد پشی یے جوڑ نہ بوتگ اَت۔یکے ءَ آئی ءَ اے دروگیں ھال دات کہ راج نکیبو مرتگ چہ آپ ءَ دراَتک وتی تریں بالادے ھشک کُرت ۔جھلاوان ءِ سارتیں گوات ءَ انسانی دروشم ءَ آؤرت ۔تکڑاہ ءُ تمرد بوگ ءَ پد گوں ماھیگ واراں تْران کنگ ءَ شُت ۔راج نکیبو ءِ شیپ گیپتگیں ھونانی رنگ ءِ گندگ ءَ پد کورانی چم ھم رژناہ بوت اَنت ۔لگور پہ درونت ءَ گیدری ءُ لج ءِ دربستان ءَ نشت اَنت ۔سلاہ بندانی میان ءَ واجہ گپ وَ کنگ ءَ اَت بلئے توار ے نِگُت اَت ۔آئی ءِ گپاں گوشداروکیں آئی ءِ لٹ بند ءُ بیرک چنڈینوکیں سنگت ھم چُرت ءَ اِت اَنت کہ''فاضل ھنکین ءِ راج نکیبو ۔سبزہ رنگ‘ بارگ بند ءُ نیزگاریں راج نکیبوءَ ھم چہ مال ءُ مڈی ءُ سردار کیلی ھاٹیگ ءَ زبھریں نوگلیں ورناھانی میان ءَ ھمے پٹ ءَ اتکگ ءُ مردماں آجوئی ءَ نیاد کنگ ءِ سکین داتگ اَت ۔آئی ءِ توار ءِ تہ ءَ راستی ءِ ھاٹیگ اَت ۔آسردارے نئے اِنت ‘مولد ے ھم اِناں ءُ مداری ءِ شادوھم ناں ۔آراج نکیبو اِنت کہ بِھ نہ مر اِیت ءُ مروچی ھم ھمے کردار ءَ زندگ اِنت ..........................ءُ سردار ؟

''
''ادب ءِ سیمسراں !ھِش نہ کُرتگ کہ آئی ءِ و ش آتک ءَ لٹ بنداں شال سینگار اِتگ ۔جھلاوان ءَ راج نکیبوءِ ھال اِنت ۔''رسول ''ءِ شار ءَ راج نکیبو ءَ اجازت نیست کہ ماھی وارانی پیما ''ایلم ''ءَ ھم آجوئی ءِ نیاد کنوک جوڑ بہ کنت ۔اے واجہ ءِ شار اِنت ادءِ کوہ ءُ تلار‘چمگ ءُ شیپ درس پہ نیاد زورگ بوتگ اَنت ۔ادءِ راھبند اِنت کہ تئی مچ تئی ‘تئی ماھیگ تئی ءُ ادءَ ھرچے ماتیں گلزمین شان اِیت ۔درسانی ھدابند بے بائیوار ءَ واجہ اِنت .....................ادب ءِ سیمسراں بُوزبان رود۔

''گڑا زِر ءُ مڈیانی چونیں ھمگرنچی ؟''

''گوں چاگی(چاغی ) ءِ ھاکاں چماں سر مگ بہ کن گڑ ا سر اِت پر بیت ۔گورگیں واجھاں چہ بلوچانی سردارانی جمازی ءَ ھینچو وشی نہ رستگ ھمینچوکہ پنچ آپی لوڑیگ ءَ چہ سردار ءَ بگٹی چکینگ ءَ رستگ اگہ ادب ءِ سیمسر اڑیل مہ بوتین اَنت ۔من ھم چوش مُلا مزار بدوزئی ءَ'' لاٹ نا بگی ''ءِ لچہ گوشتگ ءُ درانڈیھ بوتگ اِت آ ں ۔یک لاھوری لچہ گوشی ءَ واب دیست ءُابلیس ءِ کلات مک بوت ۔ھردے کہ مھراب ءِ سگار زنگاں گیپت ملا ءِ بانگ ، غوث ءِ تران ءُ سرمچار ءِ بیھاربیکار بوت اَنت۔چوش جاڑو جلب ءُ شئے مرید ءَ پدا یکے ءَ سسا ءُ اَگل زبان ءِ باھوٹ کُرت اَنت ءُ بلوچی سوگند ھونڈی ءِ ھم بزانت ۔لگوری ءُ لب انسان ءَ نزور کن اَنت یاکول ء ھمدم اُشتر مرگ نہ بالی بیت نا بار کشی ۔یک وابے ءَ گلزمین ککللو ءِ ادارکی کلات ءَ ڈر اِینت ۔تیاب بلوچی مھمانداری ءَ عرب شھزادگ ءِ دپار بوت ءُ مڈی سگار ءِ ھرجان ۔ھمگرنچی ءَ بہ چار بلوچ زر ءَ ڈکال کنوکیں ''ھشت پانچ ''ءِ سر راوی ‘دلبند ءُ پھنات مھران ءُ پانچ چہ واجہ کارانی تلاھوگ ءَ سر کشگ ءَ اَنت ۔

''تیاب دپی وَ چہ بن ءَ بزدل بوتگ اَنت بلئے مڈیانی نگھواناں چون بوت ؟''

اگہ پنجرہ ءِ تہ ءَ بند بوگ ءَ شیر پشی بوت کنت گڑا بزگیں بز ءِ چے بستار ؟چمالنگ ءِ اشکر‘سیندک ءِ تلاہ ءُ چاگی ءِ ماربل ءِ سر ءَ جیڑہ نیست سودابازی اِنت ءُ بس سودابازی ۔گوں ''کپوت بالی ''ءِ کسہ ءِ آؤرگ ءَ ڈاکٹر ءِ ''دین ''سلامت ''جان ''ملام اِنت ۔ڈیرہ بیورگ انگت ھما ڈیرہ اِنت ۔آزمان ءَ شھبازبال اَنت ءُ زمین ءَ جونوار مُرتگیں جوناں چونڈگ ءَ اَنت ۔چہ گاگد ءِ شیر ءِ گُرگ ءَ ''شھباز''ءِ پیم ءَ ''کاھان ءِ درویش ''ھم اجکہ اِنت ۔درویش گْوش اِیت :''کاھان ءِ گنج منی نہ اَنت ۔کاھان ءُ کوھلو منی نہ اَنت۔من اے گلزمین ءِ ھاک آں اے گلزمین منیگ اِنت ءُ من اے گلزمین ءِ بچ آں ۔یکیں بالاچ منی بچ نہ اِنت ۔راج نکیبوھم منی بچ اِنت ۔ایشی ءَ گوں شھزادگیں پنو ءُ دھوبی سسی ءِ مھر ءَ کار نیست ۔ایشی ءِ دل ءَ زمین ءِ ترکگگوں شپانک ءِ بدیں نیت ءَ نہ اَت بدیں کارپد ءَ اَت ۔چہ ایشی ءِ ھوناں بولان آتار اِنت ۔رسول ‘میرل ‘مختار ‘شھناز ءُ جنت ءِ رتکگیں ھون تْرادمان اَنت ءُ راج نکیبو ءِ سوت ءَ جنگ ءَ اَنت ۔چہ اے سوت ءِ ساز ءَ من ءَ ھم چوش راج نکیبو ءَ تاھیر رس اِیت پرچہ کہ ما ھر دویکیں ول ءِ بر اِیں ۔

****



گرانیں لوزانی بزانت : بورلی دروشم : بانگواہ ءِ ندارگ ‘ سفیدہ سحر ۔
کُلدان : میتگ / شار۔ 
جنی کول : تر ندیں گواتے کہ ماں گیابءُ پچیں پٹاں گول گول  تر اِیتءُ زمین ءِ ھاکاں چست کنت۔
گیدری : بہادری ۔ 
دربستان : دربرستان /دربرجاہ /مدرسہ (دربستان بندرءَ بلوچی گالے اِنت ۔ دربرستان ءِ کسان بیتگیں لـَوز .)
لاٹ نا بگی : انگریز ھاکمانی اپس گاڑی ۔
ھشت پانچ : آکٹوپس /یک دریای ساھدارے کہ ھشت دراجیں پانچ بزاں پادی پر . هشت پاد .
انیچگ :پیشانیگ ۔ انیشگ .
کُکلو : (کُک ۔لُو ) یک دریایی ساھدارے ھر دوئیں نیمگ ءَ زوم ءِ پیم ءَ دو پکڑ وڑیں دست ئی پِر.‘تیاب ءِ دپ ءَ کنڈ جنت ءُ ھمے ھاکاں چہ کنڈءَ چندے انچ دور کلات ءِ پیم ءَ جُنپ کنت . گـُـنــڈگـُـوَج ۔
کُکلو ءِ کلات : نزوریں شے (اُردوبتل’’ ریت کی دیوار ‘‘ ءِ ھم بزانت) . 
پلک اِیت : اِیر بارت ۔ 
پلکگ : شے یا وراک ءُ وردنے ءَ بے جایگ ءَ لاپ ءَ ایر برگ ۔
گالسنج (گال۔سنج ) : چو سنج ءَ براھداریں گال /بزاں پُروزن /سیدھاشمی ءِ کارمرد کُرتگیں گالبند اِنت ۔
شنک: ھما دارکہ یک گچینیں رد ءُ بندے ءَ گوں ساد ءَ تنچگءُ کڈک ءِ سر ءَ دیگ بنت دانکہ آگیشترمھکم بہ بیت /شنک ءِ گال پہ ندر بوگ ءِ بزانت ءَ ھم گوشگ بیت بلئے اے نبشتانک ءَ ھمے نام گیپتگیں دار ءِ بزانت ءَ زورگ بوتگ۔


Valentine still life by Poppins' Garden.

 

گال


واهــگ ءِ آسـاں ، چـــه بـَـلان انت دل

چـــه زَهــیــریـاں پـُـــر بَــیــَان انت گِل


چـو کـَپـوت سَــبــزیـں ، هانُل ءِ رازدار

کـَے مـئـی مــهــر ءِ واز کـَنـت مُشکل


بیل پرُشت انت و چون گِسر بیت انت

کـَے مئی بَنـد ءِ سستگ انت سانکل


شَپ که ظلمات انت،بیم ریچ انت زِر

هر کـَه سر سار نت راهءَبارت ساحل


زَرگل ءِ کُــلّ دور ، سَـه جـواب داتگ

گوں مچاچاں چون ،پَندءَ جنت جیهل


سانڈءِ هونواری ءِ جَژنءِ موسم رَوت

بود ءَ چِنت هَـزّام،گار بیت انت سِل


«تهل»وسَک تَهل انت دَؤرءِ پُشتمانگ

چون بساچاں من گوں چُشیں مُشکل


 

Young Mir Gul Khan Nasir by Baask.

 


ملک الشعراء بلوچستان گل خان نصیر کی بلوچی نظم مع اردو ترجمہ

منءَ بُگُش (بلوچی)۔

مُجاھداں پہ فلسطینءِ تئی دِلءَ دردِنت
کہ شاہِ اُردنءِ تیرانی بیتگنت شکار
گریوگائے: مسلماناں کُشت مسلمانان
پہ موتک و ماتنءَ لَڑ بستگئے درھدیں گپتار
منءَ قبول کہ شاہ اُردنءِ نہ کُرت شرّین
گھریب و بَزّگیں واھرانءَ گیھتہ پہ کُشتار
بلے منءَ تو بگوئش شاعر سوشیالسٹی

 

 

 



The closed window by Sandra_R.

 

 

گال


کـَپـتَـگـیـنـانی دَپ ءَ چه ، کِـٹ و نالے هم نه بیت

دَسـت گـَٹـانی وا ٹـِـیکی گـَپ و گالے هم نه بیت


اُمـبـر ءِ شـاهـَـڑ ، پِــیـڑیاں بـیـت وازمَـنـدی ءِ دَر ءَ

دل گوئـزیں روچاں پَـرمـا،ماه و سالے هم نه بیت


مُلک ءِ واجـه سَه گِر انت و زورداریں وَت سر انت

واهگاں چَـنـڈاں هرچنت ، نان و مالے هم نه بیت


وَشنیاتک ءِ سِتر هون انت ، دل ءَ سیاه انت و ڈوک

زند ءِ پَردَگ په گُلیں راج ،دَست ءَ والے هم نه بیت


مهـر ءِ دوزواه ماں کَمَند انت،دیه و زُلماتیں شَپ ءِ

مِـهـلَب و مَـهـلُـنجیں پُلّ په ، دُرّ هَیالے هم نه بیت


تو چو مُنجارئے شَپءِ«تَهل»ترا نه مَنـّیت وَهد و دَؤر

شَپ شَپ نت و وَهدے کُٹـّیت،ترا وا بالے هم نه بیت


دَپتان چـُپ نت،سُرکم نت گوات،کوش بیگواه نت سَمین

بے اُمـیـت و آجــویی ءَ ، زنــد کـمـالے هم نه بیت


nice white flowers in a glass jar PICT8015b RS by Seven Pillars Lord Abbaddon

 

رُژن  ٹی وی » ءِ سنگت و جهدکاراں

شاباش بات !

بلوچی « رُژن  ٹی وی » ءِ کار کنوکانی جهد هزار ستا و لـَک شاباش کرز انت . واجه همایون جان مبارکی ءِ اے نیکیں کار ءِ کوپگ دَیـَگ ، نوکیں پر رُژنیں ماه و روچے ءِ روک کنگ مان بلوچی ءِ هستی ءِ آزمان انت که مئی بازیں مراد و واهگان ءَ روشن تر و مهکانی تر پیش داریت .
« رُژن  ٹی وی » ءِ بـُنی گـپ همے بیتگ و هست انت که په بلوچ ورنا و بلوچ راج ءِ جهدکاراں ، گوں بادشاهی گوانکے ءَ گوانک جـَت و تَوار کت ، که مئی دست ءَ هر چیز ءَ بیت . ما توان اوں گوں هورکیں دَستاں هم ، بلے گوں بُرزیں سسا و واهگے ، آنتن و ٹی ویانی دنیای ءَ هم بیا اوں . په اے راه ءَ لکـّاں و ملیوناں زَرّ ، کار ءَ سادگ و آسانتر کنت ، بلے بے آئیا هم گوں گیشیں جهدے ، اے راجی کار دیما روت و دیما بَـرَگ بیت .

« رُژن  ٹی وی » ءَ چه پیش ، « بلوچستان ٹی وی » ءَ ، چیزے وهد بلوچانی دلاں وَش کت ، بلے اپسوز انت که اے سنگتاں دیما تر شُت نکت . بلوچ راج ءِ واهگ انت که پیشی « بلوچستان  ٹی وی » ءِ سنگتاں و سرجمیں راجی جهد کار و ورنا  که « رُژن  ٹی وی » ءِ مـَـدت و دیمرئی ءَ په ، چه هچ دابیں کمک و مـَدتے ءَ چـَـکّ پـَـد مه بنت .




 

 

|...swan by schujens : ).

 

گال


واهـــــگــانی آس پــُــر کـُـتـَگ ما را

چـَه وتـــا بـے گــواه دُر کـُـتـَگ ما را

سَـرجناناں من ، پـَـٹ و ماں گیابان

تـئـی نه مَـنّـی ءَ ، هُـر کـُـتـَگ ما را

گُل ءِ ٹهلاں جی شهدترین تام انت

پُــلّ ءِ بــے مــوچی کُر کـُـتـَگ ما را

نـاز کــَهـیـبــاں و دل وا کـَنــت زاری

بــازیــں پــریــاتــاں نُــر کـُـتـَگ ما را

زنــد ءِ هِـیروپ و گـَؤش و توپان بُرت

لــَکّ مــرادیں سال چُر کـُـتـَگ ما را

کس نه شوهاز ایت«تـهل»ترا هچبر

چوش که مهلب هم سُرکـُتـَگ ما را



گــَـال

شَـپ جَـتـانـی وا دل ءَ چـه ، بـُرزیں آهــے دَرنیاتک

ڈُکّ و گـوریـچـانـی مُـلک ءَ ، بــِـیل و بـراهے دَرنیاتک


رولـَه ءِ هــونی ئـیـں بـیـگاه ءَ ، گـَـؤش نکرتگ ایرماد

بـیـم گِـپـتـیـں مـات ءِ چـمّـاں ، نیکیں راهے دَرنیاتک


یا هـُدا زُلمءِ شپ انت تئی،بارین کـُٹّیت هم کـَدے

زنـــد ءِ روچ ءِ رولــهــان ءَ ، روز و مــاهــے دَرنیاتک


ما اُمـیـتـاں وتـی هـُدا کـُت ، وهـد ءِ یَدار ءَ شَپیں 

مهر ءِ بَیرَک هون گوں مِینتَگ،پُلّ نه کاهے دَرنیاتک


چو« بَٹایی‌»دَست اوں بَستگ تئی درءَ گاریں بلوچ

چو« نَصیر » ءَ زانت ءِ واجه ، پر ترا شاهے دَرنیاتک


« تَهل» دَپءِ راستیں وا گال انت وَتگَلاییں راجءَپه

چـه کـَلاگ و ٹــَهک و گـَژَّگ ، هِـچ مـتاهے دَرنیاتک


ما دل ءِ پورّان ءَ پَٹّ اِت ، دِرتَـگـیں تاک انت و بَسّ

زند ءِ جامگ هم لـَگـُشتگ ، هم مـَـڑاهے دَرنیاتک


 

Mir Gul Khan Nasir Balochi Poem

This image was Featured in 44 Galleries...10000 +views. by aroon_kalandy (busy ).


دَسـْــــــــتـــــونــــک


دل تـئـی بــِچـکـَـنــد نـازیـں ، چـَه شـرابـاں نـوش کتگ

چه وَت انت بیگواه و بے دَر تا که سار اوں هوش کتگ


ماه و اِسـتـاراں و روچ هـم ، کـُنـّت و سَر جَـهل و چِیر

تا که ٹــَهــل ءِ کـَنـد و نـُزهنـد ، مئی دَوار ءَ گوش کتگ


سـَد هزاراں سال بات انت ،سـَد بهار تئی زیب و رَنگ

کـَلـْکــَشـان ءِ یـکـّیں پـُـل ئـے کـه جهان اِت روش کتگ


گـُل دلانی بـادشــاه انــت ، کــَد نــه مَـرّیــنــیــت من ءَ

دل مِڑان انت گوں من و سار،په گـُلی سَد کوْش کتگ


شــادهـانی چــاپ و نـازیـنـک ، دل تـرا هم واب دیست

اے مــن ءَ پـَه لـَکّ انت دلـبـَر ، پـَـردگی گـَر پـوش کتگ


« تَهل » گـُلانی داد مــروچی گـُرک و دِرّوکیں گـَم انت

نــاز ءَ مَـنّ ئے ، نــاز ءَ زور ئے ، نــاز ترا وا چوش کتگ


 

The Blue Cold Haze Drowned the Beautiful Hawkes Bay Valley, but Not Before the Last Ray of Sun Got There First by Peter Kurdulija.

 

 

زانت ءِ پـُـلّ


شَپ تـَهـار ماه انت ، ماه دل ءِ نوک کن

سَد چِـراگ هِـیـله ءِ ، هر دل ءَ روک کن


هـَسـت ءِ تِـیــجـار ءِ بـُـنـزهـاں آس انت

هــم تــَمـــردانـی هــمــتــاں لاس انت


سِــپــه بَــزیـں راج ءِ هر کس انت ورنا

بـراه پـه تـئـی راج ءَ ، زانت ءِ پـُـلّ تهنا


هم روئے راست و هم رو ئے چـَپ ءَ

وَنگ ءَ پروش ئے تو ، یا بـَر ئے ٹـَپ ءَ


ســر نـه تـاوان بـیـت پـه گهیں راج ءَ 

گهتر انت په راج ، سـر کن ئے تاج ءَ


جُـنـزهـاں دار و سـر وتی هوش کن

راج وتی نَـز آر ، زانـتے دَزموش کـَـن


رَه نه بـُـرّئے تو ، چـُنت هزار سال ءَ

تــا مـَه زان ئے تو ، زانــت ءِ اقبال ءَ


گـَرمسری موٹ انت و جاهلانی لوپ

کـَد کـَپوت رامگ هم نَبیت گون ٹـوپ


هَـوْر ءِ تِریزاں بئے هَمدل و هم یار

یا چو استار بئے یکدل و نور گـُـوار


هم بهارگاه بـئـے ، په وطن ماتیں

نـور درنـزاں بـئـے ، ماهـکان زاتیں


سرءَ سَمبال و هم سرءَهوش کن

زندءِ استار ءَ کـَد نه بے هوش کن 


دَپـتـر ات راجی گِـیــدی و اِسپانک

گِهترانت نوکیں تو دیئے چمشانک


وَهــد نــوک انت و نـوکـتـریں رَهبند

سوب همے دَؤرءِتو به بئے لانکبند


 

canal by HKM ,PHOTOS.

 

 

گــــــــال



بــراتــی گــار ءَ بـیـت بـیـل ، هـَـمـبَـلـی گــار

مـَــه زَرّ ءِ واجـهـی ءِ دَؤر ، هــوش بــے سار


جـــهـــان ءِ دَؤر ءَ بـــیـــتــگ بــــازیــں ڈُکـّـی

بــهــار شُـشْــتـَـگ چـو ڈکـّال هـم هـزار وار


هــُـدا چــاڑانـی تــام گِــپــتــگ پــه چــونـی

نـَـهــاد بــیــتـگ چــو زنـد ءِ پـه شَـر و شار


نــه عــرش بـیـت کـنـت کِـیـسگ لاپکاں په

بــهــار نــے مُـشـت و کـیـتـو ، پـه تماه دار


گـــَمــانی رَنــد آشــوب کــیــت دلاں مــاں

بـَد ءِ پــولِـنـگ ءَ بـیت گار ، راست ءِ گواجار


اُمـیـتـانـی چـو اِزگِـنـد بـیـت کِـسـاس هـم

پــه پـَـهـکـی ءَ کـُجـام سَنـْـگ بـیتگ پـَـلگار


کـَلات گـُوات ءِ چو هَست بے بُن زهیں زند

گـَمانی کـُٹـّگ انت روچ ، بام ءِ دات اِستار


نـَـگیب چه گوانکے کیت : ایر مُرتگیں «تهل»!

ســلام جُـهـد کـن هـــزار رَنـگـیـں گِر و دار



I love YoU

 

 

سینها روکین اشکری مان انت

 

دل منی رنجور پریشان انت

دوستی دوری چو هنجری بریت

گندگ مهلنجی دردی درمان انت

بی وپا گون من پرچیا زهری

می جگر موچ ، سینه بریان انت

بیا بگندان من تیّ گلین دیما

هک منی پر تیّ گردنا گران انت

من چو مجنونا نشتگ و گریوان

لیلی می پرشاد کندان انت

گر بلوتی می شکّلین ساها

جان و مال پر تو ندر و کُربان انت

دشمنانی سوجا مگِر دلبر

پر من و پر تو نُکس و تاوان انت

من گلان مرچی بهت منی اتکگ

دلبر می لوگا آتکگ مهمان انت

ساهتی یجّاه هلوتا نندگ

ای منی وهدی هُبّ و اَرمان انت

ای پسند یک آشکی وهدی

دیدگان دائم اَرسی لونجان انت

ملا محمد نور پسند

منی وطن
تفتان بلوچیء منـّتا

منی وطـــن یک پچیں دیارے 
منی وطن دشت و کوھسارے
منی وطـــــن کیچگ و تیابے 
منی وطن پٹ و ریگزارے
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منی وطـــــــن بگجتانی کھچر 
منی وطن شوانگانی بندر
منی وطــــــــن بزگرانی ھنکیں
منی وطن کوچیانی پژدر
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منـــی وطن کلگانی تصویر
منی وطن میتگانی زمزیر
منــــی وطن کنگرانی بازار 
منی وطن سرگلانی شمشیر
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منی وطـــــن معدن ھزانگ 
منی وطن زر و سھرءِ چانگ
منی وطن نپتءِ سیاھیں ساوڑ 
منی وطن پمن درءِ دانگ

منی وطــــن ھرچی است منی إنت
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

میر گلخان نصیر ـ کراچی ۲۱ جولای ۱۹۶۵

 

 

 

Love Gift by Firenzesca [Game Over]

 

نیاد

 

آ په سری سودایی هم نیاد نکنت مارا

زانان که گلین شیرین فرهادنکنت ما را

بید چه تیی نیادانی نودانی تماها دوست

هچ پیمین گم و اندوه برباد نکنت ما را

نودان په منا گریتگ ماه مهگرا هم گپتگ

هانل بلے گران نازین هچ یاد نکنت ما را

من زند وتی بکشات په داد و دهش انگت

ڈکّالا تیی شهرے کس رادنکنت ما را

تیی کهرے قضایا چه مے سر مان مسیتا کپت

په سهبے نمازا هم کس پاد نکنت ما را

ای بی وسی انت زندے گڈی دم و پاسانی

وهدی مان وتی لوگا کس سیاد نکنت ما را

کپتان چه دلان هنچوش بد نامان مان تیی شهرا

دلدار کسی سودا په واد نکنت ما را

جبار دلدار - کنارک

 

سیاست هور کاریء نام انت

تو کدی احساس کتگ و مارتگ کہ تو په دلجمی سر پد بیتگ ئے کہ تئی تنظیم و گل یا دگر انچین جاهے کہ اودان هور کاری بنیادی رد و بندانت , اودان ذمه واریان چطور گیش و گیوار بنت؟

 

تو کدی احساس کتگ کہ په شمامشکل انت کے دگرانا گون وت نزیک و وتی همراه جوڑ بکنے؟

 

تو کدی مارتگ کہ تئی فکر , خیال, رهشونی و لیکه چہ دگرانیگا شرتر و گهتر انت بلے انگت آ منگ نبنت و تو یک کر و گور کنگ بیتگئے؟

 

تو فکر کتگ پرچیا تهنکا یا گون یک کسانین مچیاکارء کنگ اسان ترانت؟

 

تو کدی فکر کتگ کہ تو چطور بکنئے تا کہچوش مبیت؟

 

لهتے گشنت کہ یک شرین گلےء لیڈر, سروک, مستر گون وتی کاریسمئین فکر و لیکهان همگرنچ انت. مطلب اشنت کہ یک شرین لیڈر و مسترے همیشه شرین فکر و لیکه و ویژن در گیجیت.

 

باز فکر کننت کہ ایوکا شرین فکر و ویژنمان یک تنظیمےء درستیگین دیمرئیانی بن رد انت. بلے باز گشنت چوش گشگچہ دمه داریان تچگا نت. باز چوشین فکرا میت گشنت. لهتے چوش فکر کننت کے گون یک شرین فکر و ویژنیا یا گون یک تحلیل ؛ درستگین کار جوڑ و مشکلان حل بنت

 

بلے مان ھما گل و تنظیمان یا دگہ انچین مچی کہ اودان هور کاری و دگرانی رضا و همراهی و کمکپه هر هور کاری دیمرئیا ، بن رد انت، صرف شرین فکر و ویژن کافی نئنت.

 

وهدے کہ نوکین فکر و ویژن دیما کاینت. اگر ایان بزان اے نوکین فکر و ویژنان آ چانس و مهلتے کہ ضرورتنت تا که آ وتی

جاها شوهاز بکننت دیگ مبیت, گڑا آ په آ گل و تنظیم نگیگی کارنت. بلے هر چینچو اے فکر و ویژن و رهبند جواننت. پر چیا اے نمونه این فکر و ویژنان آ چانس و مهلت دیگ نبیتگ آ دمے پر بکننت و اے دراجین سفرا طے کت بکننت.

 

یک سیاسی گل و تنظیم و ائی مستر و کماش تهنکا شرین فکر و ویژنانی درشان کنوک مبنت, بلکین آ هموتی چپ و چاگرد و وتی مخالفان هم شریءسرا پجاہبیارینت و ایان هم سر پد ببنت.

 

تهنکا شرین قکر و لیکه اے دراجین سفرا گونڈ کت نکنت. جست ایش انت کہ اے جوانین فکر چطور عملء تها ارگ ببنت.,Into action,

 

گشگ ساده انت. بلے بدلیء آرگمشکل و پر اڑانت. تو چون گون وتیگ و دگران تران کنئے. نند و گند کنئے. تو چطور وتی کارانی نتیجهءتورئے. تو چطور تنظیم و گلی رسم و ربیدگان په مقصدء سر بیگا جوڑ کنئے.

 

اے مشکل انت و اے مشکلان چطور عملء تها بیارئے تا کہ کامیاب ببئے. کامیابی عملء رند تورگ بنت.

 

باز مردم زاننت کہ چی کنگ لوٹنت. آ کم انت کہ زاننت و تواننتکہ دگرانا مدت بکننت تا کہ عمل ببیت.

 

ھما بهرے چہ کماش و مستر و سیاست مدار کامیاب بنت کہ اے نوکین فکر و ویژنان عملء تهابیارنت بلے یک مزنین بهرے کامیاب نہ بنت. ادان سیاسی هنر و ھژاری انت کہ فیصله کنت کہ کئے کامیاب و کئے فئیل ببنت.

 

یک ماهرین و دنیا دیستگین سروکے صرف شرین فکر و ویژن در نگیجیت بلکینوتی چپ و چاگردا هم پجا کاریت و هبرا په عمل سر کنت.

 

هبرا په عمل سر کنگ طاقت لوٹیت. طاقتا مختلفین رنگ است. بلے سیاسی طاقت اشیا گشنت کہ اگر مردم کامیاب ببیت کہ دگرانا پہ ھما کارء کنگء راضی بکننت کہ آھانی رضا و دلکشا مبیت. بلے بے اشی کہ زحم و زور وتفنگ کارمرز کنگ ببیت. باز اے کاران گون وتی اوتوریتی ء کننت. باز اے کارا گون زانتے کے ایان ھست کننت و باز گون وتی مالی طاقتا.

 

مردم بارین چنت رندا دیستگ کےیک طافت وڑین لیڈر یا مسترے فئیل بیتگ؟ اگر بیتگ گڑا سببگیشترین وهدا ائی طاقتء کمینبیتگ, بلکین چہ ایی سیاسی هنر و ھژاریء کمزوریا بیتگ.

 

گون طاقت بلے بے سیاسی هنر و کردان بلکین مردم په کسانین مقصدان سر ببیت. بلےدراجین , مزنین و پر اڑین مقصدان گون مزنین مشکل و جنجالان دیم په دیم بیت و فئیل بیگء سبب باز بنت.

 

گپء عملء تها ارگیک پهنات دارین سیاسی لیکه و ویژنےءآسرء بیت کنت. اے ساده انت کہ بگوشین کہ چے و چطور بکنین. بلے مشکل ادانت اشان مان یک بیگی ویژنےء تها بیارین و میزء سرا ایر بکنین. اداننت که ترا وتی اتحادی بزانھما کہ گون ترا هم مقصد انت, یکین سیت و نف دارنت پجاه بیارئے و سر پدی هم ببئے. تو بائدانت تیار ببئے کے دئے و زیر کت بکنے. تو بائد انت هوری جوڑ بکنئے. تو بائد انت سیاسی کماشی و مستری کت بکنے.

 

سیاسی هنر و کرد یک طاقت و وسیلھے کے مردم سر پد بیت کے آ چے کت کنت و چےکت نکنت و آئیا آھانی سرا کنترول است انت . آ زانت آ کدی عمل بکنت. آ زانت کہ ایی مخالف کئےانت و کئے مخالفت کنت. آ کئے انت ک تئے همراہ بیت.

 

اگر تو یک کامیابین سیاسی سروک و کماشیا جست بکنئے کہ گپء عملء تھا آرگء آ چطور کامیاب بیتگ , ضرور چوش پسو دنت کہ ائیا مختلفین فکر و خیال یک جاه کتگ, بهری زرتگ, هورکاری کتگ,مستری و کماشی کتگ , پروگرام و الائنس جوڑ کتگ.

 

سیاست بزان اشنت کہوتی و دگرانی فایدہء سرپد ببئے. ھما راہ و رھبنداں در بہگیجئے کہ ترا و دگران هم گرنچ کنت و فائده برسانیت. دگران بیارئے و وتی همراه جوڑ بکنئے و ایانی مستری و کماشیا بکنئے.

 

شمے منت وار۔

 

۲۰۰۹ ءِ سال و بلوچی لــَبزانـک
بے شک گوئستگیں سال ، په بلوچی زبان ءَ گنجیں و آباتیں سالے بیتگ ، اگں ما به گندیں و به چاریں که گوئستگیں سال ءَ بلوچی ءِ‌ بازیں کتاب و تاکبندے چاپ بیتگ انت ، ما اے گپ ءَ په سربُرزی و دلوشی مَـنّیں و شات ءَ بئیں .

گوئستگیں سال ءَ ، بلوچاں وتی زبان ءِ نیمگ ءَ گیش چه پیش ءَ دلگوش گوئر کتگ . اے گپ ءِ اٹـکل و دلیل هم ، بلوچانی چاپ کتگیں و چاپ بیتگیں کتابانی لــَـڑ و رِد انت که تهنا بلوچاں گیش چه سی کتاب ، وتی گنجیں و شَهدیں زبان بلوچی ءَ چاپ و شِنگ کتگ انت و دهاں دگه کتاب ، اردو ، انگریزی ، پارسی و دگه زباناں هم رد و بند داتگ و چاپ کتگ انت .

همے گوئستگیں سال ءَ هم بلوچانی چیزے معیاری لبزانکی سایت ٹهت و اڈ بیت انت ، یا وتی شنگ کاری اش وتی زبان ءَ گیش کت که هر کجام ءِ جهد لک ستا کرزیت . « بلوچ ءِ توار » اے پڑ ءَ هزار شاباش و ستا کرزیت ، « باسکانی دیوان » و « یورو بلوچی » وتی براه ءَ گیش کتگ ؛ « زُرمبش » ، « اُستمان » ، « تفتان » ،« بلوچ ءِ گوانک » ، « رادیو بلوچی » ، « منی هیچان » بلوچی زبان ءَ وتی سایتاں گیش کت ، یا بلوچی ءِ سرا په رهبند کار کنان بیت انت . « پهره » وتی سایت ءَ چـُکانی دیوانے بلوچی زبان ءَ گیش کت . ایشاں پهک بلوچی زبان ءِ نیمگ ءَ گیشتر دلگوش کناں بیت انت ...

 

Balochi singer by ghazighulamraza.

 

ایــــــراد
======

چونائیا منی بالاد چو مَزن نه انت که کس ءِ‌ سرا ایراد گِپت بکناں ، بلے پدا چنت دانک منی دل ءَ چو شـُـومـُـک ءِ دانگے ، ڈِکّ ڈِکِّ اوشتاتگ انت . امیت انت که اے چُنت دانک کس ءِ دلرنجی سَوَب مه بنت .


جارتاک و بلوچی تاکبنداں 
===============

جار و  «جارتاک » { اِشتهار - آگهی } په تاکبندانی دیمبری و دیمرئی مزنیں کمک و وسیلهے انت . بلے اپسوزی گپ ایش انت که بلوچ وشنیاتک که هچ ، بلکین بلوچ راج ءِ په نام دوزواه هم وتی جار و جارتاکان ءَ په بلوچی تاکبند و مهتاکاں شات ءَ نه کن انت ، بلے پدا هم هما جار و جارتاک که بلوچی تاکبند و مهتاکاں دَیـَگ بنت ، بلوچی مهتاک و تاکبنداں هما داب ءَ و هما زباناں { بزان اردو ، انگریزی و دگه زباناں } چاپ و شِنگ اش کن انت .

اے گـَپ منی هیال ءَ مزنیں زیادتی اے گوں بلوچی زبان و بلوچی تاکبندان انت . گهتر همیش انت که اے جارتاکانی تـَـرّینگ ءِ جهد به بیت تا که هم زبان ءِ ردوم زورگ ءِ سَـوَب به بنت ، هم بلوچ همے جارتاکاں سئی و سرپد به بنت . رجانک و تـَرینگ وت ، رجانک کاری ءِ کار ءَ دیما بارت و رجانک کاری وت یک کارے که مرچیگیں دَور ءَ سک زلور یں کارے زانگ بیت . البت من زاناں که بلوچی مهتاک و تاکبندان ءَ چشیں زانوگر و سرپدیں مردم کم انت یا نیست انت ، بلے زلوری انت که په اے کمّی ءِ گار کنگ ءَ وتی جهداں بکن انت .


جـَنینانی دیوان 
=========

ماں بلوچی تاک و تاکبنداں ، و ماں بلوچی لبزانک ءَ ، جنینانی دیوان ، تا مرچیگیں روچ ءَ باز تـَـنـَـک انت یا نه بَــیـَگ ءِ گون ءَ برابر انت . جوان انت که بلوچ زالبول  و جـَـنِـکـّاں ، وَت اِے پـَڑ ءَ گام بزور انت ، و وتی ندکاریں برات ، پــِت ، جود و مردم ءِ همکوپگ به بنت . بلوچ زالبول هم بلوچ چاگرد ءِ مزنیں نیم بهر انت . آهاں هم مرچاں چه وانگ و زانگ ءِ نیامت ءَ زبهر نه انت ،هما داب که بانک کریمه بلوچ و دگه بلوچ جَنِکّ و گهاراں بلوچستان ءِ سیاسی پـَڑ ءَ ، جـُـهـداں هَوار انت هما پیما پیکه بلوچ زالبول په وتی جِند ءِ و وتی راج ءِ جنجالانی بیان ءَ وتی نـَد و قلم ءَ چست بکن انت . کتاب و تاکبنداں ، سایت و ریڈیو و ٹـلویژناں وتی گـَپ ، درد و واهگاں درشاں بکن انت .


یات و یاتگیری
=========

بلوچستان ءِ آسیں جاور په دنیا پـَـدَر و روشن انت ، اے آسیں جاور هم وَشنیاتکانی وشنیاتکی انت ، هم بلوچانی نابزانتی و ناوانندهی ، هم مئی بے پکاریں وَتگـَلایی هم ... 

بارین ما اے آسیں جاورانی گون ءَ ، کجام راه ءَ زوراں و دیما رواں ، اے په راج ءِ باندات ءَ باز اهم انت منی دل ءِ مراد انت که بلوچ وتی وشنیاتکانی بالتگیں و روکیں آس ءِ گون ءَ لیب مه کن انت ، لیب ءَ گیشتر هما جاه ءَ دیما به بر انت که آهانی وشنیاتکاں گمان هم نه کتگ . مرچیگیں جنگ و چوپ گیشتر زانت و زانتکاری و و پگرانی جنگ انت که هر کس لوٹیت که دگران ءَ آبات و آبات کاری و دیمرئی ءَ مه هِلـّیت جنگ و پریشانی گیش به بنت اے بدیں جاور ءَ مئی راج ءِ راه کجام انت ؟ ...


گوئستگیں سال ءَ ، چنت بلوچ شاعر و ندکار ، اے کوڑه ییں دگنیا یله دات و شت انت یا وتی زگریں هون اش په وتی ڈیه و وتی راج ءَ ٹیکی دات . واجه ولی محمد رخشانی ، چه نیمروز ءِ بلوچان و واجه میر عنایت الله قومی چه پنجگور ءَ ، شَهمیریں شهید غلام محمد بلوچ و شهید میرجان میرل چه مکران ، چه بلوچی لبزانک ءَ سِست و جتا بیت انت ، بلے آهاں بلوچی لبزانک و بلوچ راج ءِ دلاں ماں ، ابدمانیں بـَـلوکیں اِستار پَشت کپتگ و ابدمان بیت انت . من اے جهدکار و دگه راجی جهدکارانی دیما ، وتی وَشّ مَـنّی ءِ سرا جهل کناں ...


گوئستگیں 2009 ءِ سال ءِ اگست ءِ دومی روچ ءَ کوئـٹـه ءِ بلوچی اکیڈمی ءَ چـِلّ سال بیت . 2009 ءِ گـُڈی ماهاں هم ، « آکادمی بلوچ در ولایت نیمروز » جوڑ کنگ بیت ... جهان ءِ انترنت ءَ هم بلوچی وینڈوز ءِ ٹـهگ ءِ گپ نیکیں گپے که پهک په بلوچ راج ءَ آهانی راه ءِ شاهگانی ءِ گوئشوک انت ...




بلوچی ٹی وی
=========

همے سال ءِ جهداں چه ، که لک ستا کرزنت بلوچانی دلگوش کنگ په بلوچی ٹی وی ءِ ٹهینگ ات ، که همے جهدانی آسر « بلوچستان ٹی وی » و « رُژن ٹی وی » ءِ کار انت که لنگ لنگاں بنگیج و یکے همے راه ءَ تاں هنون روان انت . همے سال ءَ ما گوئشت کنیں که شَستون ( سراوان ) ءَ « هامین بلوچی ٹی وی » اڈ کنگ و رد و بند دیگ بیت . چه کانادای ءَ هم واجه ڈاکـٹـر لعلزاد ءَ هم ، « پیام افغان » ءِ ٹی وی ءَ چه بلوچی برنامهے بنگیج کت . اے پڑ ءَ هر چنت بلوچ کم تجربه انت و کم بزانت انت ، بلے بُنی گپ ایش انت که  بے باوری ءِ گپ چه بلوچ و بلوچ ورنایانی سرا دور بیت که باز جوانیں و نیکیں مِستاگے .


رو کپتی بلوچستان ءَ ، بلوچی لبزانکی جهد
=========================

همے 2009 ءِ سال ءَ ماں روکپتی بلوچستان ءَ بلوچی لبزانکی گـَلّ و انجمن جوڑ بیت انت ، چه چابهار ءِ زرباری شهر ءَ « سهاتو » نامیں بلوچی تاکبندے کـَشّـگ و چاپ و شِنگ کنگ بیت . همے گوئستگیں سال ءَ چه روکپتی بلوچستان ءَ « سَؤل » ( نشریه فرهنگی.ادبی و اجتماعی(بلوچی-فارسی)دانشجویان بلوچ دانشگاه سیستان و بلوچستان
) و « فرهنگ » ( چه نیکشهر ءَ ) ءِ تاکبنداں چاپ و شنگ بیت انت .

2009 ءِ سال ءَ بلوچی ادبی و لبزانکی جهداں ، روکپتی بلوچستان ءَ نوکیں جُنزے زرتگ . هم په بلوچی کتابانی چاپ و شِنگ کنگ ءَ ، هم په لبزانکی گـَلاّنی ٹهینگ ءَ هم په تاکبندانی چاپ و شنگ کنگ ءَ که باز نیکیں مستاگے په مئی راج ، مئی زبان و مئی هستی ءِ باندات انت .

چه رو درآتکی بلوچستان ءَ هم ، بید چه بلوچی مهتاک ، بلوچی زند ، لبزانک ، درد  ، سچکان ، دَروَنت ، توار ، سوغات و ... دگه نوکیں تاکبنداں هم رد و بند دیگ و چاپ و شنگ بیت انت . که همے  رد ءَ چه کـُلانچ ءَ « گواچن » ءِ تاکبند انت .


گوئستگیں سال ءِ چاپ بیتگیں کتاب
=====================

گوئستگیں سال ءَ همے کتاب که من آهانی شنگ بیگ ءَ چه مهتاک و تاکبنداں سهیگ بیتگ اوں چوش انت :

1- نور حسین شمس ءِ « ارسی ترمپے کـَپیت »، 2 - منیر احمد بادینی ءِ « زند ءِ هنگام ءُ لبزانک » 3 - حکیم بلوچ ءِ « دروش جَتیں ارواه » ؛ 5 - منیر احمد بادینی ءِ « شال ءِ گـُلیں بازار » سئے کتاب ءَ ؛ 6 - جی ایم بلوچ ءِ « آسمی پـُـلّ » ؛ 7 - علی جان قومی ءِ « زِرد ءِ پاهار » ؛ 8 - رفیق نواب ءِ « گـُلزمین ءِ ارس » ؛ 9 - فَضل واهگ ءِ « سانکل » ؛ 10 - رشید فیصل ءِ « نَمبیگیں بالاد » 11 - نواب مراد ءِ « روتاپ » 12 - مقبول مهر ءِ « آزگیں مهر ؛ 13 - تاج محمد طائر ءِ « رو زَرد » ؛ 14 - اختر عمر ءِ « دو عکس ءِ کِسّه » ؛ 15 - منظور بسمل ءِ « سانجارو » ؛ 16 - منیر مومن ءِ « اِستال شپاد ءَ گـَرد انت » ؛ 17 - میر عمر میر ءِ « منی ارواه گیابانے » 18 - مجید مستاگ ءِ « نوک آپ » ؛ 19 - شفا بلوچ ءِ « بــِیـنَـگ مِتکـَگ انت ڈکال ءَ » ؛ 20 - علی جان داد ءِ « دروهاپ » ؛ 21 - ماسٹر یاسین مجروح ءِ « دوشی که ماه ءَ چارده ات » ؛ 22 - حنیف راز ءِ « هانی ءِ ترمپے ارس » ؛ 23 ایوب ایول ءِ « بالاد » ؛ 24 - زاهد فدا ءِ « وَشبو ءِ سکین » 25 - عطاشاد ءِ « گشین شاعری » ( دومی ) ؛ 26 - اے آر داد ءِ « گـَپ روان کنت » ؛ 28 - کریم دَشتی ءِ « دل زریت بولان » ؛ 29 - عبدالصبور بلوچ _ اثیر عبدالقادر شاهوانی ءِ « بلوچی قاعده » ؛ 30 - منیر احمد بادینی ءِ « بنی آدم ءِ بَهت » ؛ 30 - الفت نسیم ءِ « تاریخی نبشتانک » ؛ 31 - عطاشاد ءِ « روچ گـِر و شَپ تهار اندیم » ؛ 32 - عابد علیم ءِ « دیگر ءِ دریگ ءَ بالو » و ... 

اے هما کتاب انت که آهانی هال من ونتگ و سئی بیتگاں .

من الــّـم و دلجماں که بلوچانی دگه دهانی کتاب بوتگ و هست انت که آهان ءَ گوئستگیں سال ءَ ، چاپ و شنگ ءِ وسیله نه بیتگ انت . منی هیال ءَ بلوچانی و بلوچی ءِ  هر کتابے مزنیں درچک ، یا وَشنماییں پـُلـّے که بلوچی لبزانک ءَ گیش ءَ بیت . هر پـُلّ ءَ وتی وَش رنگی و زبادیں بو هست انت و هر پـُلّے بلوچی پلانی باگ ءَ ، باگ ءِ نداره و نماه ءَ گیش و گیشتر کنت . ما پیکه جهد بکنوں که بلوچی ءِ پـُلستان ءِ پُلّ گیش و گیشتر به بنت . اے هما وهد ءَ بیت که ما وتی ندکار و قلمکاران ءَ دلبڈی به دَیاں ، آهانی کتاباں به زوراں و به واناں ، آهانی کتابانی چاپگ ءَ همکوپگ به بیاں . په کسے که آئی ءِ مالی وَس په وتی کتاب ءِ چاپ کنگ ءَ ، دست تنگ انت ، باسک به بیاں و مالی مدت به کناں و ... بلوچی لبزانکی گـَلّ و انجمناں دلبڈی به دیاں و آهانی مالی مَدَت ءَ چـَـکّ و پـَد مه بیاں و ...

گوئستگیں سال ءَ یوروپ ءِ بلوچ هر چنت که سایتانی دیمبری و بلوچی « ٹی وی انی »بنگیج کنگ ءَ دیما بیتگ انت ،بلے اے بَژنی گـَپے که آهاں چاپکاری و شِنگ کاری  ءِ پَڑ ءَ دیما نیتکگ انت . البت گوئستگیں ماهاں « زُرمبش شِنگ کاری » بُنجاهے ٹهتگ و جوڑ بیتگ که نزاناں اے یوروپ ءِ بلوچانی جهدے انت یا نه ؟ هرچون آهانی جهدانی برکت چے بیت کنت ، ایشی ءَ وَهد پیش ءَ داریت !


 

 

 

 

دَســـــتـــــــونـــــــک


ما دل ءِ آســاں کـُٹـیـنـتـَـگ واهـــگاں درشان کتگ

واهـگ ءِ هِجگیں کِشار ءَ ، مهر ءَ جی و جان کتگ


بـُرز بـهـارانی سَـمَن تو ، رنـگ و گـونـاپ تـاجـَگیں

لـُـڈگ و گــوات ءِ وا بـال ءَ ، چَـمّ و دل هَیران کتگ


ســوچ دَؤر ءِ ، ســاز زمــان ءِ ، مهر ترا وشاتک بان

گــواتــگـر و کـوهـیـں کـَلات ءَ ، دل پتو بولان کتگ


هَند امُلـّیں جی ترا بات ، گوات و تئی آتاریں هاک

بــے بـهـایـیـں چَـنـدَن انـت و ، دل پتو دَپتان کتگ


بـیـا پـَـدا نـاچ انـت گــَـل ءَ چـه ، دل تئی یاتاں په

بَجّـِتَگ بـِلّ شَهد چه ما چو،«تَهل»ءَما درمان کتگ



Serch by Jeremy Brooks.

 

 

شوهاز

عبدالوهاب دامنی

چیزے گـُش ئئ من گار کرتگ ات . بلے نزاناں چئ ۓ ؟ جهلیں پگرے ءَ کپتاں . وت اوں برشانت هیال گیجگ ءِ جُهد اوں کرت ، کہ چے چیزے بیت کنت پاد آتک اوں اوتاک ءِ چاریں کنڈ اون چارت انت . هچ چیزے من ءَ گیر نہ آتک . درآتکوں دگہ اوتاکے ءَ همے داب ءَ هچ پدر نہ ات . لوگ ءِ کتاب جاه ءَ کتابے زرت ءُ نشتاں ، بلے اناں همے گاریں بے نام ءُ نشانیں شوهازگ ءَ پگرانی آماچ بوت اوں . 

هیال ءِ ٹگلینگ ءِ هاترا کتاب ءِ وانگ ءِ نیمونے وت ودی اوں کت . کتاب ءِ ٹائیٹل اوں چارت نبشتگ ات (( تئی هرگام دیم پہ مرگ ءَ انت)) پاد آتکوں کہ اے نبشتہ کار ءُ ندکار چے چے نبشتہ کن انت . پگروں کرت مرگ وَا کیت کہ المی انت . تا مردم زندگ انت زندگی بہ کنت . پیسر چہ مرگ ءَ مرگ شر نہ انت . کتاب جاه ءَ کتاب ایرکرت . گنداں کہ بلوچی ماهتاک سال 20 جولائی 2006 ءّ تاک 239 ایرات . زرت ءُ پدا نشت اوں وتا را هما گاریں چیز ءِ ترانگ ءِ بهیال کنگ ءِ هاترا گوں ماهتاک ءَ وتا دلگوش کنگ ءِ جهداوں کرت . هنچو کہ تاک من لیٹینت ندکارے ءِ عکسے دیما آتک ، من شر چارت گرنچیں پیشانی ءُ بزیں برواناں گوں تهتالے ءَ کپتگ ات . عکس ءِ ندارگ انچش پیشدارگ ءَ ات. اے واجہ ءِ نزیک تر ءُ دوستناکیں آزیزے گوشے بیرانی ءِ هال رستگ ات . عکس ءِ گورءَ نبشتگ ات (( قلم شرمندگ انت)) من همے شئر ونت نوں سرپد بیتاں ، ماهتاک ءِ تاک لیٹینان ءُ وانان کت انت (( تژنءُ بچکند)) همے داب ءَ نبشتانک چارات ءُ ونت انت . (( زبانانی بنداتی جیڑه )) ءُ (( هست ات یک زبانے )) ، (( ماتی زبان ءَ وانگ)) ءُ ((بلوچی زبان ءُ آئی ءِ بستار)) ءَ رند گندءُ نند ءُ آزمانک ءُ (( لبزانک منی راهشون منی استاد)) پدا مدامی تاک دیم ءُ (( ادبی جاورهال)) کہ ونت گڑا (( بوجیگ توپان ءَ کپتگ)) همے آزمانک ءِ ترانگ ءَ کپتاں . آزمانک دیما کت ءُ وانان کت ، وانگ وانگ ءِ تها سرگیجی یے ودی کت گوشے کوهے منی سرا لهم لهم ءَ نندان ات، گیانسگاں اروش کرت آزمانک ءِ گڈی ایں بندانی وانگ ءَ واهی نہ بوت اوں ، همدا گرانیں وابے ءَ مانترینت واب کپتاں . یبّر ءَ سپاٹو ءَ چہ واب ءَ من ءَ پادکت : سهور ءِ وهدیں ، پادا من سرگوشے چنڈینت ءُ اے دیم ءُ آ دیم چار ات . هیال ءَ کپت اوں کہ آزمانک ءِ گڈی ایں بند من نہ ونتگ . آزمانک ءَ بوان ءُ هلاس بکن نوں دست دیمے بکن ءُ سهر بکن . آزمانک اوں چت ءُ دیما کت ، آزمانکے نہ ات گوشے والیم دهے ات . وانگ اوں بناکت (( روچ شپ کپان انت، منی لوگ میزان میزان تهاریاں کپان انت ، من رواناں )) همے سترانی وانگ ءَ گوں من اولسری سرگیجیانی گوشے دپار بوت اوں من ءَ پدا گرانیں وابے ءَ مانترینت . سپاٹو ءِ پدا توار رُست زیت کن پادا کہ نو ملا بانگ دنت . پہ واری چم پاچ کت لتارگ ءَ گوں واب ءِ گـَلینگ ءِ جهد اوں کرت . پاد آتک ءُ دست دیمے کت ءُ سهور اوں کت پدا وتی اوتاکءَ آتکوں ماهتاک هماداب ءَ ایرات . گنداں کہ تاک 56 انت . بهمنت اوں تاک 61 ءَ چہ ادا چون آتکوں . تاک لیٹینت ، شرپی دیوانانی رپورٹ ونت انت . چهبار ءِ رپورٹ وهدے کہ من ونت سک گـَل و وش بوت اوں . چهبار ءِ ادبی مراگش اں شاهڑ جتگ تامی ءُ نامی ایں ندکار ءُ هنرمند گیش گیوار بیتگ انت . نزورءُ هژائیں هنری اثرانی و کسانیں الکاپیں دیواناں ۔ اے  مراگشانی تها بے پلگاریانی دیم یک جوانیں وڑے ءَ گرگ بیتگ انت . 
اے رپورٹ ءِ وانگ ءَ چہ منی دل ءَ گرکے جت چہ وشّی ءَ آه سردے کش ات ءُ زبان ءِ باندات ءَ دلجم بوت اوں همے دابءَ تاک 62 ءَ ادبی گلانی رپورٹ واناں کت انت گوادر ءِ ادبی رپورٹ ءِ تها اے گپ نبشتگ ات گل ءِ جیڑهانی سرءَ چمشانک دیگ بوت . مند بلو ءِ رپورٹ ءَ نوکیں ادبی گل ءِ بنیات ایرکنگ بوت هدا بہ کنت اے نوکیں هنری ءُ زیبائی ءِ پهناتانی سرءَ جهد کنگ ءَ جیڑگ ءِ ترندیں لوار مہ کشّات . کلاتک ءِ ماهینی دیوان ءِ تها جیڑگ ءِ تران هست ات . یک کمے پکر مند بوت اوں، که جیڑگ چونیں جیڑگ، اگاں زانتی ءُ هنری جهد ءُ شوهازانی تها جیڑگ مه بیت- گڑا علمی ءُ تکاملی جنز ءِ تها اوشت ودی بیت، بلی جیڑگ باید علمی منطقی و فطری به بنت، نه که هر دابیں جیڑگ- بلے چهبارءِ لبزانکی گل ءِ تها جیڑگ ءِ نام ءُ نشان ءَ به گواهی نه دات- تاک 65 چارات- لهتے و اجهانی گپ ءُ ٹالاں رند ، واجهیں شونکار ءِ جوانیں وڑ ے ‏‏ءَ پسهاں چه پد ، من ءَ نبشتانکے ءَ سک گیر دات- گڑا اے نبشتانک من واتر کت ءُ ونت- «هست ات یک زبانے» اے نبشتانک ءِ گڈی ایں بند، من سر ریس پریس کرت انت- در ائیں نبشتانک ءَ چه اے گالان ءَ منی دل ءَ جاه کت- «پرواه نیست، بلے به تچنت» اگاں دگرانی گاماں شت نه کننت پرواه نیست ، بلے به تچنت- مرچیگیں دور مقابله ئیگ انت- دستاں کٹ ءَ کنوک ءُ نندوک دگرانی دنزاں گار بنت- و هدیں زمانگ ءَ وپتگیں مرد ءِ میش ءَ نر آورتگ، مرچیگیں زمانگ ءَ وپتگیں مرد ءِ ، میش ءِ جند ءَ دزانت ءُ برنت ءُ ورنت همدا سارتی یے ماں جبین ءَ برکپت، منی مید جک بیتاں ، چیزے که من گار کتگ ات من ءَ رست- هدا هیرے به دنت بلوچی ماهتاک ءَ که منی 500 تومان زوال نه بوت انت- ماهتاک سبب بوت چیزے من گار کتگ ات من ءَ گیر آتک. همدا وت اوں برشانت تنجگ ءُ چکاسگی بنا اوں کرت- همے پهناتاں چم اوں شانک دات انت ءُ جنزگ ءِ اوماناں گوں با هند اوں کرت- بلے گام چست کنگ ءُ جنگ ءَ گوں هزاراں جست ءُ پرساں سرکش ات، کجا ؟؟؟ ... یکبر ءَ دل پپ آں شت ءُ گوشت ئی واتر کاں – سهتکی پد، آتک ءُ گشت ئی اناں برو ... جهلیں پگر ے ءَ رند اجب این ندارگ ءُ ترانگاں مانشانت ... دیمترا گام اوں زرت ءُ رهادگ گپت اوں ، و هدے چم اوں پچ کت انت ءُ چارات اوں گنداں که پدا هما جاوراں گوں دوچار کپت اوں ...!!! 


cfz_84 (23) by sahelnshin.

 

گلگدارے گوں استاد عبدالحمید ایران نژاد ءَ


سید گرگیج :

استاد هستیں دوَر کہ روچ پہ روچ دیمروی کنان انت ، گوں اے دؤرءَ کہ بلوچی زبان ءِ گوانک ءُ هال رسان انچوش کہ تاکبند ءُ وانگی (کتاب) ءُ ماهتاکانی راه ءُ رهبنداں شمے هیال ءَ چے پکّار ءُ زلورت انت ءُ گوں چونیں وڑ ءُ پیمے وتی نبشتہ هاں رد ءُ بند دات بکن انت . بزاں آیانی گیشتریں بهر گوں کجام سسّا ءُ پگری نبشتانکاں وتی تہ ءَ جاه بہ دَے اَنت ؟

استاد عبدالحمید ایران نژاد :    هنچش کہ زانیں هرچ زبانے ماں چاگردءَ اسر دؤردنت ءُ پیمے وت هم اسر زور ایت. گڑا هرزبان باید انت کہ وتی چاگرد ءِ زلورتانی پوره کنوک بہ بیت . پہ درور بگشاں کہ زهگانی زبان وت یک هاسیں رهبندے دارایت ءُ پیکه آیانی زلورتان ءَ پوره بکنت ، همے پیم نوک ورنایاں، ورنایاں ، میانسالاں ءُ پیریناں ءُ هنچش علم ءُ تکنولوجی ءِ زبان ، پاکسمایی زبان ، نیک راهی زبان ، یک ٹوهیں بهرے چہ هرچ زبان ءَ شمار کنگ بنت . مئے زهگ ، نوک ورنا ءُ ورنا ماں هنچشیں چاگردے ءَ زند گوازینگا انت کہ اوداں پارسی ، اردو ، عربی ءُ انگریزی ءُ دگہ لهتے زبان هم وانینگ بوگا انت ءُ اگاں ماتی زبان ءَ پہ جْوانی یات مگریں گوڑا مئی زبان وتءَ قائم داشت نکنت ءُ مارا پہ وتی زبان ءِ دیما بَرَگ ءَ میڈیا پکار انت ، چش کہ ریڈیو ، ٹلی ویژن ، ماهتاک ، روتاک ، هالتاک ، ءُ کتاب ءُ وانگی ، دانکہ آیانی وسیلہ ‏ءَ ما وتی هاسیں پگر ءُ سسّاهاں پیش بکنیں دُردانگیں سیدهاشمی ءَ گوشتگ ات :( راجے کہ بہ بیت گُنگ نمانیت نمانیت ـ مانیت پہ ادارُکے بلے زندگ ءَ مُردار ) مااگاں یک راجے شمار کنگ بئیں گڑا یک راجے هاسیں دود ءُ ربیدگے داریت ءُ زباں یکے چہ هاسیں دود ءُ ربیدگان انت . دود ءُ ربیدگانی زندگ دارگ یک راجے ءِ زندگ دارگ انت. زبان ءَ زندگ بدار ؛ راج وت زندگ بیت هنوگیں دور ءَ زبان ءِ زندگ دارگ ءِ راه ءُ همے پیم بیگواهی ءِ راه بازانت . هنوں ما کجامی ءَ گچین بکنیں . پسندءُ ناپسند مئی دست ءَ انت یک گپے کہ مئی نبشتانک چہ پیم ءَ رد ءُ بند دئیگ بہ بنت ، ایشی ءَ من ایوک ءَ گیشّینت نکناں ‏ءُ بایدانت زبان زانت ءُ زبان کوّاس هور بہ بنت ءُ پہ زبان ءَ یک هاسیں رهبندے در بگیجنت چیا کہ سیاهگ زبان ءِ زلورت انت ءُ داں سیاهگ یک رهبند کنگ مہ بیت زبان ءِ وانینگ هم گرانیں کارے بیت ءُ هرکس وتی جندءِ رهبند ءَ بہ زورایت گڑا زبان پہ یک رهبندے نہ بیت. البت هنی اگاں ما بچاریں گڑا گند ایں کہ چہ سَد ءَ هپتاد بهر یک پیم ءَ نبیسنت . مانیت سی بهر دگہ کہ اگاں ما پہ اے سیّیں بهرانی زبان کوّاساں یک جاگہ مُچ بکنیں ءُ چہ آیانی سر ءُ سوجاں بهر بزور ایں گڑا مئی زبان ءِ سیاهگ ءِ رهبند یکے بیت. بلے اگاں اے کار چہ مروچیگ ءَ زی بہ بیتیں باز گِهتر ءُ جواں تر ات . هرچنکس وهد گیشتر بہ گوْزایت تاوان گیشتر انت. جست ءِ اے بهر کہ کجام پگرءُ سسّاهان ءَ ماں نبشتانکاں جاگہ بدییں ؟اے بهر ءِ پسو ایش انت کہ ما را هنّی اینکس جوازت نیے کہ ما هریک پاٹی ای ءَ هاسیں تاک بہ کَشّیں ۔ بلے ما یک تاکی ءَ چنت بهر بکنیں چش کہ : پہ زهگاں ، نوک ورنایاں، ورنایاں ، زالبولاں، ءُ ایدگراں. پہ اے توامیں گروهانی پگرءُ سسّا ءِ دیما برگ ءَ همایانی زلورتانی رد ءَ نبشتانکان ءَ پیش بکنیں ۔ اے کار ءِ جوانی ایش انت کہ هرکس چہ وتی زلورتاں ابید چہ دگرانی زلورتاں هم پوه (سرپد) بیت. البت ما پہ وتی تاکانی ڈولداری ءَ چہ دگہ زباناں هم رجانک (ترجمه) بکنیں ءُ یاکہ وتی نبشتانکانی بستار ءَ اینکس دیما بہ بر ایں داں کہ دگراں هم چہ مئی نبشتانکاں سوب بگرانت.

سیدگرگیج :

استاد ،کسانیں زهگانی چاگرد ءَ گیش دگہ زبانانی اسر گیشتر بوتگ ءُ اے دوران ءِ تہ ءَ (تها) انچوش دیما اتکگیں وسیلہ ءُ ازباب روچ پہ روچ دیم ءَ کاینت کہ آیانی تب ءُ هیل گوں دگہ زبانانی تہ ءَ همگرنچ انت کہ گوں آزباناں همے پیم آیانی دودءُ ربیدگ هم یکجاه اوارانت وهدے نوکیں نسل کہ سرچست کنت آوت ءَ بیگانگیں لبز ءُ رسم ءُ دوداں اوارکنت پہ چوشیں وسیلہ ءُ ازباباں مثال کامپیوتر ءُ آیانی لیب ءُ گوازی ءُ دگہ .... ایشانی تہ ءَ وتی زبان ءُ فرهنگ ءَ گوں آسانیں وڑءُ پیمے کہ کساں سالیں پگرءِ بزاں زهگاں ، پہ انچیں رهبندے ایر کنگ بہ بیت کہ پہ آیاں آسان بہ بیت ءُ پہ هیل کنگ اش هم هُب ءُ واهگدار بہ بنت ، انچیں راه ءُ رهبند هست ؟ ءُ چہ پیم ءُ وڑ ءَ وترا گوں اے ازباباں ءُ وسیلہ هاں همراه بکنیں شمے هیال چے انت؟ 

استاد عبدالحمیدایران نژاد :

هنچش کہ پیش ءَ گوشگ بوت هرچ زبانے چہ وتی چاگرد ءَ اسر زورایت ءُ اسر هم دؤر دنت . مروچیگیں دؤر ءَ وڑوڑایں ازباب ءُ وس ءُ بود هست انت کہ راجاں چہ آیاں پہ وتی پگرءُ اندیش ءِ دیما برگ ءَ سوب گرانت ، گوڑا مارا بایدانت کہ چہ اے چیزاں سوب بگریں چش کہ کامپیوتر هنوگیں دؤرءَ لوگ لوگ ءَ گندگ بیت اگاں مئی کوّاساں ءُ زانتکاراں تلاش بکن انت گوڑا آیاں توان انت کہ هنچشیں برنامگ بنویس انت ءُ پیش بکن انت دانکہ کامپیوتر آیان ءَ ماں بلوچی زبانءَ ترّینت بکنت هنچش کہ گندایں بلوچی آباں ماں کامپیوترءَ اوارکنگ بوتگ انت ءُ ما چہ آیاں پہ آسانی سوب گپت کنیں ءُ اگاں مئی زانتکاراں برنامگ نویسی ماں بلوچی زبان ءَ بکن انت ، اے کار بازیں پایدگے دارایت، یاکہ ماں بلوچی زبان ءَ پہ زهگاں پلم ( فیلم ) جوڑ کنگ بہ بیت کہ زهگان ءَ نیکیں پنت ءُ سرءُ سوج بکن انت ءُ زهگانی هدوناکی ءَ پہ زبان ءَ گیش تربکن انت. یا دگہ زبانانی پلم ماں بلوچی ءَ ڈپ کنگ بہ بنت البت هما جوانیں پلم کہ جوانیں کردار پیش کن انت نے کہ هرچ پیمیں پلم . مروچاں لهتے گلائیش انت کہ پارسی ، اردو ءُ انگریزی پلمان ءَ ماں بلوچی ءَ ڈپ کنگا انت اشانی گیش تریں پلم بیکار انت یا کہ کتگنت ءُ اے ٹوهیں زمّہ ءَ باید زبان زانت ءُ ایدگہ زانتانی واهند پہ وتی جامی کوپگاں بہ زور انت ءُ هرکس پہ سر وت ءُ پہ زرّ ءِ ودی کنگ اے کار ءَ مکنت. چیا کہ وهدے ماں یک کارے ءَ بے رهبندی رواج گپت گوڑا آیی ءِ گارکنگ ءَ بازیں وهد ءُ بازیں زرّ لوٹیت کہ اے مئی راج ءِ گوْر ءَ نیست انت. ماپہ شری زانیں کہ اے کاران ءَ راج ءِ هما کوم دوست کرت کن انت کہ آیانی مالی جاور جوان انت ءُ دست اش پچ انت نے کہ ادیب ءُ زبان کوّاس کہ وت نمر ءُ نہ زندیں مالی جاورانی شکار انت چیا کہ اشانی دست ءَ هچ نہ بیت. البت اگاں اے هم هور بہ بنت وَ شر ترانت چیاکہ پیشی بلوچاں گوشتگ : ٍ(هُرّے هُرّے کاسگی پُرّے ) ۔
بلوچی زبانءِ اهدیگیں کسّہ ، اسپانک ، شئرءُ سوت ، چاچا ءُ ایدگہ چیزاں جم کنگ ءُ نزّآرگ بہ بنت ءُ اشاں پیمے نہ پیمے پہ راج ءَ سرکنگ بہ بنت چیاکہ بلوچی زبان ءِ پَٹ ءُ پڑ پرْاه ءُ شاهگان انت . بازیں جوانیں چیز هست انت کہ اگاں ما پہ آیانی چنگ ءُ نزّارگ ءَ تلاش مہ کنیں آ گارءُ بیگواه بنت مروچیگیں دؤر یک هاسیں دؤرے کہ اگاں ما دست ءَ مہ شهاریں گوڑا باندات ءَ مارا چہ گوشاں میاریگ کنگ بئیں ۔ ما پہ شری زانیں کہ یک پاٹی یے تهنا ءُ ایوک ءَ زبان ءَ دیم ءَ برت نکنت ، گوڑا هرکس ءَ باید انت وتی زمّہءَ ‏‏پہ شری بہ مارایت. چشکہ مئی نیک راهی ءِ ملا ءُ زانتکاراں هم باید انت کہ وتی واز ءُ سرءُ سوجاں ماں بلوچی زبان ءَ بہ گوشنت نے کہ هنوگیں ڈول ءَ بلوچی وا بیهـ ءَ نکن انت ءُ اگاں تایے تایے بلوچی واز کنت گوڑا هنچش واز کن انت کہ مردم نزانت اے واجہ کجام زبان ءَ گپّ ءَ انت یاکہ واننده ءُ تالیم دیستگ یاں هنچشیں بلوچی کن انت کہ گپّان اش مردم سرپد نہ بنت ءُ وت ماں وت ءَ سرکچ ورانت بلے دگہ نزان انت کہ اے واجہ پارسی گپّ ءَ انت یاکہ بلوچی گوڑا اگاں مارا شگان بجن انت کہ اے زبانے نہ انت بد مہ بر ایں ءُ مئی پاٹی کہ واننده نهنت همیشانی گیگان ءَ گرانت ایشی وت پہ زبان ءِ بیگواهی ءَ مستریں سوب بوت کنت. اگاں ما وتی زبان ءَ شر ءُ الکاپ مکنیں آیوکیں پدریچ ما را میاری کنت ءُ مارا زبان ءِ دژمن زانت پمشکا من آوان چہ وتی نیک راهی ءِ واجهاں ، وانندگ ءُ درس ونتگاں دزبندی کناں کہ زبان ءِ نیمگ ءَ هاسیں دلگوش گوْر بکن انت چیاکہ ماپہ شری زانیں : (بلوچی مئی وتی شهدیں زبان انت ) .


{1} Starting Life by jimdeane.

 

 

نوکیں گام گیج

زندءِ درک ءُ دور تگ ءُ تاچ همک وهد گوں مانتن ، بزان زندگ بوهگ ءَ گوں همگرنچ انت . اے زندگ بوتن ءِ مّن ءُ مراد ، مکسد ءُ هدف چی بوت کن انت . ساه ءُ ارواه ءِ دوست داشتن ، شُدءُ تن ءِ تکانسری ، په وتی ذات ءَ گون گم ءُ گرست ، رنج ءُ هذاب ءِ نه سگگ . انچوش زندءِ گرانیں وهدءِ ساهگ ءَ گوں همگام بوهگ هزارانی پگرءُ هیال ءَ گوں همراهی انت که بازیں مکسد ءُ منزلانی رسگ ءَ گوں همگرنچ انت ۔ بلے چنت روچی زند ءَ تهنا آ کس نه انت که په وتی جندءِ ذات ءَ پگر ءُ هیال ءَ گوں ایوکی ءَ همسپر انت . 
هاوندءَ انچین بامرد هم ودی کرتگ که وتی زند ءَ گوں درستیں ساهدارانی ءُ هستین جهان ءِ آسراتی ءَ په ، وتی پگر ءُ هیال ءُ لیکهان کار گر انت . هستین دورءَ گوں آیوکیں وهدءِ لوٹ ءُ زلورتانی هاترا هم کچ ءُ کساس هم پگری ءَ دیما بر انت . وهدے علم ءُ زانت دیمروی ءُ گوں جهان ءِ ته ءَ نوکیں وسیله ءُ ازبانی پدّرایی کنگ بنت جهان ءِ رنگ ءُ دروشم گوں نوکیں وهد ءِ دود ءُ ربیدگاں همگام دیما روان بیت . انچوش جهان ءِ راجانی هیل ءُ عادت نوکیں لوٹانی پورا کنگ ءَ وتی گامانی رَواج (رپتاران) ترند ءُ تیز کن انت وتا گون جهانءِ دیمرویی علم ءُ زانت ءَ همگام ءُ ساڑی کنان بنت . وتی کوهنیں دوداں که اگاں په آیوکیں وهدءِ دیما ڈنگر یا هچ بستارے ءِ مانا دات بکن انت چه آیاں شمشکار بنت . آ چیزے که آیوکیں وهد ءِ هاترا په پجّار ءِ زندگ بوهگ هاترا زلورت ءُ المی انت هما پیم آیاں گوں نوکیں دور ءِ رنگ ءُ دروشما اوار نوک کن انت دیما برانت .
اگاں گوں وهد ءِ ساهگ ءَ هم گام  ءُ اوار دیمرویی بکنیں پد ءِ مانتن هچ بستار ءُ ارزشے نداریت . هر گام نوکیں اهد ءِ تها گوں نوکیں کرداں اوار بیت گڑا همے کرد نوک رستگیں اهد ءِ واهنداں په آسانیں کشکے منزلانی سر کنگ ءَ رندان کن انت. همے پیم گوں جهان ءِ نکش ءُ علم ءُ زانت ءِ دیمرویی ءَ رنگ دروشم زور انت . بلوچی زبان ءِ وانوکانی تاک ءِ هاترا گلیں وانوکانی لیکه ءُ هیال و رهشونیانی (پگراںی ) لوٹوکیں تانکه بتوانیں گوں وهدءِ اے ترندیں رواجاں شه وتی زانتکارانی پگراں که په وتی بلوچی زبان ءُ لبزانک نبشته کن انت شه آیانی سرو سوجاں بهر بزوریں . بلوچی تاک ءَ گلیں وانوکاں گوں وتی نبشتانک و جوانیں لیکه ءُ هیالاں  ڈولدار بکن انت . مارا امیت انت که مئے نبشته کار ءُ وانوک وتی گرانبهائیں سرءُ سوجاں په وتی بلوچی هپتگی تاکءَ راهی کن انت ـ 


Eating the forbidden fruit... by mariae baltica.

 

 

میارجلیں هَنجیر 

عبدالسلام بلوچ زاده ـ سراوان

وهدے کہ بابا آدم ءُ بی بی هوا گوں گلّہ ءِ ورگ ءَ چہ جنّت ءَ در کنگ بنت ، آهانی پُچ ءُ پوشاک پَچ گِرَگ بنت . آهاں وتا درهچانی پشت ءَ چیر دئینت . هچ درهچے آهان ءَ وتی پشت ءَ نہ هِلْیت ابید چہ هنجیرءَ گُڑا اللّہ آهان ءَ بَکشّیت گڑا چما روچ ءَ اللہ هم هنجیر ءِ سرءَ داریت ءُ تاں روچ ءِ مروچی کَسے آئی ءِ پُل ءَ نہ دیستگ . اے کِسّہ  مردم ءِ زبان ءَ گوْشگ بیت و لوٹ انت پہ هر چیز ءُ هر کارے ءَ یک دلیلے بیارانت که قرآن ءُ حدیث ءِ تها نیست انت . 
گناهکاریں دل کہ نماد انسان انت لوٹ ایت پدا بَکشَگ به بیت میارجلیں هنجیر ءِ پدا انت . « میارجَلّیں هَنجیر» هما بے تاکیں کلیر ءِ سر شاهڈاں همودا کہ دو عاشقیں کپوت کدام کرت ءَ لونجان انت دلے گوں هزار لوپیں هژ برے کوکار کنت پریات و جست کنت که کپوت تو کے ئے ؟ ترا کیا درْتکگ ؟ دل : مناں . من هما گَلّہ وار ءِ نماسگ کہ ، دراں ڈیهہ بوت پہ دانکے گلہ ءِ ورگ ءَ . من پہ هماریں چم ءِ ترْپگے زندوں باهینت وتا را اوں برباد کرت کجا انت میار جلّیں هَنجیر ؟؟ !!
آزات لچّہ زان پہ زان گوں استاراں دیم پہ ماه تِنگاں سرریچیں کدّهاں بل کہ انشپی ءَ باهیناں رواں تا کُجا روت زند ءِ رنگراه بلکیں منا ماں ارس ءِ دریای ءَ بُـڈ بہ دنت یا ماں مچاچ ءِ ٹالے ءَ بہ درْنج ایت ـ

Buket. by mrskarin913.

 

 

نیمروز بلوچ آکادمی ءِ مڑاداریں اگده داراں

 

شمئے راجی جد ءُ جهد ءُ ادبی کوشستاں په شهدیں بلوچی ءِ دیمروی ءَ
باز کیمتی اَنت.
امیت انت که یوروپ ءُ امارات ءِ جاهمنندیں بلوچ براس ءُ گهاراں ماں اے 
کومی کار ءَ شما را همراهی ءُ زرّی کمک بکننت تانکه به توانیت آکادمی ءِ ماڑی ءِ
تمامیں تبکاں بندیت.
هما بلوچ برات ءُ گهاراں که چه جرمنی (آلمان)ءُ  ناروے (نروژ) ءُ استرالیا ءُ آدگه ملکاں شما را
کمک اش کرتگ هزاران شاباش ءُ مرحبا بات. امیت انت که تمامیں ذمه وار ءُ
راجدوستیں بلوچ شما را  وتی وس ءَ ماں اے نیکیــں کار ءَ همراهی ءُ زرّی کمک بکننت .

 

شهــــدیں بلوچـــی سبـــز بات

 

سوبین باتیت ءُ الله ءِ میاریت.



Palm tree

 

سے ماهی تاکبند « زندمان » چاپ و شِنگ بوت !


چه کِیچ ( تربت ) ءَ  سے ماهی بلوچی ڈولداریں تاکبندے « زندمان » ءِ نام ءَچاپ و شنگ بیت . اے تاکبند ءِ شونکار واجه بشیر جان بیتاب انت که ما پر آ واجه ءَ و ایدگه بلوچ تاک و تاکبندانی شنگ کنوک ، مزنین سوب و دیمرئیانی لوٹوکیں !
بلوچی مئی وتی شهدیں زبان انت و همنکس بلوچ و بلوچ ورنا وتی زبان ءِ نیمگ ءَ دلگوش کن انت و وتی کتاب و تاکبنداں به گر انت و به واننت ، وتی زبان ءَ به نبیس انت و آئی ءِ دیمرئی و دیمبری ءَ هدوناک به بنت ، همنکس بلوچستان آبات تر و سیر تر بیت و وتی وشهالی ءِ نیمگ ءَ گامے نزیک ءَ بیت .

سبز بات بلوچ و بلوچی دیوان !

Immature pomegranate fruits

 

کـَدیں بیت که بگنداں ما وتی باگ و بهاران ءَ !

ملا ابابگر کلمتی ءِ اے چُنت دانک :

بــَـد نِــــظر مـُـلک ءِ‌مردماں چاری

کـــوڑهیں دنـیایی نه کـَنت یاری

نـیـسـت بـَدیں اعـمـالاں وفاداری

عـاقـبت روچے بیت سـَر ءِ گاری


تو گوئش ئے مردم گری ءِ‌ ربالو ءِ گـَوهریں دانک انت . تو گوئش ئے واجه زرتشت ءِ زبان انت که پارس ، ترک و شام ءِ بادشاهاں سر و سوج کنگ انت ، تو گوئش ئے بودا ءِ گال انت که چین و هند ءِ زَنڈیں باپار و شاهزادگاں سر و سوج کنان انت .

تو گوئش ئے نیکی و پاکی ءِ هـُدا انت ، « اهورا مزدا » انت که بلوچ و جهان ءِ انسان و مردماں گوانک جنان انت که وتی کرد ءَ به چار انت که شمئی گـُـڈی دَر و راه ، ایش  انت : 


نیست بـَدیں اعمالاں وفاداری

عاقبت روچے بیت سـَر ءِ گاری

بلوچانی ادب و لبزانک ءَ چینچو چـُشیں گـَوهریں دانک هست انت و چینچو بیگواه بیتگ انت ؟

بلوچ راج ءِ هر واننده ءِ سرا ماتی فرض انت ، که وتی مات و وتی زبان ءِ هزمت ءَ وتی لانک ءَ به بندیت و وتی گاریں و ناگاریں گوهران ءَ ، دپتران ءَ سرجم و به نبیسیت ، آهان ءَ شوهاز بکنت و در گیجگ ءِ جهد ءَ بکنت . بلوچ شاعرے گوئشتگ :

کـَدیں بیت که بگنداں ما وتی باگ و بهاران ءَ

گـُل ءَ و آسمی پـُـلّ ءَ ، وتی مِسکیں ڈگاران ءَ

گـُـوَش کـَنـد
مهدی داد وَند _ سوران کـَهـن مـَلـِک

جنءُ مرد

جن ءَ گوں مرد ءَ گُوشت : من هرجاگہ ے که رواں هرکس منی چمانی توسیپ ءَ کنت ، بلے تو هچبر منی چمانی توسیپ ءَ نہ کنے ۔ ترا منی قسم انت ، تو بگش کہ ترا منی چم چون لگنت ؟! مرد کموکے من و من کت ءُ گُوشت ئی : منا تئی راستیں چم سَکّ دوست بیت . جن زهر گپت گُوشت ئی : چون چپی چم پرچا ترا دوست نہ بیت ؟ مرد ءَ گُوشت کہ تئی چپی چم ءَ بـَـدَلیں ( نقلی ) سرمگ ءُ رنگ مان نیست .

سالمیں گنوک

یک روچے لهتیں گنوک اش شہ گنوک جاه (تیمارستان) ءَ بالی (هواپیما) ءِ سرا سوار کت انت ءُ آوانی مستر لوٹ ات کہ گنوکاں دگہ ملکے بہ بارت . بالی کہ شہ زمین ءَ چست بوت گنوکانی گنوکی  گیشتر بیت ءُ بالی اش پہ سر زرت گڑا ایشانی مستر یهت کہ ایشاں آرام بکنت .
گنوکانی تها سیل ئی کت ؛ دیست ئی که یک گنوکے یک کروکے ءَ آرام نشتہ . گنوکانی مستر ءَ هیال کت کہ الم اے گنوک جوڑ بوتگ . گڑا همے گنوک ءَ گُوشت ئی تو که چو شَرّ ءُ آرام ئے  اے دگہ گنوکاں هم هنچش آرام بکن . گڑا من ترا شہ گنوک جاه ءَ  دَر (مرخص ) کناں ۔ سالمیں گنوک ءَ گُوشت هَو شرانت . گڑا مستر شُت ءُ گُوشت ئی من انوں رواں . رند شہ یک ساهتے پدا کایاں تا بچاراں تو چون کـُتـه . مستر شُت ءُ رَند شہ ساهتے پدا یهت ءُ سیلی کت . دیست ئی کہ بالی ءِ تها کسے گندگ نبیت بس هما هُژیاریں گنوک انت که آرام نشتگ . گڑا مستر ءَ آئی ءَ سوج کت جُوان ! اے دگہ تئی سنگت کجا شت انت ؟ هُژیاریں گنوک ءَ پسو دات واجہ اے دگه گنوکاں باز ناآرامی کت گڑا من بالی ءِ دروازگ ءَ پاچ کت تاں برو انت ڈن ءَ لیب ءُ گوازی ءَ وتا دلگوش بکن انت. 
مرز پر گهر

مناظره (جست ء و پسه) بلوچی لبزانک ( ادبیات ) ءِ تها »

عبدالسلام بلوچ زاده- سراوان

اگر هورت به چاریں مناظره ءِ بندات حماسه انت. پر چا که مه ( ماں ) مناظره ءِ تها دو کس یا چنت کس ءِ گپ و تران یا جیڑه انت . البت اے دو کس بوت کنت انسان و حیوان یا که بے جانیں چیز به بنت په وتی مزن لیکگ ءَ گوں یک ءُ دگرا به جیڑ انت ، هر یکے و تا مزن تر لیک ایت ءُ اکبت ءُ آسر ءَ یکے پروش وارت . اولیکین کسے کہ ماں پارسی ادبیات ءِ تها په مناظره ءِ جوڑینگ و رد ‏ءُ بند کنگ ءَ گوش ءُ گوری دات اسدی طوسی انت که لهتے مناظره ایں شئیر چوش که مناظره (آسمان ءُ زمین نیزه ءُ کمان) چه آئی ءَ پشت کپتگ. چه مئے هم کرن ءُ نوکیں شائراں یکے بانُک پروین اعتصامی انت که په مناظره ئی باز گوش ءُ گوری داتگ. ماں کوهنیں عربی ادبیات ءَ مناظره رم (نثر) ءِ تها بوتگ چوش که مناظره (پاییز و بهار) که چه جاحظ عرب ءِ کوهنیں شائر ءَ پشت کپتگ.

مناظره ءِ (جان و تن) چه اروپا ءِ قرون وسطی ءِ مناظره یان انت که پٹ ءُ پول کنوکاں گوش انت که بندر ءَ چه رودراتک بزان شرقی ملکان ءَ گرگ ءُ زورگ بوتگ. دکتر سیروس شمیسا تهران ءِ ادبیات شهدر برجاه ءِ استاد ماں وتی نوشتگ کرتگیں کتاباں په نام (انواع ادبی) نوشتگ: «دنیاءِ ملت ءُ کومانی ادبیات ءِ تها مناظره گندگ نه بیتگ یا اگر هم بیتگ باز کم ءُ کم رنگ انت» مناظره ءِ بنگیج گوں جست ءُ پسه انت، چه پیش چه اسلام ءَ یک کتابے منتگ که نام ئی (درخت آسوریک)  انت. اے کتاب ءَ مناظره مچ گوں رجانک _ بزانت _ ءَ ماں پهلوی اشکانی زبانا آرگ بیتگ انت.

گلیں و انوکاں شمی هیالا بلوچی لبزانک ( ادبیات ) ءِ تها مناظره هست؟
جی هـَـو ؛ الم ءَ هست انت ماں بلوچی کوهنیں جنگی شئرانی تها لهتے جست ءُ پسه ءُ مزن لیکگ کندگ ءَ بیت که ایشی (رجز) گوش انت، بلے آ چیزے که ما لوٹیں شمے دیما پیش کنیں یکے چه بلوچی ادبیات ءِ شاهکاریں مناظره یان انت. اے شئیر  « سهُر پوشیں جـَـنِک » ءِ شئیر انت که ماں سرحد زمین ءَ محمد زهی کوم ءُ طایفه ءِ میراث انت.

هما وڑا که شما زانتکارات ماں بلوچ کوم تها لهتے نام یک طایفه ءِ تها کار مرربنت بزاں سرنام ءُ بن نام انت ءُ لهتے شئیر هم یک کوم ءُ طایفه ءِ تها آ کوم ءِ میراث انت. اے شئیر سـَـد سال پیسرا آهاں اے طایفه ءَ جـَنـَـگ بوتگ ءُ پدر نه انت که چنت سَد سال پیسرا ءُ کیا گوشتگ و پِر بَستگ . اے شئیر ءِ لهتے بند چوش انت. جنک: «آهلو آسکے بئیں برا دشتان ءَ چریں» بچک:«تازی ایں کچکے بئیں تئی گام گیجاں گریں» جنک:« گله ءِ دانے بئیں برا ملکاں سبز بئیں» بچک: «نر کروسکے بئیں تراگوں سنٹ ءَ چنیں» ... په اے مناظره ءِ در گیجگ ءَ مئے سنگت باز جهد کرتگ که ما آهانی منت واریں ۔ انشا الله ما ایوکیں وهد ءَ اے مناظره ءَ کامل در گیجیں ءُ آئی سرا فنی ءُ تخصصی کار کنیں ءُ ماں فارسی و انگریزی زباناں چاپ ءُ شنگی کنیں، ءُ دنیاءِ کوم ءُ ملتان ءَ گوں و تی ادبیات ءَ جاه آروک  کنیں ۔ 

اے گپ ءَ من بے تعصب  ءَ گوشاں که اگر مئے ادبیات جم ءُ مچ به بیت گوں دنیای ءِ زوراک تریں ادبیاتاں هم کوپگی ءَ کنت. گلیں و انوکاں اگر شمی کرا هنچیں مناظره ئیں شئیر هست په ما اش راه بدیت.
مرز پر گهر

چیرا داتگیں نبشتاک أچ پھرہ ویبتاکا زرتگ و وتی رنگءِ مان کنگا رند شنگ إنت۔ نبشتانکءِ گڈسرا داتگیں بلوچی نیوزءِ پٹ پولی ٹـُکـّرا سَرگـوَز مہ کن إت۔ بلوچی نیوز
أگر هرد به چاریں مناظرهءِ بندات حماسه إنت. پرچا که مه مناظره دو کس -إے دوئین کس إنسان، حیوان یا که بے جانیں چیز بوت کن أنت -په وتی مزنتریءِ منـّینگا گوں یک دگرا جیڑ أنت ءُ آسرا یکے پروش وارت.

ماں پارسی أدبیات په مناظره جوڑ ‏ءُ بند کنوکین أولی کس أسدی طوسی إنت که آئیءِ لهتے مناظروی شعر؛ چوش که مناظره "آسمان ءُ زمین نیزه ءُ کمان" پشت کپتگ. چه مئے قرنی ءُ نوکیں شاعراں یکے بانـُک پروین إعتصامی إنت که مناظرهءِ نیمگا باز گوش ءُ گوری داتگ. کوَهنیں عربی أدبیات ءَ مناظره رم (نثر) ءِ تها بوتگ. چوش که "پاییز و بهار" مناظره إنت که چه جاحظ عرب ءِ کهنیں شعران پشت کپتگ. مناظره ءِ جان و تن اروپا ءِ قرون وسطی ءِ مناظره أنت و پٹ پول کنوکانءِ گشگ إنت که بندرا چه مشرقی ملکان گرگ ءُ زورگ بوتگ أنت. تهرانءِ أدبیات شهدربرجاهءِ اُستاد داکٹر 'سیروس شمیسا' ماں وتی نبشتگ کرتگیں کتاب 'أنواع أدبی'ءَ نبشتگ "دنیاءِ ملت ءُ قومان‏ءِ أدبیات ءِ تها مناظره گندگ نه بیتگ یا أگر هم بیتگ، باز کم ءُ کم رنگ إنت".
مناظره ءِ بنگیج جست ءُ پسه إنت. چه إسلامءَ پیشی یک 'درخت آسوریک' نامیں کتابے پشت کپتگ. إیشیءِ تها مناظره ماں پهلوی أشکانی زبانا إنت.

گلیں وانوکان شمئے خیالا بلوچی أدبیات ءِ تها مناظره هست؟
هَو! ألما هست إنت. ماں جنگانءِ کوَهنیں بلوچی شعران لهتے جست ءُ پسه، ءُ مزن لیکه کندگ إبیت که إیشیا 'رجز' گش أنت. آ چیزے که شمئے دیما پیش کنگ لوٹان، یکے چه بلوچی أدبیات ءِ شاهکاریں مناظروان إنت. إے شئر 'جنک سهُرپوش' ءِ شئر إنت که ماں سرحدءَ محمد زهی طائفهءِ میراث إنت.
هما وڑا که شما زانتکار إت، لهتے نام خاص یک طایفهءِ تها کار مرز إبنت ءُ یوکا هما طائفهءِ سرنام ءُ بن نام أنت. ھمے پیما لهتے شعر هم یک طایفوےءِ میراث إبنت. إے شعر صد سال پیسرا طایفوا وانگ بوتگ ءُ پدر نه إنت که چنت صد سال پیسرا ءُ کیا پربستگ أنت!
محمد زهی طائفهءِ نام گپتگین شعرءِ لهتے بند چوش أنت.
جنک: آهلو آسکے بئیں برا دشتان ءَ چریں
بچک: تازی إیں کچکے بئیں تئی گام گیجاں گریں
جنک: گلهءِ دانے بئیں برا ملکاں سبز بئیں
بچک: نر کروسکے بئیں تراگوں سنٹا چنیں
إے مناظرهءِ در گیجگا مئے سنگتان باز جهد کرتگ، ما آوانءِ منت واریں۔ إنشا الله آیوکیں وهدا ما إے مناظروا کامل در گیجیں ءُ آئیءِ سرا فنی ءُ تخصصی کار کنیں. پدا ماں فارسی ءُ إنگریزی زباناں شنگ ئی کنیں تاکه وتی أدبیاتا گوں دنیا آ دگه ملتان جاه آروک به کنیں۔ إے گپا من بے تعصب به گوشاں که أگر مئے أدبیات مچ به بیت، گوں دنیاءِ زوراکتریں أدباں هم کوپگی کنت. گلیں وانوکاں! أگر شمی کِرا هنچیں مناظروی شعر هست په ما راه إش به دے إت.
هفته نامه مرز پرگهر بخش تارنما
ولید گربنی په بلوچی نیوز:

شعرے کہ واجہ بلوچزادہءَ إدا داتگ، إیشیا 'ڈئیک' یا 'ڈئیکی' سوت گش أنت۔ إے وڑیں شعراں گیئشتر شپانک جن أنت۔ گون همیشی ھمدپیں دگہ لھتے بند که بلوچ گشنده ' إلاھی بخش غمگین –مشکے والا' اوکل کتگ أنت، چیرا داتگ أنت. امید کنین که په واجه بلوچزادهءِ شوهازکایءَ آئیءِ دردا به ور أنت.

شعر چہ یک راھگوزےءَ گوں جستےءَ بندات إبیت۔
بچک جست کنت:
او ٹلو ٹالو، شر سر و زمزیل مھپریں
تو چدا گوستئے، تو گلیں مھرجانءَ ندی؟
راھگوز پسو دات:
دیست إتوں مھرجان نشتگ أت ماں جوئی سرئے
پاداں شودیت بخملیں کوشاں کـُھل(1)
کنت

چہ پسوءِ رسگا رند گندگا بچک دیم پہ جُوّا رؤت و اودا مھرجانءَ گندیت و مناظرہ چوش دیما رؤت:
جنک: تلـّی کرگشکے بئیں، من پمے کلاّں واب کنیں
بچک: من شپانکے واں، من ترا دستانکے جنیں
جنک: من کپوتے بئیں، من پرا آسمان بال کنیں
بچک: شیر شکاری یاں، من ترا پہ چانک گریں
جنک: مار و سیاھمارے بئیں، پرے گیابان و لداں
بچک: جوگی یے واں من، ترا کاریں ماں دماں
جنک: زامریں درچکے بئیں پرا کوھاں چورک جنیں
بچک: باران ئی بگـّے واں، من تئی سرچورکان وریں
جنک: مشکلیں مشکے من پمے ھونڈاں سرجنیں
بچک: خلقء پشـّی یے واں، من ترا پہ میاؤء گریں
جنک: گوانزگی طفلے بئیں، من گوں آ شاگاں لیئب کنیں
بچک: ملکموتاں من کہ تئی ساھا نوں گریں

چیرا داتگیں بند ھمے لچہءِ بنداتا وانگ بیگا أنت، ألبت مناظرہءِ کڑی دپ نہ کپگا أنت۔
جنک: او بچہ ورنا بیا منا دِرَنگا چہ إیر بہ گیئج
بچک: چے دیئے مُزا، چے دیئے مستاگی منا؟
جنک: ترا گورءِ ھارا، ترا دیاں دستءِ سنگھا
بچک: سوچاں تئی ھارا من سوچاں تئی دستءِ سنگھا
لؤٹیں تئی گوشءِ ساسر و لؤٹیں تئی دکـّانیں گورا
جنک: گوہ مہ ور، گوھواریں منی بابوءِ شپانک
شش ماہ گوں میشاں شش ماہ تو چارینئے بزاں
جنکء تھلیں جوابا بچک بد بارت و چؤش گلـّہ کنت:
چیا گنوک سمجئے منا یا کہ وانـَگے
دعا منی إیش إنت کہ
جنت تئی قسمت گوں شوانـَگے۔
بچکءِ گڈی گپ پیئش دار أنت کہ آ بے جواب ترّ تگ و سر ئی پہ زھرگرگا در آرتگ۔ گوں إے بد دعاءَ کہ 'جنت تئی قسمت گون شوانگے'، بچک وتی دستا کشگا إنت۔ ھمے حسابا بہ چارئے بچک مناظرہءِ باھینوک و جنک برندہ إنت۔
(1) إے گالءِ بزانت گندگا 'پادا کنگ' یا 'پوشگ' إنت، ألبت من نہ إشکتگ و شاید دگہ گالے بہ بیت۔
بلوچی سبز و بلوچستان گوں بلوچاں آباد بات


« بیگل » ءِ نیاد
کریم بلوچ _ تَهل

« بیگل » ءِ نیاد که  «بلوچی » مهتاک ( 2009 ءِ سپتمبر ءَ ) چاپ بیتگ ، بے شک یکے چه بیگل ءِ گهتریں نبشتانکان انت که نه یک برے که باز براں وانگ کرزیت . آئی ءِ اندر ءَ واجه ءِ طنز ءِ کمال انت .
واجه بیگل ءِ اے نبشتانک ءِ اهمیت هم همیش انت که واجه ءَ چه وت ؛ وت انٹریو و گپ و تران گپتگ و هنچین جستانی چه وت کتگ ، که مئی هچ واننده و زانتکار ءَ چه ، کس کت هم نه کنت و اگں هم کسے همے گپاں چه کسے پول به کنت ، بلکین آسری نه گپ و تران ، بلکین هدا مه کنت دگه تَهروزی و جنگ و شدتے بیت کنت ... بلے واجه بیگل ءَ وت وتی سرا تنقید و شرگداری کنگ ءِ جهد ءَ کتگ ، واجه بیگل ماں وتی اے کار ءَ چینچو سوبیں بیتگ ؟ ایشی ءَ وانوک و شرگدار کنوکاں ، گوئشت کن انت ، من ادان تهنا همے هبر ءَ گوئشت ءَ کناں که بلوچی لبزانک و سیاست ءَ ماں ، تاں هنون من کس ءِ چشین هیرت چاریں شرگداری وتی باره ءَ نه دیستگ و نه اشکتگ .


من واجه محمد بیگ بیگل ءِ اے نوشتانک سک دوست بیت که گوں دل پهکی ءَ نبشتگ ئی ، واجه محمد بیگ بیگل ءَ گوں وتی اے دراجیں نبشتانک ءَ ( که هنگت دیمی نمبراں ما آئی ءِ ایدگه بهر یا بهرانی وداریگیں ) ، وتی بالاد ءَ دو سر رودینتگ و مزن کتگ ، واجه بیگل ءِ گپ و هبر گیش چه آئی که وتی باره ءَ و وتی زاتی گپ به بنت ، راج ءِ وانندهانی ناجوڑیانی پدر کنوک و گوئشوک انت .

ادان تهنا واجه بیگل نه انت که گپ و هبر انت ، ادان ناکو تیاب دپی و ناکو چگردی هم واجه بیگل ءَ همدپ انت و جواباں دیگ انت . جواب کچلیں نه انت ، باز شیرکنیں جواب انت ، بلے من اے گپ ءَ راست گوئشاں که جُستاں باز جَوریں و کـُچَـلیں جست انت و نبشتانک ءِ کمال هم همیش انت که کچلیں و تهلیں جستانی جواب ءَ ، شهد و شکلیں گالاں گوں دنت .

من اے وانگی ءِ وانگ ءَ ، په سرجمیں بیل و همبل و بلوچ لبزانک ءِ هدوکاں ، مزنیں دَر و دَروَنتے ءِ در بَرَگ ءِ هساب ءَ زاناں !

باز جوانیں گپ همیش انت که بلوچی لبزانک روچ په روچ دیمرئی کناں و دیما جنزان انت . مرچاں بلوچی رَم  ( نثر ) ءِ بالاد ، چه بلوچ شاعری ءَ هچ کم نه انت ، بلوچی مهتاک ءِ گیشتریں نوشتانکاں ، اے گپ ءِ گواه انت .

بلوچی مهتاک ءِ همے نمبر ءَ هم بلوچ ءِ راجی شاعر ؛ واجه جی آر ملا ( غلامرسول ملا ) ءِ باز جوانیں رمے چاپ بیتگ که بلوچی مهتاک ءِ براهی دو چند کتگ . چونا ئیا واجه جی آر ملا باز رَم نبیسی ءِ کار ءِ رندا نه بیتگ ، بلے وهدے که رم ءِ نیمگ ءَ دلگوش کنت ، واجه ءِ رَم ءَ ، ما چه آئی ءِ شاعری ءِ شیرکنی هچ کمی ءَ نه گندیں . واجه جی آر ملا ءِ نبشتانک ءِ نام « دو شائر ، دو کتاب » انت .

همے نبشتانک ءَ واجه جی آر ملا ، بلوچ شائران ءَ جوانیں وتی گپ و لیکهاں گوئشتگ و پیش کتگ انت که باز جوانیں و پر سر سوجیں نبشتانکے . چونائیا واجه ءَ بلوچ راج ءِ ورناییں شائراں واجهاں منیر مومن ( کتاب ءِ نام : استال شپاد گـَردنت ) و  شفا بلوچ  ( کتاب ءِ نام : بینَگ مِیتکگ انت ڈکال ءَ ) ءِ باره ءَ گپ کتگ ، بلے آئی ءِ گپاں ، سرریچ چه زانتکاری و زانوگری انت .

چونائیا باز کس واجه جی آر ملا ءِ بابت ءَ هما هبراں گوئشگ انت ، که مردم عمر خیام و حافظ شیرازی ءِ باره ءَ چه ملایانی دَپ ءَ گوئشگ انت ، بلے گوں اے وانگی ءِ وانگ ءَ ، واجه ءِ دزرسی نه تهنا بلوچ شائری ءِ باره ءَ بلکین بلوچی ءِ رم ءِ باره ءَ هم پدر بیت و ما گیش چه پیش سرپد بئین  که واجه جی آر ملا ، سک شیوار و زانوگر و استادیں شائر و ندکارے .

بلوچی مهتاک چونائیا مرچاں یک اسٹنڈرد و معیاری مهتاکے ماں بلوچی زبان انت . آئی ءِ زیرگ و وانگ ، بلوچ دوستی ءِ هـُب ءَ وَدینیت و گیش کنت . چه اے نبشتانکانی وانگ ءَ من بلوچی ءِ باندات ءَ گیش چه پیش دلجم بیتاں ، بلے اگں مئی ورنا ، وتی زبان و راج ءِ کوپگ دَیَگ و دیمبری ءَ چـَـک و پـَـد مه بنت .

baloch-gwaar by naeem dashti.

غــــــــزل


آس وتــی و گِـــس وتـی سِـنـگ وتـی و سـر وتـی

زیــمــیــں دل ءَ کـجـا بَـراں تــیــر وتـــی جـَـگر وتـی

کینگ و کُست ءِ جمبر انت نَپت ءَ شَلیت و هار بیت

واے گِـدان ءِ نِـشـتَـگیں ! گوات ءَ کـَن ئے سَپـَر وتی

آهـن پـه آس مــوم بـیـت ، آپ نـه بــیــت دل تـئــی

او مــنـی مــهــر ءِ وَشنیاتک ! بیا واهگاں به بَر وتی


سِیت په جَنگ شَـکّل انت،وت په وت ءِ بَدل نه انت

رُسـتـم ءِ سـیـالی ءَ مـَرو ،گـُرز ءَ مـه کـن گـُزر وتی


« مولا ءِ شَـهـجـو ءَ بـگند ، گِـیـر آر ، تـَل و تازیاں »

چــاکــر ءِ هــاریــں گــورُم ءَ  مـَــلـّتــه کاه چـَر وتی


بـیـا پـه زمــیـن ءِ عاقبت ، کوهیں سَراں کناں قطار

دُژمــن ءِ هـَـؤر ءَ مــاں سَـرا هـَـار کـُتـه هـُنـَر وتــی


دل که سُچیت اگاں«‌عطا»! شیرکنیں گال زهر بنت

ما تئی خیال ءِ ساهگاں ،ما را مه لیک « دَر » وتی


محمد اسحاق عطاشات


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

سه‌شنبه ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۱

سید ظھورشاہ ریفرنس لائبریءَ بلوچی زبانءِ کلاساں دربرورکین شاگرداں داد دیگءِ پنچمی دیوان برجم دارگ بیت

سید ھاشمی ریفرنس کتابجاہ ءِ پنچمی داد دیوان میر احمد دھانیء ناما
سیدھاشمی ریفرنس کتابجاہ ''ءِ پنچمی داد دیوان میر احمد دھانیءِ ناما یکشمبے ١٧جولائی ٢٠١١ ءَ سید ھاشمی ریفرنس کتابجاہءِ ماڑیا برجم دارگ بوت ۔ مراگشءِ دو بھر اتنت۔ اولی بھرا بلوچی‏ءِ بنگیجی سرٹیفیکٹ کورسءِ چکاساں سوبمند بوتگیں شاگرادں سندی داد دیگ بوت انت۔ ایشیءِ سرکشی ڈاکٹر حمید بلوچءَ کت۔ اولی و دومی اگدہ زیروکاں طلاہ و نگرہ ءِ تمغہ دیگ بوت انت. ایشانی پجّیا آدگه سوبینیں شاگردانی سند دیگ بوت انت۔
سندانی دیگا ڈاکٹر حمید بلوچءِ کمکا عبدالواحد بلوچ ، عبداللہ جان و وحید عامر بلوچ اسٹیج ءِ سرا ساڑی اتنت ۔ بنگیجی کورسا نوشکےءِ نورجھان عبدالحمیدءَ طلاھی و شکیلہ ثنااللہ ءَ نگرہ ءِ تمغہ رس ات۔ ھمے وڑا سرٹیفیکٹ کورسا شالءِ حفیظ اللہ مبارکءَ طلاہ و لیاری ءِ فضیلہ محمد سلیم ءَ نگرہءِ تمغہ زرت۔
امبری دوئیں کورساں ٨٠٠ ءَ گیش نودربراں داخلہ زرتگ ات کہ چریشاں بنگیجی کورسءِ چکاس ١٤٣ نودربراں داتگ و ١١٢ سوبمند بوتگ انت ۔ سرٹیفکٹ کورسءِ چکاس ١٨١ وانوکاں داتگ کہ چریشاں ١٥٧ سوبمند بوتگ انت۔
اے بھرء سروکاں وتی گپانی تھا ظاھر کت کہ سید ھاشمی ریفرنس کتابجاہءِ بنگیجی سرٹیفکٹ کورس کہ چہ ملیرءَ بنگیج بوتگ اتنت مرچی بلوچستانءِ دیر و دراجیں دمگاں چوش کہ پسنی، پیشکان، شال، تربت، گوادر، پیدارک، گومازی و دگہ جاگھاں وانینگ بیگا انت۔ نوکیں نسل زبان، علم و لبزانکءِ اے کاروانءَ یک پہ یک ھور بیان انت۔
اولی بھرءِ گڈسرا دودءِ پدا ھما مردءِ ناما کہ دیوان جمینگ بیتگ ات، آئی ءِ ھزمتانی سببا یک خاصیں ایوارڈے دیگ بیت ۔ میر احمد دھانیءِ ھزمتانی داد بانک زینب بلوچءَ زرت۔ ایشیا پد اولی بھر آسر بوت۔
دومی بھر بلوچی شعری دیوان ات کہ ایشیءِ پاگواجہ شرف شاد ات ۔ شعری دیوانا نامدار و نوک باھندیں شاعراں وتی شعر دپگال کت انت ۔ دومی بھرءِ جارچینیءِ ذمواری ھمل پرویزءِ کوپگان ات ۔

شاعریءِ دیوانا شرف شاد، ظفر کریم، غلام رسول کلمتی، حسن علی حسن، اسحاق خاموش، ملا مراد، غفور صاحبداد، دوست محمد دوستل، اسحاق رحیم، جبار غریب، چندن ساچ، شوکت ابرار، منصور قاضی،عزیز ارمان، غفار دوست، سعید خیاط، شاھد میر ، اصغر لعل ، سراج رحیم،ھانی عبدالواحد، جلیل حسین و دگراں گوں وتی پرمعنائیں شعراں دیوان دو دیوان کت۔

چهارشنبه ۲۹ ژوئن ۲۰۱۱

شنبه ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۱

میر غلامحسینءِ جھدءِ ثمر

بلوچستانءِ توکا آتکگیں قدرتی تباھکاریءَ رند بلوچ کمیونٹی -برطانیاءِ سروک میر غلامحسین بلوچءِ جھدانی برکتا لھتے زر سرجم کنگ بیت۔ اے پڑا شہ برطانیا بہ گر تانکہ آسٹریلاءَ جاھمنندیں بلوچاں کمک کت۔ سرجم کتگیں کمکی زر پہ گوادرءِ نیزگاراں راہ دیگ بیت انت و اودا لھتے نیزگارانی پروشتگیں لوگاں اڈ کنگ سرا اے زر خرچ کنگ بیگا انت۔
چیرا داتگیں عکس میر غلامحسینءِ جھدانی زندگیں مثال انت۔

دوشنبه ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۱۱

سه‌شنبه ۱۸ مهٔ ۲۰۱۰

یکشنبه ۲۱ مارس ۲۰۱۰

شکینـّیں لوگ


ماں جرمنی أڈ کتگیں شکـینـّیں داری لوگےءِ عکس إنت۔ إے لوگءِ تھا ھنچؤش کہ ألکاپیں لوگاں سرجمیں آسراتی ھست أنت۔ دیوانجاہ، وابجاہ، چُـل و پسیل پھک برجاہ أنت۔ إے لوگ سَیلانیاں باز دوست بیگا إنت و شہ دیریں ھنداں پہ إیشیءِ چارگا کا أنت۔ پہ تھا روگ؛ چارگا مردماں زر دیگ لوٹیت۔

سه‌شنبه ۱۶ مارس ۲۰۱۰

نشنل پارٹیءَ یکشنبہءِ روچا ماں گوادر پچیں دیوانےءِ برجم داشت

نشنل پارٹیءَ یکشنبہءِ روچا ماں گوادر یک پچیں دیوانے برجم داشت۔ اودا گلءِ راھشوناں صداں گوشداروکانءِ دیما بلوچستانءِ پل پانچ بیگءِ باروا وتی لیکہ درشان کت أنت۔

سروکاں گشت کہ بلوچستانءِ مزنتر و منظمتریں سیاسی گل بیگءِ سببا آوانءِ چکـّا گيئشتر ذمواری إنت کہ زوراکی و ناروائیانءِ خلافا جھدا  دیما تر به بنت۔ ھوریا إے ھم مارگ بیت کہ کمّا شہ کمتر بلوچستانءِ مردمانءِ 80٪ءَ ساڑی کنگ پہ حقاں پچگرگ و پھازگ ضروری  إنت۔

داتگیں عکس روچتاک إنتخابءِ منـّتا۔

کوہ مراد و تربت زکرخانہءِ عکس

برزا داتگیں عکس ماں تربت ھستيں کوہ مرادے إنت۔ و چیری ھمودا ٹھینتگیں زکرخانوے إنت۔

یکشنبه ۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۰

نشنل پارٹیء بیرکا بلوچ بے تام کتگ انت

نشنل پارٹیءَ ماں کوئٹہ نیکیں لوٹانءِ پلانگریا رالییے راهی کت۔ إے رالی کوئٹہءِ دمک و دگاں گردان بیت، و په بندیگیں بلوچ سیاسی جھدکارانءِ آزادیءِ لوٹا دانک کوکـّار کت أنت۔ ألبت إیشاں بلوچستانءِ بیرقءِ بدلا وتی گلءِ بیرق ٹال کتگ إتنت۔ إیشیءِ سببا رالیءِ عکسا چاروک مار أنت کہ گوں بلوچستانءِ بیرقءِ ٹال کنگا إے تامدارتر بیتگ إتنت۔

دوشنبه ۲۲ فوریهٔ ۲۰۱۰

بلوچ و براھوی زھگ وتی ماتی زباناں وانینگ بہ بنت: سید رفرنس لائبرری

شہ روچتاک توار زرتگیں عکس ماں کراچی مچ بیتگیں بلوچ جھدکارانے إنت کہ ماتی زبانءِ روچ درگتا یکجاہ بیتگ أنت۔
 
ماتی زبانانءِ روچءِ درگتا سید ھاشمی رفرنس لائبرریءِ بنھشت إیرکنوک و نامداریں ندکار واجہ صبا دشتیاریءِ سروکیا کراچی پرئس کلبءِ دیما مچّییے بیت۔ شہ کراچی و بلوچستانءِ أواریں کنڈاں آتکگیں بلوچ زباندوستاں بھر زرت۔ بازیں لبزانکی گلانءِ نمایندہ ھم گون إتنت۔
 
مچّیءِ دیما گچینی جھدکاراں تران کت۔ بلوچی زبانا یکـّوئی ڈالچار کنگءِ سببا آواں پاکستان و إیرانی سرکار إیرجت أنت۔ پدا لوٹ إش کت کہ میانقومی قانونءِ ردا بلوچ و براھوی زھگ وتی ماتی زباناں وانینگ بہ بنت۔

شنبه ۵ دسامبر ۲۰۰۹

فرق چے إنت؟ شما وت ئی درگیج إت

داتگیں عکساں یکے پاکستانءِ برّی فوجءِ دروازگءِ دپا جتگیں رنگانے أنت و دگرے بلوچستان نشنل پارٹی مینگلءِ بیرق إنت۔ شما وت دوئینانءِ نیاما فرقا در بہ گیج إت! کسانین عکسا فوجءِ دروازگءِ رنگ کروپ کتگ.



Source: www.balochinews.com

سه‌شنبه ۲۴ نوامبر ۲۰۰۹

عکسے شہ إسلام آباد

پاکستانءِ بنجاھی شهر إسلام آبادءَ إیر یں ریڑیءَ پاکستان گورنمنٹءِ نمبر پلیٹ جتگ۔ إے إیریں ریڑیءَ شر بچار إت. إیشیءِ سرا شما چے گند إت؟
إے عکس چہ إسلام آباد بلوچی نیوزءِ جهگیر باور بلوچءَ کشتگ و پہ بلوچی نیوزءِ وانوکاں ند ر إنت۔
Source: www.balochinews.com

 

Balochistan is dying out

by Mazhar Arif

The very unfortunate situation in Balochistan seems to have raised little concern in other parts of the country. The ethnic media appears more concerned about the ‘ghairat business’ or events occurred in Karachi orIslamabad. There are dozens of military detention centers in Balochistan, where people after their arrest, are detained and tortured to force confession statements about their alleged activities

 

The bodies surface quietly, like corks bobbing up in the dark. They come in twos and threes, a few times a week, dumped on desolate mountains or empty city roads, bearing the scars of great cruelty. Arms and legs are snapped; faces are bruised and swollen. Flesh is sliced with knives or punctured with drills; genitals are singed with electric prods. In some cases the bodies are unrecognizable, sprinkled with lime or chewed by wild animals. All have a gunshot wound in the head.” This is not a description of a scene from some horror movie. This gruesome parade of corpses has been surfacing in BalochistanPakistan’s largest province, since last July.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

استعمار بریتانیا این گونه بخش بزرگی از سرزمین بلوچستان و سیستان

استعمار بریتانیا این گونه بخش بزرگی از سرزمین بلوچستان و سیستان را از ایران جداکرد!داستان تلخ جدایی بخش بزرگی از ایران

بر آن بودم تا پیرامون تکه تکه شدن ناحیه ایرانی سیستان و بلوچستان،جستاری را در گروه ایرانزمین قرار دهم...با بررسی دریافتم که سیر جدایی بخشی از ان ناحیه از میهن توسط سروری سیستان پژوه و فاضل جناب احمد پهلوان انجام گرفته و بیشک جستاری دانشی و مستدل و خردورزانه است خواهید دید که دیار رستم چگونه به مکر بریتانیا و نیز بی خبری دولتمردان قاجاریه به مکر و نیرنگ از ایران جدا شد و اینک مردم ارجمند آن دیار که از کانون های نخستین فرهنگ و مدنیت دیر پای ایرانی است به دلیل برهم خوردن توازن ژیو پولیتیک و ژیو اکونومیک و حتی اکولوژیک منطقه چه تاوان سختی پرداخته اند و دیری است که آبادانی و سرسبزی از ان دیار که همواره مورد ستایش فردوسی بوده رخت بر بسته است.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

صبا دشتیاریءِ شھادتءِ چلمّی روچءِ درگتا سرجمیں بلوچستانءِ شھیدان

صبا دشتیاریءِ شھادتءِ چلمّی روچءِ درگتا سرجمیں بلوچستانءِ شھیدانی روچ لندنءَ دارگ بیگا انت

ماں لندن جاھمنندیں سیاسی و چاگردی جھدکاراں شئور بستگ کہ بلوچستانء شھیدانی روچا صبا دشتیاریء شھادتء چلـّمی روچء درگتا برجاہ دار انت۔ اے یادگیری دیوانا برجاہ داروکیں سیاسی گلانی تها بلوچستانء راجی زرمبش، بلوچستانء آزادی لوٹوکیں ھؤربند، بلوچستانء استمانی گل و بلوچستانء ھوریں جبھہ انت۔ ایشانی کشا بلوچ انسانی حقانی پانکجنیں ھؤربند ھم گون انت۔

برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

 

 

معرفی یک وبلاگ جدید

 

سخنی از مدیر : بلوچ هبر

سایت تحلیلی خبری بلوچ هبر (خبر) دریچه ای است کوچک برای اطلاع رسانی صحیح و بی طرفانه به مردم مهربان بلوچ ، این رسانه سعی دارد با نگاهی واقعی و به دور از هرگونه وابستگی و گرایشات قومی و سیاسی اخبار و تحلیل های درست را به مردم ارائه دهد. امیدواریم شما خوانندگان گرامی ما را در این امر خطیر یاری دهید...

دستگیری دزدان دریائی توسط صیادان کنارک

دستگیری دزدان دریائی توسط صیادان کنارک

 

شناور صیادی صیادان شهرستان کنارک که برای صید به اقیانوس هند مراجعه کرده بودند و در حین صید مورد تهاجم دزدان دریائی سومالیائی قرار میگیرند و پس از 4 ماه اسارت با همت سرنشینان شناور که دست خالی بودند اقدام به حمله دزدان سومالیائی میکنند و آنها را غافل گیر و دستگیر میکنند و روز پنج شنبه با 6 نفر از دزدان مسلح سومالیائی که دستگیر شده بودند با اسلحه هایشان به بندر صیادی کنارک وارد میشوند و این عمل شجاعانه این صیادان مورد استقبال مردم شهر قرار میگیرد و دزدان تحویل مقامات امنیتی سپاه پاسداران قرار میگردد .

 

A Salute to the Tiger of Balochistan


A Salute to the Tiger of Balochistan

By Ahmar Mustikhan

We Salute you Shaheed-i-Balochistan, Nawab Akbar Khan Bugti
You paid back with your blood whatever debts you owed

The Bhambore Hills is drenched in blood, silent, painted red
The Baloch cubs miss the roar of the Tiger of Balochistan

Dr Shazia mourns in London as rapist Captain Hammad dances, Allahu Akbar
Cluster bombs silenced the hero brave, despot Musharraf toasts GHQ

From Islamabad temples of darkness the death call comes, Allahu Akbar
Kill the Tigers of Balochistan they are agents of Hindus, Christians and Jews

Soldiers of darkness who chant the slogan of hate, Allahu Akbar
The battle cry of terror from Jerusalem, New York, Kashmir to Kohlu

Shame on you cowards, Islamist Terror Army of Pakistan;
Soldiers of Islam who believe Kill Jews, Christians, Hindus and Tigers of Balochistan

In the name of God, the Jihadists dream to rule the world, Allahu Akbar
Leave our country now, it belong to the Tigers of Balochistan

Where's my Tigress Indira, where's my Aurora? Butchers of Bengal have shifted base
The rapist Jihadi soldiers have forgotten the ignonimy of defeat in Dhaka

Not shed in vain, the blood of Bugti is now an ink of history
To cut the chain of slavery, to mark the end of night with dawn of freedomDon't cry my Baloch, the Tiger roared he wants to die with the spurs onLeaving behind tiger cubs, Barhamadagh, Balaach, and thousands more.

 

 


تمیزی زیاد برای دخترها خوب نیست


پهره..

 

محققان آمریکایی می‌گویند آموزش بهداشت به دختران خوب است اما تمیزی بیش از حد می‌تواند عامل ابتلا به بیماری‌هایی نظیر آسم، آلرژی و بیماری‌های التهابی مانند کروهن و پلی‌آرتریت روماتویید باشد.

طبق تحقیقی که توسط پژوهشگران دانشگاه Oragon state انجام و در مجله Social Science of medicine منتشر شده است دختران و پسران با میکروب‌های مختلفی سروکار دارند چون دختران برخلاف پسرها در کوچه بازی نمی‌کنند و با آلودگی‌های کمتری سروکار دارند. پیش از این تحقیقی که توسط پژوهشگران دانشگاه هاروارد انجام شده بود نشان داد پاکیزگی بیش از حد برای سلامت کودکان مضر است و می‌تواند احتمال ابتلا به آسم را در آنها افزایش دهد. طبق آمار جدید مرکز آمریکایی Dlsease control میزان ابتلا به آسم در زنان بیش از مردان است و زنان 3 برابر مردان دچار ناراحتی‌های اتوایمیون می‌شوند.

برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

مبارزه با قاچاق سوخت راهکار کاهش تصادفات

 
معاون استاندار سیستان‌وبلوچستان خبر داد:
 
مبارزه با قاچاق سوخت راهکار کاهش تصادفات
 

پهره..: معاون امور عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان گفت: برای کاهش تصادفات جاده‌ای، نیروی انتظامی باید با قاچاقچیان سوخت، برخورد جدی و قاطع داشته باشد.

به گزارش خبرگزاری فارس از زاهدان، مهدی صفدری در کمیسیون ایمنی حمل و نقل سیستان و بلوچستان در استانداری اظهار داشت: 8/73 درصد از مرگ و میر جاده‌ای استان ناشی از ضربه سنگین وارد شده به سر است.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

اتصال بزرگ‌ترین انبار نفت شرق به شبکه ریلی

 
مدیر شرکت پخش فرآورده‌های نفتی زاهدان خبر داد:
 
اتصال بزرگ‌ترین انبار نفت شرق به شبکه ریلی
 

پهره..: مدیر شرکت پخش فرآورده‌های نفتی زاهدان گفت: با هدف افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی، بزرگ‌ترین انبار نفت شرق ایران به شبکه ریلی متصل می‌شود.

به گزارش خبرگزاری فارس از زاهدان، مرتضی عابدینی صبح امروز طی نشستی در زاهدان اظهار داشت: همزمان با آغاز شمارش معکوس برای اتصال انبار نفت زاهدان، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین انبارهای نفتی شرق کشور به شبکه ریلی، زمینه برای افزایش صادرات فرآورده‌های مختلف نفتی به کشورهای همسایه فراهم می‌شود.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

چرا تنها یک گونه بشر وجود دارد؟

سیر تکاملی انسان

چرا تنها یک گونه بشر وجود دارد؟

 

مایکل موزلی

بی بی سی

 

 

اغلب دانشمندان اتفاق نظر دارند که نخستین گونه های انسان بیش از ۶۰ میلیون سال قبل در آفریقا زندگی می کردند

سالها پیش، اما نه در زمانهائی آن چنان دور، گونه هائی مختلف از بشر در کنار اجداد ما در این کره خاکی زندگی می کردند. همه آنها باهوش و مبتکر و شکارچیانی ماهر بودند. اما چرا تنها گونه ای از انسان که توانست به بقای خود در زمین ادامه دهد، گونه "هومو ساپینس" بود؟

اگرچه موضوع منشا انسان در کانون بحثهای داغ و مفصلی قرار دارد، اما باید گفت که در یک مورد نقطه نظر مشترکی بین اغلب دانشمندان وجود دارد و آن اینکه تمام گونه های مختلف انسان که زمانی روی کره زمین زندگی می کرده اند، همگی از نسل موجوداتی میمون نما بوده اند که روی دو پا می ایستادند و بیش از ۶۰ میلیون سال قبل در آفریقا زندگی می کردند.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

فرزند ایران

فرزند ایران

سرزمینم سرزمین کوچ وکوچ
سرزمین راد مردان بلوچ
مردمی ازنسل پاک آریا
سفره شان خالی زهررنگ وریا
زاهدان شهردل ودلدادگی است
خصلت مردان آن همبستگی است


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

لچکار تهیه کننده:مجید صابری

لچکار تهیه کننده:مجید صابری
وقتی که درختان شکوفه می زنند و دانه های گل ها و گیاهان سر از خاک بیرون می آورند اگر قصد سفر به بخش ایرندگان ( ایران کوچک ) راداشته باشید یکی از کارهایی که کشاورزان زحمتکش این خطه در این فصل از سال مشغول به آن هستند جمع آوری گیاهانی به نام یاوار ( اسپند ) از دشت ها و کوه ها می باشند که این یاوار ها را در زمینی که قبلا" برای کشت شدام ( نشأ برنج ) آماده شده است

برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

حلال بودن بوسه بین دختران و پسران جوان"

 

حلال بودن بوسه بین دختران و پسران جوان"

فتوای جدید یک متفکر اسلامی به نام "جمال البنا" از کشور مصر در خصوص حلال بودن بوسه بین دختران و پسران جوان" در اماکن عمومی بحث و جدال گسترده ای را در بین مجامع علمی و دینی مصر ایجاد کرده است.یکی از بزرگان دانشگاه الازهر و رئیس سابق بخش فتوای این دانشگاه بوده است به شدت به البنا اعتراض کرده و گفت: این گفتار سبب نشر فحشا و مسائلی کنترل ناپذیری خواهد شد... .


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

انقلاب در تسخیر چه‌گوارا

 

انقلاب در تسخیر چه‌گوارا

 

 

اگر در یکی از این روزهای پاییزی سری به سطح شهر بزنید و نگاهی به ویترین کتاب‌فروشی‌های انقلاب بی‌اندازید با انبوهی از کتاب‌‌های ریز و درشت مواجه می‌شوید که موضوع آن‌ها کسی نیست جز انقلابی مشهور آمریکای لاتین، "ارنستو چه‌گوارا".

 

بعید می‌دانم کسی "چه‌گوارا" را نشناسد؛ یا لااقل نامش را نشنیده باشد. "ارنستو رافائل گوارا دلاسرنا" ملقب به "چه"، علاوه بر این که پزشک بود، چریک و سیاست‌مدار و انقلابی هم بود. یک کمونیست انقلابی دو آتشه که ترک وطن کرده بود تا مردم گرفتار در دست حاکمان دیکتاتور را نجات دهد.

 

"چه" که برای مبارزه با حکومت‌های دست‌نشانده به کشورهای بسیاری سفر کرده و با افراد زیادی (از ملیت‌های مختلف) همکاری داشت، در تاریخ 8 اکتبر 1967 در کشور "بولیوی" و توسط عده‌ای از ارتشی‌های این کشور کشته شد.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

سخنرانی ارنستو چه‌گوارا در سازمان ملل متحد

شنبه 11 تیر ماه سال 1390

 

به مناسبت 83 سالگی چریک نامدار آمریکای لاتین؛ 
سخنرانی ارنستو چه‌گوارا در سازمان ملل متحد
پهره..
چریک نامدار آمریکای لاتین که در دسامبر سال 1964 به نمایندگی از کشور کوبا در نشست سازمان ملل شرکت کرده بود در سخنرانی خود تاکید کرد که همزیستی مسالمت‌‌آمیز بین ظالم و مظلوم امکان ندارد.
به گزارش خبرنگار فارس از منطقه آمریکای لاتین، ارنستو چه‌گوارا علاوه بر آنکه رهبری نظامی بود، ریاست بانک ملی و وزارت صنایع کوبا را هم مدتی بر عهده گرفت. او در سیاست خارجی کوبا هم نقش اساسی و تعیین کننده‌ای داشت. در سال 1959 از کشورهای آسیایی و آفریقایی دیدار کرد و در سال 1960 در راس هیأتی اقتصادی عازم کشورهای بلوک شرق شد و از آنجا به چین و کره شمالی رفت.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک ک

آیا خشونت عنصر لاینفک مردانگی است؟

شنبه 11 تیر ماه سال 1390

آیا خشونت عنصر لاینفک مردانگی است؟

آیا خشونت عنصر لاینفک مردانگی است؟

پهره..
در همهٔ اَشکال هواداری از عقاید یک مشکل وجود دارد: واقعیت یکپارچه نیست و رفتارهای متعدد وجود دارد.
گزارش‌های اخیر در مورد اِعمال خشونت خانگی بر زنان در اروپا و فرانسه آمار هشداردهنده‌ای را ارائه می‌دهد و حاکی از مشابهت‌های فراوانی است...


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

چرا زنان خشونت علیه خود را تحمل می کنند؟

شنبه 11 تیر ماه سال 1390

چرا زنان خشونت علیه خود را تحمل می کنند؟

چرا زنان خشونت علیه خود را تحمل می کنند؟

پهره..

طبق اصول حقوقی سازمان ملل متحد خشونت علیه زن اینگونه تعریف شده است: ”اعمال هر گونه خشونت که نتیجه آن آسیب جنسی و روانی که تؤام با درد و رنج باشد؛ اعمّ از تهدید یا ارتکاب عمل ــ از تجاوز جنسی گرفته تا سلب آزادی ــ صرفنظر از آنکه در مَلاءِ عام بوده باشد و یا در محیط خانه.“ طبق آمار جرائم در سوئد هر ده روز یکبار، یک زن سوئدی توسط مردی که او را میشناسد به قتل میرسد!


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

ملکه زیبایی، مهاجر عرب را معاون رییس جمهور کرد

شنبه 11 تیر ماه سال 1390

ملکه زیبایی، مهاجر عرب را معاون رییس جمهور کرد

 

آخرین نیوز – با وجود آنکه بیش از ۶ میلیون نفر از شهروندان برزیلی لبنانی تبار هستند، اما تا کنون هیچ یک از آنها به پست و مقام سیاسی مهمی که میشل تامر ۷۰ ساله در سرزمین آمازون به آن رسیده است دست نیافته اند.

 

العربیه نوشت: این لبنانی تبار، معاون اول رئیس جمهور برزیل و همسر ملکه زیبایی یکی از ایالت های این کشور است که بیش از ۴۲ سال با وی اختلاف سن دارد.

معاون رئیس جمهور برزیل در سال ۲۰۰۲ در حالیکه ۶۱ سال داشت با مارسیلا تیدیشی دختر ۱۹ ساله وملکه زیبایی ایالت کامبیناس آشنا شد و پس از یک سال با وجود اختلاف سن ، مارسیلا را به همسری گرفت.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید
نوشته شده توسط پهره در ساعت 00:18 AMهمه چیز از همه جاچاپ یادداشتنظرات[0]

شخصیت ، رهبر و کیش شخصیت

 

شخصیت ، رهبر و کیش شخصیت
پهره..
محمد عوض مسکو 
شخصیت به کسی گفته میشود که نقش آن بالای وسایل تولید محسوس ودر تولید سهیم باشد ودر قسمت سیاست و اجتماع جای ومقامی داشته باشد.
شخصیت به هر صورت آن ، به کسی اطلاق میگردد که در چنین موارد محصولی داشته باشد.به هر انسان شخصیت گفته نمی شود.


برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید

افضل د لبر کسھے بوت،ھلاس کہ مان اِیت

جمعه 10 تیر ماه سال 1390

افضل د لبر کسھے بوت،ھلاس کہ مان اِیت

 

Filed Under ( من سما کن آں ۔ بلوچی ) by Qazi dad Mohammad Rehan on Thursday, June 30, 2011

 

 

آ من چَہ یک رندے ءَ گیش نہ دیستگ ایوک ماں سنگتانی دپ ءَ آئی ءِ نام اِش کرتگ ءُ بس۔
مروچی کہ آئی ءِ مرگ ءِ ھال اِنت منی دل گیمرتگ ‘ ھزار گمان ءُ وسواساں منءَ چاگرد ی کرتگ من ھچی نئے آں ، ھچ نوشتہ کرت ھم کنگ ءَ نئے آں۔ بی ایل ایف ءَ گْوشتگ کہ غدارے بوتگ،من ءَ آئی ءِ ھبر باور اِنت، سددرسد باور اِنت ، بلے پد ءَ ھم دلوں تاھیرگرگ ءَ نہ اِنت ۔۔۔۔۔۔منی بازیں سنگتے ھمے راہ ءَ شھید کنگ بوتگ من آھانی جتائی ءِ درد ، دورءُ مارشتاں گْوشت نہ کن آں۔ من چَہ شھید غلام محمد ءِ شھادت ءَ پدوتی سر شھید لالہ حمید ءِ کوپگءِ سرءَ ایر کرتگ ءُ ھیسکاران ءَ گْوشتگ کہ ’’نوں مئے ارسانی کانیگ ھشک بوتگ اَنت نوں مارا کسی مرگ ءُ ھچ رنگیں تاوانے ءِ سر ءَ گریوگ نئیت۔‘‘ بلے
من وتی زبان موک اِت نہ کرت۔ایوک پہ ھنر ءُ رپک ارس بستگ اَنت چَہ چماں در نئے آینت بلے دل چَہ پیشیگیناں گیشتر گْریت ارسانی کانیگ ھشک بوتگ اَنت پمیشکا نوں چَہ دل ءَ ھون ءِ بوکیت۔ من وت ءَ ھزار رند ءَ رد دئے آں کہ’’ تو ارس نہ ریچگ ءِ سوگند وارتگ نہ گریوگ ئے نہ ‘‘ ءُ من ایمن بئے آں ‘ بلے ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔

صدای پای آب

 

پهره..

صدای پای آب

اهل کاشانم 
روزگارم بد نیست 
تکه نانی دارم، خرده هوشی، سر سوزن ذوقی
مادری دارم بهتراز برگ درخت 
دوستانی بهتر از آب روان 
و خدایی که دراین نزدیکی است 
لای این شب بوها پای آن کاج بلند
روی آگاهی آب روی قانون گیاه



Thangi Baloch

جمعه 10 تیر ماه سال 1390

 

من ھیراناں کے مئے راج ءِ تھا مزنیں ادیب ءُ زانتکار ھست اَنت پر چہ وت ءَ زھمت نہ دینت تاں نوک باھند چہ اھاں سکین بہ زور اَنت ،آھانی راھشون بہ بنت اے یک راجی ءُ لبزانکی جُھدے۔ ۔ ۔

آقای محمدقیوم دهقانی از حرف تا عمل راه بسیار است

 

 

 

ارتباط ایرانشهر

 

 

 

 

سال 1389 که زلزله ویرانگر بم دل هر انسانی را بدرد آورده بود اینجانب به همراه گروهی از خبرنگران خبرگزاری کار ایران ( ILNA) که در آن زمان خبرنگار آن خبرگزاری بودم به جهت پوشش خبری وارد آن وادی شدیم ، در شب اسکان اتفاقاً دکتر جاسبی ریاست دانشگاه آزاد نیز حضور داشت که در مصاحبه ایی اعلام کرد : فعلاً تا پایان این ترم ( که ترم بهمن بود ) از دانشجویان بمی شهریه ایی اخذ نخواهد شد.

آقای محمدقیوم دهقانی از حرف تا عمل راه بسیار است 

360

0

 

چابهار با صرفه‌ترین راه دسترسی به آبهای آزاد است

 
سفیر افغانستان در ایران:
 
چابهار با صرفه‌ترین راه دسترسی به آبهای آزاد است
 

خبرگزاری فارس: سفیر افغانستان در ایران گفت: منطقه آزاد چابهار، به صرفه‌ترین راه برای دسترسی کشور افغانستان به آبهای آزاد است.

به گزارش خبرگزاری فارس از چابهار، دکترعبیدالله عبید سفیر افغانستان ظهر امروز در دیدار با مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی چابهار و مسئولان اداره کل بنادر و کشتیرانی سیستان و بلوچستان و اداره کل گمرک چابهار در محل سالن کنفرانس سازمان اظهار داشت: منطقه آزاد چابهار به لحاظ راه داشتن به آبهای اقیانوس و خلیج فارس و دریای عمان، با صرفه‌ترین راه برای دسترسی کشور افغانستان به آبهای آزاد است.



اولین مدیر کل ایرانشهری استان منصوب شد

مدیر کل جدید امور عشایری سیستان و بلوچستان معرفی شد

زاهدان- 'حمید طوقی' به عنوان مدیر کل جدید اداره امور عشایری سیستان و بلوچستان روز شنبه از سوی رییس سازمان امور عشایری کشور و با حضور مسوولان استان در تالار جهاد کشاورزی زاهدان معرفی شد.

 

 

هزاران جوان در بلوچستان زندگی می کنند. این جوانها چه انتظاراتی از جامعه خود دارند؟ جواب دادن مشکل است.
انتظار ما فراوان و متفاوت می باشد. اما اگر بخواهیم نگاه کلی به وضع جوانها بکنیم انتظارات معقول و نامعقول آنها کم و بیش مشخص می شود.
(نگاه ما با سوال شروع می شود) سوال اول جامعه چه چیزی به خرد جوانان ما داده؟ و جوانان چه استنباطی از وضع موجود نموده؟

عشق الورد by ♡彡بدر العدوی 彡♡.

 

عشق

اسحاق خاموش


 
 

Down With Iran

We Are Baloch

Its Our Own Land

 

 


 

 
 
 
 

بلوچستــان ءِ پليـــں شهيـــدان ءَ هزاران ســــلام

شهيد عبدالواحد محمدی سراوانی ( شستونی ) بلوچستان ءِ شهيدانی کاروان ءِ ترپناکیں استار ءُ بلوچ کوم ءِ پهرآوریں پسـّــگ ماں بلوچستان ءِ کومی جهد ءِ تاريخ ءَ ابدماں بوت.

ايمانداريں سرمچارعبدالواحد گوں وتی ورنايی ءُ زندءِ فدا کنگ ءَ کامياب بوت تاں ايران ءِ واکداران ءُ سپاهيگاں ماں بلوچستان ءَ سريں پروش بکنت. .

شهيد عبدالواحد محمدی، شهيد عبدالغفورريگی ءُ شهيد عبدالخالق ملازهی ءِ پيم ءَ گوں وتی جان ءُ شيرکنيں زند ءِ ندر کنگ ءَ بلوچ دژمنيں واکداراں مزنيں تاوانے دات.

انسان دشمنيں نورعلی شوشتری يکے چه سپاه ءِ فوجی ـ اقتصادی آهيریں سروکاں، پهره ءِ سپاه ءِ سروک، سربازءِ سپاه ءِ سروک، پاسدار محمدزاده بلوچستان ءِ سپاه ءِ مستريں سروک تهران ءِ فاشيستيں حکومت ءِ کته کار ءُ بلوچ کشيں رستراں ابدی جهندم ءَ راه ديگ بوتنت..

اے رستراں هنچو په مئی کوم ءِ وجود ءِ گارکنگ ءَ لانچتگ ات که روچے يک جاهـے ديوان کنگ اَتنت تاں گوں زور ءُ رپک ءُ پندل بلوچ کوم ءَ گيشتر ءُ زوتر تاوانبار بکننت.

پاسدار نور علی شوشتری مافیایی سپاه ءِ هونوارءُ کته کاریں سروکـے اَ ت که چه بنگیجی ءَ گوں سپاه ءَ هور بیتگ. اے مردم کشیں سپاهیگ هزاراں ورنا کشتگ ءُ کوشارینتگ ءُ هزاراں پت ءُ مات سوگیگ کتگ انت.

"مـِـرصاد" ءِ جنگ، بيست ءُ يکسال پيش ءَ شوشتری ءِ يک انسان دشمنين ءُ رستری درورے انت. شوشتری " مرصاد عملیات" ءِ سروکین کمانڈر اَت. په شوشتری ءِ دستور ءُ حکم ءَ گیش چه چار هزار ءُ پنچ سد (۴۵۰۰ ) جنگی بنديگ ءُ سرگردانیں ایرانی مجاهد ماں همدان ءِ نزیک ءَ کشگ ءُ ٹپی بوتنت شوشتری ءِ انسان دژمنیں کارپد ماں تهران ءُ خراسان ءَ هم سک سیاه انت. اوداں هم آیی ءَ هزاران تبل چوره ءُ یتیم کناینتگ. هزاران سوگیگیں مات ءُ گهارانی زند ءَ تهار کتگ انت

ماں مئی گلزمین ءَ رستریں شوشتری په مئی راجی پجـّـارءِ گار کنگ ءَ آتکگ اَت. شوشتری هما بلوچ دژمنیں سیاست ءِ دیما بروک اَت که ناوانندهیں رضا میر پنج ءُ قاتلیں امان الله جهانبانی ءُ کلپیں انگریزان بنگیج کتگ اَت. بے شمار انت بےگناهیں بلوچ که ڈنی فارس فاشيستاں کشتگ ءُ شهيد کرتگنت

مـُـرداریں شوشتری هورگوں آدگه مرتگیں سروکیں سپاهیگ ءُ اطلا عاتی (چاروگ) که درستاں غیربلوچ، بلوچ دژمنءُ ڈنییں فارس اتنت مئی کومی وجود ءِ دژمن اتنت.

آهاں په بلوچ راج ءِ گار ءُ گمسار کنگ ءَ "رجبعلی" ءُ " تقی نقی" ءَ زرتگ ءُآورتگ اتنت تاں ماں پیشن ءُ سرباز ءَ آهانی لونڈیں سرگاں سرداریءِ پاگ ببند انت ! بلوچان وت ماں وت ءَ به میڑيننت ءُ چنت ردوارتگين ءُ بد نسيبيں ملکی ناسرپداں په جنگ ءَ گوں بلوچ سرمچاراں تيار به کننت.

. بلئے شهيد عبدالواحد محمدی گوں وتی پاکيں ساه ءُ جان ءَ تهران ءِ شيطانی برنامه يان ءِ ديمپان بوت . آ مزاربيمیں سرمچار، سپاه پاسداران ءِ سستين ءُ پوستگيں وجود ءَ هنچو درهينت که آخوند خامنه ای ءُ احمدی نژاد ءُ لاريجانی ءُ رفسنجانی هم ماں تهران ءَ هم جکست انت...

هزاراں سلام ءُ دروت شهيد عبدالواحد محمدیءِ پاکيں روح ءَ

پروشت ءُ پروش بات ايران ءِ شيعی ـ فاشيستی حکومت

آزات ءُ آباد بات گنجيں بلوچستان


 
 
 
 
 
A number of Balochistan Tours are available for Sightseeing in Balochistan. Ett antal Balochistan Tours är tillgängliga för sightseeing i Balochistan. Balochistan Province is the largest in Pakistan and is located on the edge of the Iranian plateau. Baluchistan-provinsen är den största i Pakistan och är belägen i utkanten av den iranska platån. Quetta city is the capital of this province. Quetta Staden är huvudstad i denna provins. All these Balochistan Tours will leave a lasting impression on every traveler's mind. Alla dessa Balochistan Tours kommer att lämna ett bestående intryck på alla resenärers sinne.

Sightseeing in Balochistan Sightseeing i Baluchistan

Balochistan region has a number of historical and natural attractions. Balochistan Regionen har ett antal historiska och naturliga attraktioner. Some of the major Attractions in Balochistan are - Några av de största attraktionerna i Balochistan är -
  • Quetta City Quetta stad
  • Pishin Valley and Bund Khushdil Khan Pishin Valley och Bund Khushdil Khan
  • Ziarat Town Ziarat Town
  • Mehrgarh Mehrgarh
  • Sibi Sibi
  • Gwadar Gwadar
Things to do in Balochistan Saker att göra i Baluchistan

Apart from sightseeing the travelers to Balochistan can also go for shopping and eating. Bortsett från sightseeing till resenärerna att Balochistan kan också gå för att shoppa och äta. There are a number of stores and markets where you can shop for traditional items. Det finns ett antal butiker och marknader där du kan handla för traditionella föremål. Tourists can also enjoy the Nightlife in Balochistan. Turister kan också njuta av nöjeslivet i Balochistan. The nightlife is very vibrant as there are a number of cultural events and performances going around. Nattlivet är mycket levande eftersom det finns ett antal kulturella evenemang och föreställningar som går runt.




Excursions in Balochistan are also featured as part of Balochistan Tours. Utflykter i Balochistan även medverkar som en del av Balochistan Tours. These excursions will take you to experience the natural and cultural attractions. Dessa utflykter kommer du att uppleva natur-och kulturupplevelser. You can see beautiful towns, villages, monuments, fruit orchards and hill stations. Du kan se vackra städer, byar, monument, fruktodlingar och stationer kulle.

Balochistan Tours will also take you to experience the taste and smells of the province. Balochistan Tours tar dig också att uppleva smak och lukt i provinsen. There are a number of Restaurants and Bars in Balochistan serving traditional delicacies. Det finns ett antal restauranger och barer i Balochistan som serverar traditionella delikatesser. Before taking one of the Balochistan Tours you can book your accommodation according to your choice. Innan en av Baluchistan Tours kan du boka ditt boende enligt ditt val. There are a number of Hotels in Balochistan where you can stay like Zaver Pearl Continental Hotel, Lourdes Hotel and Quetta Serena Hotel. Det finns ett antal hotell i Balochistan, där du kan bo som Zaver Pearl Continental Hotel, Lourdes Hotel och Quetta Serena Hotel.


Tourist Attractions in Balochistan: Turistattraktioner i Balochistan:
There is a plethora of Tourist Attractions in Balochistan that are definitely worth a visit. Det finns en uppsjö av turistattraktioner i Balochistan som definitivt är värda ett besök. A province of Pakistan, Balochistan is home to a number of places for sightseeing. En provins i Pakistan, Balochistan hem för ett antal platser för sightseeing. A major provider of natural gas to the country, Balochistan has the Arabian Sea on its south. En betydande leverantör av naturgas till landet, har Baluchistan i Arabiska havet i söder. The Tourist Attractions in Balochistan is many, which are frequently visited by tourists. Turistattraktioner i Balochistan är många, som ofta besöks av turister.


Some of the well-known Tourist Attractions in Balochistan that you can visit on your Balochistan Tours include - Några av de kända turistattraktionerna i Balochistan som du kan besöka på din Balochistan turer inkluderar -

Quetta City: The capital of the province of Balochistan, Quetta City is the ideal place to explore the land of Balochistan. Quetta City: huvudstad i provinsen Baluchistan är Quetta stad den idealiska platsen för att utforska landet Balochistan. There are many places of interest and various options for amusement in Quetta. Det finns många intressanta platser och olika alternativ för nöjen i Quetta. The city houses two museums - the Archaeological Museum and the Geological Museum. I staden finns två museer - det arkeologiska museet och Geologiska museet.


Pishin Valley and Bund Khushdil Khan: A beautiful place dotted with a number of fruit orchards, the Pishin Valley is renowned for being home to the man-made lake with Bund Khushdil Khan. Pishin Valley och Bund Khushdil Khan: En vacker plats prickade med ett antal fruktodlingar är Pishin Valley känd för att vara hemma till den konstgjorda sjön med Bund Khushdil Khan.
Ziarat Town: This hill town is perched 8000 feet above sea-level. Ziarat staden: Denna kulle stad är uppflugen 8000 meter över havet. This scenic town is dotted with rows of juniper trees and lush green slopes. Denna vackra stad är prickade med rader av enar och grönskande sluttningar. In fact, the oldest and tallest juniper jungle in the world is in Ziarat. I själva verket är den äldsta och högsta enar djungeln i världen Ziarat.


Mehrgarh: The latest discovery of ancient civilization, Mehrgarh was supposedly a civilized society in the 7000 BC. Mehrgarh: Den senaste upptäckten av forntida civilisation, var Mehrgarh förmodligen ett civiliserat samhälle i 7000 BC. At present, Presently Mehrgarh is considered as the antecedent to the Indus Valley Civilization. För närvarande närvarande Mehrgarh anses vara den föregångare Induskulturen.





Sibi: This historic city is one of the popular Tourist Attractions in Balochistan. Sibi: Denna historiska stad är en av de populära turistattraktionerna i Balochistan. The city is an important junction on the Sind-Peshin railway. Staden är en viktig knutpunkt i Sind-Peshin järnvägen. It is a mountainous region with three passes - the Bolan, Mula and Harnai Passes. Det är en bergig region med tre pass - det Bolan, Mula och Harnai passerar.






Gwadar: Situated on the southwestern coast of Pakistan, Gwadar is a charming place marked by a unique concoction of cultures. Gwadar: Belägen på den sydvästra kusten av Pakistan, Gwadar en charmig plats präglad av ett unikt hopkok av kulturer. Some of the places of interest around Gwadar are the beautiful Kulanch and Dasht valleys. Några av de intressanta platser runt Gwadar är de vackra Kulanch och dalar Dasht.






travel.mapsofworld.com provides complete online information about Tourist Attractions in Balochistan . travel.mapsofworld.com erbjuder kompletta online-information om turistattraktioner i Balochistan.

Hotels in Balochistan: Hotell i Balochistan:
There are luxury as well as budget Hotels in Balochistan . Det är lyx och budget hotell i Balochistan. Tourists who come to Balochistan can rest aside their worries about accommodation. Turister som kommer till Baluchistan kan vila undan sina bekymmer om boende. In the luxury hotels in this are provide plenty of facilities. I lyxhotell i detta är att ge massor av faciliteter. In the budget hotels in Balochistan the guests will find adequate facilities and that too at an affordable rate. I den budget hotell i Balochistan gästerna kommer att hitta lämpliga lokaler och utrustning och även till ett överkomligt pris.





One of the chain hotels that are renowned in Pakistan is the Pearl Continental group of hotels that has an outlet in Balochistan too. En av kedjans hotell som är kända i Pakistan är Pearl Continental gruppen av hotell som har ett uttag i Balochistan också. The hotel is a luxury abode and provides facilities for both the leisure tourists as well as the business tourists. Hotellet är en lyxig bostad och erbjuder möjligheter för både fritids turister såväl som turister verksamheten. Well equipped conference rooms and banquet hall are also present in the hotel. Välutrustade konferensrum och festvåning finns också på hotellet. It is considered to be one of the best Det anses vara en av de bästa

Hotels in Balochistan because it offers facilities of a fitness center, sauna, spa and even a massage center. Hotell i Balochistan eftersom det erbjuder faciliteter som ett fitnesscenter, bastu, spa och även en massage center. 24 hr travel desk and a reception are also present where the guests can place their queries. 24 tim resa skrivbord och en reception finns också där gästerna kan placera sina frågor.
Another important chain hotel is the Serena Hotel Group and the Quetta Serena belongs to this chain of hotels. En annan viktig Chain Hotel är Serena Hotel Group och Quetta Serena tillhör denna kedja av hotell. It provides wonderful facilities. Det ger fantastiska faciliteter. It has received the green Globe award on account of its contribution to the global cause for a cleaner environment. Det har fått den gröna Globe på grund av dess bidrag till den globala orsaken till en renare miljö. Besides these the hotel provides exquisite facilities too. Förutom dessa erbjuder hotellet fina faciliteter också. It is therefore one of the most commendable abodes in Balochistan. Det är därför en av de mest lovvärda boningar i Balochistan.


Lourdes hotel is a reasonable Balochistan hotel. Lourdes Hotel är ett rimligt Balochistan hotell. This hotel provides the guests with a dining facilities. Detta hotell erbjuder gästerna en restaurang. In this hotel the business guests will find the facility of a fax machine too. I detta hotell affärsgäster finns möjligheten att en fax också. Leisure tourists appreciate the well maintained air conditioned rooms with in-room entertainment facilities that are available here. Fritid turister uppskattar den välskötta luftkonditionerade rum med underhållning på rummet anläggningar som finns här. Besides these there are other hotels in Balochistan in which the guests can stay too. Förutom dessa finns det andra hotell i Balochistan, där gästerna kan bo också.

 

Balochistan Through The age

 

Balochistan Archaeology,foto.

Publicerad 2011-10-25 04:10:00 i Balochistan Archaeology,foto.

The latest findings from the Joint German-Pakistani Archaeology Mission to Kalat, Balochistan 1996-2000Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #11Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #7Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #6Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #10Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #4Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #3Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #99Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #5Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #94bArchaeology of Ancient Balochistan: Slide #93Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #92Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #94Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #85Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #87Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #83Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #79Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #73Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #72Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #69Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #84Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #68Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #66Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #67Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #64Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #53Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #65Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #40Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #39Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #36Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #62Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #34Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #33Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #32Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #31Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #35Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #26Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #25Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #22Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #18Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #17Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #16Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #15Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #14Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #12Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #11
| 5 The Third Millenium BC: 3000 - 2500 BC |

| Niai Buthi |
 
Northern Las Bela, Balochistan
Niai Buthi is the most impressive early 3rd millennium BC site in the plain of Las Bela. It is 13 hectares large and 13 meters high (32). Two trenches were opened in 1999 (3334,35).

Virgin soil was not reached, but the levels exposed at plain level correspond to the last phase of occupation at Adam Buthi. In addition to purplish slipped unpainted pottery, Togau B and Kechi Beg pottery was found (36). Two trenches were opened in 1999 (373839). During the early 3rd millennium BC. the site reached its maximum extension. Well-built stone and mud brick architecture was exposed in the sections and on the surface. In the east, several stone-lined hearths and dump pits containing animal bones and a large number of discarded and broken pots were excavated (40, 41, 42).
 
 


Apart from the typical buff "Nal"-pottery with black paint, fine orange and coarser household wares (43,44), polychrome vessels, partly still complete, were unearthed (45, 46, 47, 48). 

A single Faiz-Mohammad Grey ware sherd (49) and a chlorite fragment with an imbricate design are important finds since they provide cultural links to the north and the west. The pottery changes through the levels. Polychrome sherds are outlasted by monochrome Nal wares and in the upper layers of trench II carinated bowls with hammer-head rims and reddish-brownish slips foreshadow the later Kulli pottery (50). A typical motif is the single-bracket design which becomes a hallmark of the late 3rd millennium BC occupation (51, 52).
 
 
| Balakot |

Balakot, which is located in the southeastern Bela plain, was excavated between 1973 and 1976 by G.F.Dales, of the University of California, Berkeley. It is the only properly excavated site in the region. Despite its small size (ca. 4.5 hectares), the site is thus of crucial importance due to its long Early Harappan cultural sequence which is now dated to between 3100/3000 and 2600 BC. It is the southernmost findspot of Quetta- and Nal-pottery, but has also many affinities to Amri in Lower Sindh. 

Although the transition to the Harappan period (II) is stratigraphically not very clear, there appears to be a gap. Despite some pottery forms which continue into the later third millennium BC, the classical Harappan pottery appears suddenly and fully fledged at the site. Kulli elements are also present, but not as pronounced as at Nindowari or the many Kulli sites found in the Kanrach, Hab- and Saruna Valleys.
 
 
| Murda Sang |  
 
Northern Las Bela, Balochistan
Murda Sang is the largest prehistoric site in the Kanrach Valley (53). It was discovered in 1997 and trial trenched in 1998. The nucleus of the settlement consists of houses grouped along lanes and streets. This central portion is about 6ha large, but scattered occupation and a kiln area cover altogether ca. 35ha. The eastern edge is eroded by the Kanrach River (55). Two dams were found to the north of the site and we assume that fields were located there. The site and the whole valley are overlooked by a fortification built on top of a terrace hill at the southern edge of the site.
 
 
The soundings revealed two main periods of occupation, the lower with three very compact building phases, the upper one with two. The ground was terraced with gravel and pottery before construction.  
 
Northern Las Bela, Balochistan
The ground was terraced with gravel and pottery before construction. Houses have a stone foundation, but mudbricks were also used (54, 56), the roof was covered with mud-smeared reed. The pottery from the earlier occupation is very similar to that from the earlier levels of Balakot I (57, 58, 59, 60).

An AMS date run on charcoal suggests a dating into the very early third millennium BC. After 2700/2600 the site was abandoned. The uppermost, badly preserved occupation dates to the later Kulli period. Very small parts of the site were re-used during the late Islamic or British period. A very large platform-house site of the Historic Period was built over scattered houses and possibly fields north of the main settlement.
 
 
A sounding revealed a sequence of finely banded sand and mud layers (61). This evidence and the accumulation of humus above the old gravel surface indicate frequent flooding (62). Most probably, the river and wadis which have deeply cut their bed into the rock, flew at a very different level 5000 years ago. A substantial change in the topography and drainage pattern since the 3rd millennium BC thus appears likely. > 6  
Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #100Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #97Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #95Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #89Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #88Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #86Archaeology of Ancient Balochistan: Slide #28
 
| 2  Introduction |
 
Kanrach Valley, BalochistanThe prehistoric period was certainly the most prosperous period in this cycle: during in the earlier 2nd millennium BC, the settlements were abandoned and no human traces left, whereas after a short intermezzo during the Historic Period, the sites clearly reflect that away from the cultural, economic, and political centers, migratory pastoralism and a nomadic life-style was the only mode of subsistence and land use.

The earliest site, Adam Buthi, dates to the 4th millennium, but the early 3rd millennium BC was a period of growth in terms of number and size of settlements. Many sites appear to be associated with dams.
 
 
 
Kanrach Valley, Balochistan
The pattern is very similar during the later 3rd millennium, but then occupation was either restricted to a small area of an earlier site, or sites were newly founded. This late Kulli occupation to which the largest number of sites in southern Balochistan belong, co-existed with the Indus Civilization (Kanri Buthi).

The presence of quite a number of town-like settlements added a new and unexpected dimension to this cultural complex and to an area which sofar had remained in the shadow of the Indus Civilization. These new and exciting findings require a rethinking of models of interaction and center-periphery relations between these two areas.
 
 
After 1900/1800 BC the Indus Civilization disintegrated into several regional cultural complexes. In southeastern Balochistan, however, the settlements and irrigation systems were abandoned. No sites dating to the subsequent centuries were found.

The only possible explanations are major population movements or a large-scale and enduring shift in subsistence economy and lifestyle. However, while the transition to a mobile lifestyle is attested to by hundreds of camp sites during the Islamic period, the second millennium BC is devoid of any human remains.
 
 
Likewise, none of the known regions experienced a massive influx of people during that time. On the contrary, areas such as Sindh and Punjab obviously experienced the same development.  
 
Balochistan
The next traces of settled life date to the so-called Historic Period. However, although some of the Achaemenian and Greek, Mauryan, Kushana, and Sasanian rulers and historians mention southern Balochistan in their records, archaeological correlates for their presence are rare: Settlement types, pottery and small finds are rather unknown and if no coins are at hand, dating is a hazarduous undertaking (Hadera Dhan). Diagnostic links to the north, where Pirak and the Swat Valley are well explored and Buddhist sites flourished have yet to be found.
 
 
The large number of prehistoric settlements, the size and sophisticated lay-out of some of them came as a surprise: nowadays the area is barren and inhabited by a few people. Interestingly, the sites indicate that a development from village to town and then to camp, and from agriculture to migratory pastoralism took place.  
 
Kanrach Valley, Balochistan
The Islamic Period is marked by a few settlements and fortifications which are located in central areas of Las Bela and Sindh Kohistan or strategic positions in the Hab Valley (13), while no sites other than seasonal camps (14) which are marked by hundreds of "stone benches" and sherd clusters were found In the interior mountain valleys.

These sites date to the 12/13th century AD, the 17/18th cent. and the British Period. The transition to a tribal society, and several conflicts and raids between different tribes and ethnic groups which also caused large-scale migrations were probably major forces behind this development. The Historic and Islamic Period are times of both cultural and economic growth, and of political strength and conflicts.
 
 
BalochistanMany sites in Sindh, Punjab, and the NWFP mirror this development in one way or the other. Both affected the administrative and political centers, among which Bela, Nal-Kaikanan, and Khuzdar are the most important in this region, but not the remote mountain areas which until very recently were the sole domain of migrating tribes and clans. > 3  
 
Northern Las Bela, Balochistan
The plain of Las Bela, or the Porali trough, is a triangular lowland embankment. Only in this plain true mounds are found. Sites located on the gravel plains have very shallow cultural deposits. Despite the rather fertile environment, the number of sites was surprisingly low.

The most important prehistoric settlements are Adam Buthi, Niai Buthi, and Balakot. Balakot which is located 80km south of Bela on the Khurkera plain, is the only prehistoric settlement south of Bela. Adam Buthi, Muridani and sites dated to the Historic period and the so-called Edith Shahr A and B Complexes are situated north of Bela, closer to the mountains bordering the plain towards Jhalawan, while Niai Buthi lies more towards west. These zones are environmentally very different (16).
 
 
Southern Las Bela, Balochistan
Apart from one Islamic site, Kaiara Kot, which was first noted by A. Stein, and sites dating back to the British Period, the southern central and eastern portions of Las Bela are devoid of archaeological sites. This part is flooded during rains and, south of Sirinda Lake, through tidal waters, turning the whole area into a large, inaccessable mud plain (17).

These conditions seem to make the presence of sites unlikely, but, considering the fact, the the plain level on the Khurkera plain has risen since 3000 BC by about 8m, lower sites might well be buried under sediments in the central portion. The sedimentation rate appears to be much lower there, but the palaeo-drainage pattern of the perennial Porali and its tributaries and overflow channels has not yet been studied. > 4
Northern Las Bela, Balochistan
Adam Buthi is the earliest site discovered in southeastern Balochistan (18, 19).

It was occupied around the mid-4th millennium BC and abandoned around 3000 BC, well before the height of the ancient Indus Valley Civilization.
 
 
Southern Las Bela, Balochistan

It is a small (0.14 hectares), but high mound (7.5 meters). The sections revealed several phases of super-imposed, well-built stone houses terraced along the slope of the mound (20, 21, 22).

Pottery is not very abundant.
 
 
Northern Las Bela, Balochistan
The vessels are partly handmade, but the slow wheel was also used (23, 24). The shapes and the shiny red to violet slips resemble Kile Ghul Mohammad pottery from northern Balochistan, but, in general, the assemblage is a distinctive local production. The surface of the site is covered with several blades and flakes indicating an extensive silex industr
Northern Las Bela, Balochistan
Niai Buthi is the most impressive early 3rd millennium BC site in the plain of Las Bela. It is 13 hectares large and 13 meters high (32). Two trenches were opened in 1999 (3334,35).

Virgin soil was not reached, but the levels exposed at plain level correspond to the last phase of occupation at Adam Buthi. In addition to purplish slipped unpainted pottery, Togau B and Kechi Beg pottery was found (36). Two trenches were opened in 1999 (373839). During the early 3rd millennium BC. the site reached its maximum extension. Well-built stone and mud brick architecture was exposed in the sections and on the surface. In the east, several stone-lined hearths and dump pits containing animal bones and a large number of discarded and broken pots were excavated (40, 41, 42).
 
 


Apart from the typical buff "Nal"-pottery with black paint, fine orange and coarser household wares (43,44), polychrome vessels, partly still complete, were unearthed (45, 46, 47, 48). 

A single Faiz-Mohammad Grey ware sherd (49) and a chlorite fragment with an imbricate design are important finds since they provide cultural links to the north and the west. The pottery changes through the levels. Polychrome sherds are outlasted by monochrome Nal wares and in the upper layers of trench II carinated bowls with hammer-head rims and reddish-brownish slips foreshadow the later Kulli pottery (50). A typical motif is the single-bracket design which becomes a hallmark of the late 3rd millennium BC occupation (51, 52).
 
 
| Balakot |

Balakot, which is located in the southeastern Bela plain, was excavated between 1973 and 1976 by G.F.Dales, of the University of California, Berkeley. It is the only properly excavated site in the region. Despite its small size (ca. 4.5 hectares), the site is thus of crucial importance due to its long Early Harappan cultural sequence which is now dated to between 3100/3000 and 2600 BC. It is the southernmost findspot of Quetta- and Nal-pottery, but has also many affinities to Amri in Lower Sindh. 

Although the transition to the Harappan period (II) is stratigraphically not very clear, there appears to be a gap. Despite some pottery forms which continue into the later third millennium BC, the classical Harappan pottery appears suddenly and fully fledged at the site. Kulli elements are also present, but not as pronounced as at Nindowari or the many Kulli sites found in the Kanrach, Hab- and Saruna Valleys.
 
 
| Murda Sang |  
 
Northern Las Bela, Balochistan
Murda Sang is the largest prehistoric site in the Kanrach Valley (53). It was discovered in 1997 and trial trenched in 1998. The nucleus of the settlement consists of houses grouped along lanes and streets. This central portion is about 6ha large, but scattered occupation and a kiln area cover altogether ca. 35ha. The eastern edge is eroded by the Kanrach River (55). Two dams were found to the north of the site and we assume that fields were located there. The site and the whole valley are overlooked by a fortification built on top of a terrace hill at the southern edge of the site.
 
 
The soundings revealed two main periods of occupation, the lower with three very compact building phases, the upper one with two. The ground was terraced with gravel and pottery before construction.  
 
Northern Las Bela, Balochistan
The ground was terraced with gravel and pottery before construction. Houses have a stone foundation, but mudbricks were also used (54, 56), the roof was covered with mud-smeared reed. The pottery from the earlier occupation is very similar to that from the earlier levels of Balakot I (57, 58, 59, 60).

An AMS date run on charcoal suggests a dating into the very early third millennium BC. After 2700/2600 the site was abandoned. The uppermost, badly preserved occupation dates to the later Kulli period. Very small parts of the site were re-used during the late Islamic or British period. A very large platform-house site of the Historic Period was built over scattered houses and possibly fields north of the main settlement.
 
 
A sounding revealed a sequence of finely banded sand and mud layers (61). This evidence and the accumulation of humus above the old gravel surface indicate frequent flooding (62). Most probably, the river and wadis which have deeply cut their bed into the rock, flew at a very different level 5000 years ago. A substantial change in the topography and drainage pattern since the 3rd millennium BC thus appears likely. > 6  
y (25, 26,27). > 5
Northern Las Bela, Balochistan
After Mohammad Ibn al-Qasim had conquered Makran and Sindh in 712 AD, many sites continued, or started, to flourish (113, 114, 115, 116). However, as during the previous times, very little is known about the peripheral and remote areas.

In Sindh Kohistan, the Hab Valley, and in the plain of Las Bela we found the remains of a few settlements or fortifications which can be dated to the 12th/13th and the 17th/18th century AD, but in the Kanrach, Bahlol and Loi Valleys no such sites were discovered.
 
 

The only remains are hundreds of camp sites, marked by a few stones which were aligned to benches, and by a few potsherds (117, 118, 119).
 
 

The pottery is similar to types found in southern Sindh, in the Indus delta and in Banbhore. The date applied to this red micaceous, black painted pottery ranges between the 13th and 18th century AD.

Whether this shift to pastoralism is related to the immigration of the Baluch tribes from the west, to the invasion of Turkish tribes such as the Ghaznavids and Mongols who destroyed the oasis cultures of interior Makran and caused larger population movements towards Sindh, or to an overall change in the economic, social and political structure is unknown.
 
 
In the 17th century AD, Mir Ahmad, the leader of a Brahui tribal confederation founded the Ahmadzai Khanat of Kalat, to whom the Jam of Bela paid tribute.  
Northern Las Bela, Balochistan
Most sites in northern and central Balochistan were abandoned around 2600 BC. This development is probably related to the expansion of the Indus Civilization. Southern Balochistan, however, continued to be inhabited by a people labelled "Kulli."

This cultural complex is named after a site in Kolwa which was discovered by Aurel Stein. Since then, several other sites became known from Makran to southern Kalat, to Nausharo in the Kachhi plain, and to the eastern foot of the Kirthar Range in southwestern Sindh. Some motifs and vessel shapes found in southeastern Iran and on the Arabian Peninsula, are sometimes also linked to the Kulli and seen as indications for long-distance contacts.
 
 

Several Kulli sites were discovered in our survey area (64). As a matter of fact, this phase coincided with the maximum number of settlements. The large number of settlements alon with the developed plan and large size of a couple of sites, in particular in the Hab- Saruna Valley, added a new and unexpected dimension to this complex.

The lay-out of some sites resemble the plan of Harappan sites: Rows of houses are built along lanes and streets, which are sometimes paved. Sometimes, stairs provide access to upper terraces (65). Building materials were large ashlars or boulders, and the houses are often preserved to a considerable height.
 

Many of these sites are located in strategic positions, on top of mountains or terrace hills, overlooking the valleys and controlling the plains and passes (66). Other sites are small hamlets built in the open plain. Although they have no defenses, they are of a very compact appearance. Most sites are associated with dams.
 
 
| Bakkar Buthi |

Bakkar Buthi is a small Harappan site located in the Kanrach Valley, a remote area bordered by the Mor and Pab Ranges.
 
 
Northern Las Bela, Balochistan
The site overlooks the valley from a terrace hill above the Kharari River, near the watershed of the Windar River (67). It was founded on the alluvium, but a small early third millennium BC site was discovered across the Kharari. Bakkar Buthi comprises of a fortified southern part and a couple of houses and working spaces which are obviously related to chert production to the north (68).

Two trenches dug in 1998 revealed several building phases built above a fine grained alluvial silt deposit (69)). Whereas the mudbrick and stone walls of the earlier phases were well-built (70, 71), the standards decline in the uppermost level where pottery and broken stones were also used for building (72).
 
 
The site is remarkable for its lay-out and the predominantly Harappan character of the pottery. Much of the pottery is identical to pottery from urban centers such as Mohenjo-Daro and Harappa, but wasters indicate also a local production (73, 74, 75, 76, 77). Kulli elements (78, 79) are more prominent than at Balakot, but, altogether, the assemblage is clearly different from that found on "classical" Kulli sites. A date between ca. 2400 and 2000 BC is supported by the radiocarbon samples. (80, 81, 82, 83, 84).  
 
Northern Las Bela, Balochistan
About 200m to the south, in an old and now dry meander of the Kharari River an impressive dam blocked the river just before its entrance to the Kanrach Valley. The huge dam which is the easternmost in a series of three dams, betrays a well advanced level of hydraulic engineering (85).
 
 
Greater Hab Valley |

Following the Hab River from its mouth at the Arabian Sea towards north, the wide and fertile valley slowly rises and becomes intersected by spurs and several tributaries. North of the Bhootani Petrol Station, at the entrance to the Wirahab Valley, the typical topographical features, such as large north-south running river valleys and steeply rising mountain ranges take shape. The Andhar Range (86) which is marked by a flat top and deep fissures, rises to 1250m amsl, while the Kirthar and Khude Ranges reach 1400 meters and 1600 meters above seal level. The Hab Valley is wider and less steep than the Kanrach Valley. It thus has better potential for the accumulation of sediments and agriculture.
 
 
During the surveys carried out in 1998 and 1999, 106 sites were discovered. Chronologically and culturally, they belong to the same horizon as the sites in the Kanrach Valley and the Las Bela plain. No real mounds were found, but, in general, the settlements tend to be larger than in the other areas (87,88), and in Sind Kohistan. This is in particular true for the Kulli sites which cluster in large numbers between Dureji and Barag, and at points where tributaries such as the Loi, Bahlol, and Saruna Rivers enter the Hab Valley.

Nowhere were similarly large, nucleated towns found in such large numbers (89, 90, 91, 92). These settlements apparently formed a network controlling the access routes between Sindh and interior Balochistan. Unvariably, they are associated with dams, some of which are true masterpieces of construction (93, 94, 94b).

The pottery and objects found at these sites are clearly related to Harappan types (95, 96,97, 98), but the fabric is usually coarser, the variety of shapes and motifs is smaller, and a number of local elements are also present. > 7
Northern Las Bela, Balochistan
Subsequent to the Kulli occupation, all sites in southeastern Balochistan were abandoned. Not even remains of camp sites were discovered. The next archaeological traces belong to the so-called Historic Period. Very little is known about this time beyond the few cultural, religious, and political centers which are located in the northern areas of Pakistan, and in Punjab and Sindh.

 

The lack of archaeological correlates to historic references dating back to Achaemenian, Greek, Parthian, Sasanian, Hindu and Buddhist times, makes the dating of these remains difficult and only very slowly a cultural sequence takes shape. The sites belong to three different structural, cultural, and probably chronological horizons.
 
 

Northern Las Bela and the Kanrach Valley produced a number of enigmatic large and small sites with a very peculiar architecture and plan. Up to 120 structures, which can reach lengths of more than 40 meters without being more than 6 meters wide, were built on rectangular boulder and gravel platforms oriented along the cardinal axes. Their lay-out makes them look like "giant's tombs" (99). The houses have annexes and, occassionally, stairs (100). 

Sometimes, two structures are linked through a shared wall. At least one circular building is usually present in these "platformhouse-sites". At some sites, a couple of buildings is associated with flat extra-mural or elevated intra-mural boulder pavements. On these pavements, bone splinters, predominantly human, but also animal bones, were scattered (101).
 

Some structures had a small stone cists at one end. Many bone fragments carry traces of cremation. An AMS dating run on bones from Kariya Buthi in the Hab Valley provided a date of 3500-2000 BP cal. These sites cluster in northern Las Bela (Welpat) and the Kanrach Valley, while in the much larger Hab Valley only one site was found (101). Compared with prehistoric sites, the amount of pottery is very small. Most common are coarse, handmade, gritty wares. Finer fabrics are the exception. Decoration is confined to applied and then punched or impressed bands (101), or to a purplish slip.
 
 
Northern Las Bela, Balochistan
Another historic horizon is marked by Londo pottery, a type widely found throughout Balochistan to Iran (102). The pots are made of a rather gritty fabric which carries thick, often glossy slips of various shades of red and brown. They are painted in tones of red, brown and in black with geometric patterns, scrolls and spirals. Figurative designs were only found at some sites (103, 104, 105).

The most typical pottery was found at large sites with mudbrick-architecture in the plains (106, 107), but also at sites like Nindowari and Londo which comprise of stone architecture. Only a few typical Londo sherds were found at large, deflated sites on the gravel plains along the Kanrach River where the pottery is usually a coarse, unpainted fabric. Here, a black painted buff pottery is more common (108, 109, 110). Typical Londo ware was not found at platformhouse sites, but a couple of coarse sherds provide a link between these types of sites.
 
 
Londo sherds with spirals and scrolls were also found in Iran and Makran. There, many sherds were excavated from cairns. Although cairns are also a common feature in southeastern Balochistan, none of the cairns opened by our mission (109, 110) and by de Cardi yielded any Londo pottery. It is known that cairns were in use until recently; attributing a date without finds is therefore very unreliable. 

It appears most likely, that the Londo horizon in this large region is not a single, homogeneous cultural complex. Upto now, the variety which is reflected by the structures and the pottery is not more than an impression. It is sufficiently evident, however, to underline the need to differentiate this amorphous cultural complex which only slowly takes shape. Accordingly, suggested datings have widely shifted through time. Recent research has narrowed the margins to a couple of centuries before and after Christ. Two new radiocarbon samples read 360 - 170 BC cal. and 180 to 50 BC calibrated. 

The third structural type of sites are large rectangular buildings which are built with huge ashlars. They are usually isolated. Associated with them was a coarse, red slipped pottery which occasionally also occurs at Londo settlements. > 8

قلعه سب زیباترین و سالمترین قلعه یی است که از دوران اسلامی سیستان و بلوچستان باقی مانده‌است.این قلعه که یادگار حاکمان صفویه و بعد از آنها است، از جمله ۲۷ بنای تاریخی این منطقه است که پا بر جا می باشد.

قلعه سب روی صفحه یی سنگی و صخره طبیعی کم ارتفاع با خشت و گل در قرن دوازدهم هجری قمری ساخته شد و در پایان قرن سیزدهم آخرین تغییرات اساسی در آن صورت گرفت. ساختمان قلعه مجموعه یی از حصار و بنای اصلی است که با ۲۳ متر ارتفاع در روستای «سیب» ۲۵کیلومتری جنوب غرب سراوان قرار دارد.

بنای اصلی قلعه در قاعده، به صورت مستطیل ۳۶ متر* ۲۵متر، در دو طبقه ساخته شده‌است. به گونه یی که هرچه بر ارتفاع آن افزوده می‌شود از حجم آن کم می‌شود و در ظاهر به شکل «مصطبه هرم» درمی آید که موجب ایستایی بیشتر بنا و جلوگیری از رانش دیوارهای قطور و مرتفع آن می‌شود.

معماران چیره دست محلی با بهره گیری از تجربه خود، برای احداث قلعه سب تخم گیاهی به نام «توتری» را با گل مخلوط می‌کردند و ملاطی چسبناک می‌ساختند که وقتی خشک شد، شدیدترین رگبارها و بارانهای فصلی بلوچستان نیز توانایی شستن آن را ندارد و به همین دلیل قلعه پایدار ماندهاست.

حصار قلعه سیب با سه متر ارتفاع ۴۸ متر*۷۴متر به شکل مستطیل، دورتادور قلعه را فراگرفته‌است، و به وسیله غلام گردهای (محلی ویژه نگهبانان و تیراندازی) در داخل دیوار و چهار برج چهارگوش در چهار رأس حصار از قلعه محافظت می‌کنند.

سازندگان قلعه همچنین با بهره گیری از تنه خرما و شاخ و برگ آن وگاهی حصیرهایی از داز DAZ (نخل کوتاه وحشی)، سقفها را می‌پوشاندند و روی آنهارا از کاهگل پوشش می‌دادند.

محل ورود به قلعه تنها از طریق پلکان جنوب شرق امکان پذیر است و واردشونده‌ها پس از عبور از درب اصلی قلعه به وسیله معبری به درگاهی، در سمت میانی دیواره غربی و از آنجا به وسیله یک راهرو تونل به طول ۱۶/۵متر با شیب نسبتاً تند به حیاط مرکزی می‌رسیدند. همچنین برای دسترسی ساکنان قلعه به آب شیرین چاهی در دل صخره و حیاط مرکزی حفر شده‌است.

قلعه سب در مجموع ۱۰ اتاق کوچک و بزرگ دارد که در اطراف حیاط مرکزی جای گرفته‌اند و برای دسترسی به فضاهای حاکم نشین و تابستانی، راه پله یی، مخفی، کم عرض، با شیب زیاد وجود دارد. قلعه سب بعد از زمان صفویه بویژه در عصر افشاریه محل سکونت حاکمین بوده‌است.

 



 

 

 

 

 

 

.

]




























09March 2009April 2009May 2009June 2009July 2009August 2009September 2009October  2009November  2009December  2009January 2010February 2010March 2010April 2010May 2010June 2010July 2010August 2010September 2010October 2010November 2010December 2010January 2011February 2011March 2011April 2011May 2011June 2011July 2011
Artist: Sima Baloch







Balochi Dress design

Publicerad 2011-10-07 02:31:00 i Balochi Dress design.